Σημαντική αποκλιμάκωση του κρατικού χρέους προς το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ), με προοπτική ακόμη και πλήρους μηδενισμού του μέσα στις επόμενες τέσσερις δεκαετίες, προβλέπει το περίγραμμα της νέας αναλογιστικής μελέτης του Διεθνές Γραφείο Εργασίας, το οποίο παρουσιάστηκε στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα στις 14 Μαΐου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Brief, η μελέτη σκιαγραφεί ένα μακροπρόθεσμο σενάριο ενίσχυσης του αποθεματικού του ΤΚΑ, το οποίο εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει περίπου τα €50 δισ. μέχρι το 2066, ενώ υπό ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες δεν αποκλείεται να προσεγγίσει ακόμη και τα €70 δισ.
Το αποθεματικό των €50 δισ.
Η βασική φιλοσοφία της μελέτης στηρίζεται στη σταδιακή ενίσχυση των αποθεματικών του Ταμείου μέσω:
- των ετήσιων εισφορών,
- των αποδόσεων επενδύσεων,
- και της σταδιακής αποκλιμάκωσης του κρατικού χρέους προς το ΤΚΑ.
Στη γραφική απεικόνιση της μελέτης, όπως παρουσιάστηκε στο Συμβουλευτικό Σώμα, το αποθεματικό εμφανίζει σταθερή ανοδική πορεία για τις επόμενες δεκαετίες, με μέση ετήσια αύξηση που υπολογίζεται κοντά στο €1 δισ.
Ο αναλογιστής του ILO εκτιμά ότι το μέγεθος του αποθεματικού θα αποτελέσει το βασικό «μαξιλάρι» βιωσιμότητας του συστήματος κοινωνικών ασφαλίσεων της Κύπρου για τις επόμενες γενιές.
Προς μηδενισμό το χρέος του κράτους
Σήμερα το κράτος εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικές υποχρεώσεις προς το ΤΚΑ, ωστόσο η μελέτη προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση του χρέους.
Οι Μάκης Κεραυνός και Γιάννης Παναγιώτου έχουν ήδη αναφέρει ότι το κρατικό χρέος προς το Ταμείο αναμένεται να διαμορφωθεί περίπου στα €12 δισ. μέχρι το τέλος του 2026.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το τελικό ποσό ενδέχεται να προσεγγίσει τα €13 δισ.
Παρά το υψηλό αυτό επίπεδο, οι αναλογιστικές προβολές δείχνουν ότι:
- όσο αυξάνονται τα αποθεματικά,
- και εφόσον δεν υπάρξουν σοβαρές δημοσιονομικές ανατροπές,
το χρέος θα περιορίζεται σταδιακά σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα μέχρι το 2066.
Το σενάριο των €70 δισ.
Η μελέτη αφήνει ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο σημαντικά μεγαλύτερου αποθεματικού.
Στο ευνοϊκό σενάριο:
- με σταθερή ανάπτυξη της οικονομίας,
- υψηλότερες επενδυτικές αποδόσεις,
- και απουσία μεγάλων κρίσεων,
το αποθεματικό του ΤΚΑ θα μπορούσε να αγγίξει ακόμη και τα €70 δισ.
Στην περίπτωση αυτή, το κράτος θα είχε τη δυνατότητα:
- να αναστείλει προσωρινά τις ετήσιες καταβολές του προς το Ταμείο,
- ώστε να αντιμετωπίσει έκτακτες δημοσιονομικές ανάγκες ή οικονομικές κρίσεις.
Δημιουργία ισχυρού επενδυτικού ταμείου
Η στρατηγική που εξετάζεται προβλέπει ουσιαστικά τη μετατροπή του ΤΚΑ σε έναν πολύ ισχυρό επενδυτικό φορέα, με πιο ενεργή και αποδοτική διαχείριση κεφαλαίων.
Στόχος είναι:
- η επίτευξη καλύτερων αποδόσεων,
- η μακροχρόνια βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος,
- και η δημιουργία αποθεματικών που θα μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμός σταθερότητας για την οικονομία.
Το μοντέλο θυμίζει σε έναν βαθμό sovereign wealth funds που λειτουργούν διεθνώς, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το νορβηγικό ταμείο πετρελαίου, αν και στην κυπριακή περίπτωση η χρηματοδότηση προέρχεται από ασφαλιστικές εισφορές και κρατικές υποχρεώσεις.
Οι βασικές προϋποθέσεις
Το θετικό αυτό σενάριο προϋποθέτει:
- διατήρηση ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης,
- δημοσιονομική πειθαρχία,
- σταθερή απασχόληση και εισφορές,
- αλλά και αποφυγή μεγάλων χρηματοπιστωτικών ή γεωπολιτικών κρίσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις επενδύσεις και τα δημόσια οικονομικά.
Οποιαδήποτε σοβαρή ανατροπή στο μακροοικονομικό περιβάλλον θα μπορούσε να διαφοροποιήσει τις προβολές της μελέτης.
