Σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές κινήσεις των τελευταίων ετών προχωρά η Κύπρος, καθώς το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε ταυτόχρονα τις εμπορικές συμφωνίες για τα κοιτάσματα «Κρόνος» στο Τεμάχιο 6 και «Αφροδίτη» στο Τεμάχιο 12, ανοίγοντας τον δρόμο για την εμπορική αξιοποίηση του κυπριακού φυσικού αερίου.
Η διπλή αυτή απόφαση θεωρείται κομβικής σημασίας τόσο για την κυπριακή οικονομία όσο και για τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ενεργοποιεί επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ και ενισχύει τη στρατηγική συνεργασία με διεθνείς ενεργειακούς κολοσσούς.
Στο επίκεντρο βρίσκονται:
- η κοινοπραξία Eni – TotalEnergies για το κοίτασμα «Κρόνος»,
- και η Chevron μαζί με τις Shell και NewMed Energy για το κοίτασμα «Αφροδίτη».
Το διπλό ενεργειακό deal
Τις συμφωνίες θα υπογράψει εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας ο Μιχάλης Δαμιανού, με τις δύο πλευρές να προχωρούν πλέον προς τις τελικές Συμφωνίες Πώλησης Φυσικού Αερίου (Gas Sales Agreements – GSA).
Σύμφωνα με πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές, οι συμφωνίες:
- καθορίζουν το εμπορικό μοντέλο αξιοποίησης,
- «κλειδώνουν» τη χρηματοδοτική βάση των έργων,
- και δεσμεύουν τις εταιρείες με σαφή χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης.
Οι βασικοί άξονες των συμφωνιών
Οι συμφωνίες προβλέπουν:
- Ρήτρες “take-or-pay”, που διασφαλίζουν σταθερές ροές εσόδων προς την Κύπρο ακόμη και αν οι αγοραστές δεν απορροφήσουν τις συμφωνημένες ποσότητες φυσικού αερίου.
- Σύνδεση των τιμών με διεθνείς δείκτες, όπως το Brent και ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF, με παράλληλη ύπαρξη «κατώτατης τιμής» προστασίας.
- Κλιμακωτή κατανομή κερδών μεταξύ κράτους και εταιρειών, με το ποσοστό της Κυπριακής Δημοκρατίας να αυξάνεται όσο ενισχύεται η παραγωγή.
«Κρόνος»: Fast-track ανάπτυξη μέσα στην επόμενη τριετία
Για το κοίτασμα «Κρόνος» στο Τεμάχιο 6, οι Eni και TotalEnergies επιλέγουν μοντέλο ταχείας ανάπτυξης.
Το σχέδιο προβλέπει:
- υποθαλάσσια σύνδεση των γεωτρήσεων,
- απευθείας με τις υφιστάμενες αιγυπτιακές ενεργειακές υποδομές,
- πιθανότατα μέσω του γιγαντιαίου κοιτάσματος Zohr.
Η επιλογή αυτή:
- μειώνει σημαντικά το επενδυτικό κόστος,
- περιορίζει τους χρόνους ανάπτυξης,
- και επιτρέπει την εξαγωγή κυπριακού φυσικού αερίου μέσα στα επόμενα 2-3 χρόνια.
«Αφροδίτη»: Τελική επενδυτική απόφαση το 2027
Η μεγαλύτερη εξέλιξη αφορά το κοίτασμα «Αφροδίτη», το οποίο για χρόνια παρέμενε σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις.
Μετά τη νέα συμφωνία:
- η Chevron,
- η Shell
- και η NewMed Energy
δεσμεύονται για λήψη Τελικής Επενδυτικής Απόφασης (FID) εντός του 2027.
Το σχέδιο ανάπτυξης προβλέπει:
- νέο υποθαλάσσιο αγωγό,
- μεταφορά του φυσικού αερίου προς τα αιγυπτιακά LNG terminals,
- στα τερματικά Idku LNG Terminal και Damietta LNG Terminal,
- με τελικό προορισμό την ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά LNG.
Γεωπολιτική θωράκιση της κυπριακής ΑΟΖ
Η προώθηση των δύο έργων αποκτά ιδιαίτερη σημασία και σε γεωπολιτικό επίπεδο.
Η ενεργή παρουσία:
- αμερικανικών,
- γαλλικών
- και ιταλικών συμφερόντων
ενισχύει ουσιαστικά τη διεθνή στήριξη προς την κυπριακή ΑΟΖ και λειτουργεί ως έμμεση ασπίδα απέναντι στις αμφισβητήσεις της Άγκυρας.
Παράλληλα, η Λευκωσία επιδιώκει να μετατρέψει την Κύπρο σε ενεργειακό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου, αξιοποιώντας:
- τη γεωγραφική θέση,
- τις συνεργασίες με Αίγυπτο και Ισραήλ,
- αλλά και τη στρατηγική σημασία της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Τα έσοδα και το «νορβηγικό μοντέλο»
Τα μελλοντικά έσοδα από την αξιοποίηση των κοιτασμάτων αναμένεται να διοχετευθούν στο Εθνικό Ταμείο Επενδύσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας, στα πρότυπα του νορβηγικού sovereign wealth fund.
Στόχος είναι:
- η μακροχρόνια αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου,
- η στήριξη της οικονομίας,
- και η δημιουργία αποθεματικού για τις επόμενες γενιές.
