Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρούν στην υλοποίηση της εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες το καλοκαίρι του 2025, επιχειρώντας να σταθεροποιήσουν τις διατλαντικές εμπορικές σχέσεις μετά από μήνες εντάσεων και απειλών για νέους δασμούς από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και κρατών-μελών για την εφαρμογή των δεσμεύσεων της ΕΕ, τονίζοντας ότι «μαζί μπορούμε να εγγυηθούμε ένα σταθερό, προβλέψιμο και αμοιβαία επωφελές διατλαντικό εμπόριο».
Η συμφωνία που ξεμπλοκάρει το εμπόριο
Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματευτές κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για δύο κανονισμούς που ενεργοποιούν τις μειώσεις δασμών που είχαν συμφωνηθεί στην Κοινή Δήλωση ΗΠΑ – ΕΕ.
Η συμφωνία προβλέπει:
- κατάργηση ευρωπαϊκών δασμών σε σειρά αμερικανικών βιομηχανικών προϊόντων,
- ευκολότερη πρόσβαση αμερικανικών αγροτικών και αλιευτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά,
- αλλά και μηχανισμό προστασίας της ΕΕ σε περίπτωση αθέτησης των δεσμεύσεων από την Ουάσιγκτον.
Οι παραχωρήσεις αφορούν κυρίως:
- αμερικανικά θαλασσινά,
- χοιρινό,
- γαλακτοκομικά,
- αλλά και βιομηχανικά προϊόντα.
Ο «μηχανισμός ασφαλείας» απέναντι στις ΗΠΑ
Το σημαντικότερο στοιχείο της νέας συμφωνίας είναι η ενσωμάτωση ειδικού «μηχανισμού διασφάλισης».
Σύμφωνα με τη συμφωνία:
- η ΕΕ θα μπορεί να επαναφέρει άμεσα τους δασμούς,
- εάν οι ΗΠΑ παραβιάσουν τους όρους της συμφωνίας
- ή προχωρήσουν μονομερώς σε νέες επιβαρύνσεις.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μπερντ Λάνγκε χαρακτήρισε τη συμφωνία «δύσκολη αλλά αναγκαία», σημειώνοντας ότι πλέον οι δεσμεύσεις της Κοινής Δήλωσης μετατρέπονται σε επίσημο ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
Παράλληλα, προβλέπεται επανεξέταση των οικονομικών επιπτώσεων στις 31 Δεκεμβρίου 2029. Αν διαπιστωθεί ότι πλήττονται ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ή δημιουργούνται νέες ανισορροπίες, θα ενεργοποιείται αυτόματα «φρένο έκτακτης ανάγκης».
Η συμφωνία Τραμπ – φον ντερ Λάιεν
Η αρχική συμφωνία είχε επιτευχθεί τον Αύγουστο του 2025 ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Βασικός άξονας της συμφωνίας ήταν:
- ανώτατο όριο δασμών 15% για τις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ,
- συμπεριλαμβανομένων αυτοκινήτων και ανταλλακτικών.
Σε αντάλλαγμα:
- η ΕΕ συμφώνησε σε άρση δασμών,
- και σε διευρυμένη πρόσβαση αμερικανικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι νέες απειλές Τραμπ
Παρά τη συμφωνία, ο Τραμπ συνέχισε το τελευταίο διάστημα να κατηγορεί την Ευρώπη ότι δεν εφαρμόζει πλήρως τις δεσμεύσεις της.
Μάλιστα, προειδοποίησε ότι εξετάζει:
- αύξηση των δασμών έως και στο 25%
- για αυτοκίνητα και φορτηγά που εισάγονται από την Ευρώπη στις ΗΠΑ.
Η νέα συμφωνία θεωρείται προσπάθεια των Βρυξελλών:
- να αποτρέψουν νέο εμπορικό πόλεμο,
- να προστατεύσουν τις ευρωπαϊκές εξαγωγές,
- αλλά και να δημιουργήσουν θεσμικό μηχανισμό άμυνας απέναντι σε ενδεχόμενες μονομερείς κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Το διακύβευμα για την Ευρώπη
Η αυτοκινητοβιομηχανία παραμένει το πιο ευαίσθητο πεδίο των διαπραγματεύσεων.
Χώρες όπως:
- η Γερμανία,
- η Γαλλία
- και η Ιταλία
εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές οχημάτων και βιομηχανικών προϊόντων προς τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει να αποφύγει νέα περίοδο αβεβαιότητας σε μια περίοδο όπου:
- η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει εύθραυστη,
- ο πληθωρισμός εξακολουθεί να πιέζει,
- και οι γεωπολιτικές εντάσεις επιβαρύνουν το διεθνές εμπόριο.
