Οι Χούθι της Υεμένης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν δύο σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια στην Ερυθρά Θάλασσα, μετατρέποντας την απειλή του ναυτικού αποκλεισμού που είχαν εξαγγείλει νωρίτερα αυτή την εβδομάδα σε άμεσο επιχειρησιακό κίνδυνο για τις ενεργειακές ροές.
- Βλήμα έπληξε τάνκερ ανοικτά της Σαουδικής Αραβίας
- Από την απειλή αποκλεισμού στην πρώτη επίθεση
- Το Γιανμπού έγινε η ενεργειακή βαλβίδα της Σαουδικής Αραβίας
- Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ ως δεύτερος ενεργειακός κλοιός
- Το Brent πάνω από τα $95 και ο κίνδυνος για την παγκόσμια προσφορά
- Απειλή για πλήγματα βαθιά στη Σαουδική Αραβία
- Strategist View
Η οργάνωση κατονόμασε τα πλοία Encelia και Layla, υποστηρίζοντας ότι παραβίασαν τους περιορισμούς που η ίδια έχει επιβάλει στη σαουδαραβική ναυσιπλοΐα. Σύμφωνα με την ανακοίνωσή της, στην επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν βαλλιστικοί και πύραυλοι κρουζ, καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η διαθέσιμη εικόνα απαιτεί σαφή διάκριση μεταξύ επιβεβαιωμένου περιστατικού και ισχυρισμών της εμπόλεμης πλευράς. Ναυτιλιακές πηγές συνδέουν το σαουδαραβικής σημαίας Encelia με περιστατικό που καταγράφηκε από τη βρετανική υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations. Για το Layla, ωστόσο, η αναφορά περί πλήγματος και φωτιάς δεν είχε μέχρι τις πρωινές ώρες της Πέμπτης επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Βλήμα έπληξε τάνκερ ανοικτά της Σαουδικής Αραβίας
Η UKMTO ενημέρωσε ότι ο πλοίαρχος δεξαμενόπλοιου ανέφερε πρόσκρουση άγνωστου βλήματος περίπου 70 ναυτικά μίλια νοτιοδυτικά του Αλ Σουκάικ, στη σαουδαραβική ακτή της Ερυθράς Θάλασσας. Από το πλήγμα προκλήθηκε φωτιά, την οποία το πλήρωμα επιχειρούσε να θέσει υπό έλεγχο.
Σύμφωνα με το ναυτιλιακό μέσο Seatrade Maritime News, τα στοιχεία θέσης και κίνησης αντιστοιχούν στο Encelia, το οποίο είχε αναχωρήσει από το λιμάνι Γιανμπού στις 20 Ιουλίου. Δεν υπήρξε άμεση αναφορά για απώλειες μεταξύ των μελών του πληρώματος.
Το Layla είναι πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού πετρελαίου. Οι Χούθι ισχυρίζονται ότι και σε αυτό εκδηλώθηκε φωτιά μετά το πλήγμα, όμως οι ανεξάρτητες ναυτιλιακές αρχές δεν είχαν επιβεβαιώσει αντίστοιχο δεύτερο περιστατικό. Η ευθύνη για το χτύπημα στο Encelia έχει αναληφθεί από την οργάνωση, χωρίς η τεχνική διερεύνηση να έχει ολοκληρωθεί.
Από την απειλή αποκλεισμού στην πρώτη επίθεση
Οι Χούθι ανακοίνωσαν στις 20 Ιουλίου ότι επιβάλλουν θαλάσσιο αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία, ως απάντηση στον αποκλεισμό της Υεμένης και σε πρόσφατη επίθεση στο αεροδρόμιο της Σαναά. Η ανακοίνωση δεν συνοδευόταν αρχικά από σαφείς επιχειρησιακούς όρους, όμως προειδοποιούσε ότι σαουδαραβικά πλοία και σκάφη που συνδέονται με τα λιμάνια του βασιλείου θα μπορούσαν να τεθούν στο στόχαστρο.
Η Associated Press είχε επισημάνει ότι το Ριάντ χαρακτήρισε τις απειλές παραβίαση του διεθνούς δικαίου και δήλωσε ότι θα διατηρήσει ανοικτή τη ναυσιπλοΐα. Η πρώτη καταγεγραμμένη επίθεση σε σαουδαραβικό τάνκερ δείχνει, όμως, ότι η κρίση περνά πλέον από τη ρητορική στη στρατιωτική εφαρμογή.
Η οργάνωση ισχυρίζεται επίσης ότι περίπου 10 πλοία αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν ή να αλλάξουν πορεία. Ο αριθμός αυτός δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Ήδη, πάντως, δεδομένα παρακολούθησης πλοίων δείχνουν επιλεκτικές αναστροφές και αλλαγές δρομολογίων μετά την αρχική απειλή.
Οι Χούθι δεν χρειάζεται να ελέγχουν στρατιωτικά ολόκληρη την Ερυθρά Θάλασσα για να επιτύχουν οικονομικό αποτέλεσμα. Αρκούν λίγες αξιόπιστες επιθέσεις ώστε πλοιοκτήτες, ναυλωτές και ασφαλιστές να επαναξιολογήσουν τη διέλευση, να αυξήσουν τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου ή να επιλέξουν τον μακρύτερο περίπλου της Αφρικής.
Το Γιανμπού έγινε η ενεργειακή βαλβίδα της Σαουδικής Αραβίας
Η συγκυρία καθιστά την επίθεση πολύ πιο επικίνδυνη από ένα μεμονωμένο ναυτιλιακό συμβάν. Με τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ σοβαρά περιορισμένη λόγω του πολέμου ΗΠΑ και Ιράν, η Σαουδική Αραβία έχει αυξήσει τη χρήση του αγωγού Ανατολής και Δύσης για να μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η αμερικανική Energy Information Administration υπολογίζει ότι ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως και να επεκταθεί προσωρινά έως τα 7 εκατ. βαρέλια. Η υποδομή αυτή επιτρέπει στο βασίλειο να παρακάμπτει τόσο το Ορμούζ όσο και, υπό προϋποθέσεις, μέρος του Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πόσο κρίσιμο έχει γίνει το Γιανμπού. Σύμφωνα με την Associated Press, η Σαουδική Αραβία εξήγαγε πρόσφατα περίπου 4 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως από το λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας. Τα στοιχεία της Kpler που επικαλούνται οι Financial Times ανεβάζουν την πρόσφατη ροή κοντά στα 4,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Το μήνυμα της επίθεσης είναι ότι η εναλλακτική διαδρομή του Ριάντ δεν βρίσκεται πλέον εκτός του πολέμου. Εάν οι πλοιοκτήτες αρνηθούν να προσεγγίζουν το Γιανμπού ή να κατευθύνονται προς την Ασία μέσω Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η πρακτική αποτελεσματικότητα του αγωγού περιορίζεται, ακόμη και αν η ίδια η χερσαία υποδομή συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά.
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ ως δεύτερος ενεργειακός κλοιός
Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ έχει πλάτος περίπου 32 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του και συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Υπό κανονικές συνθήκες, από το πέρασμα κινείται περίπου το 12% του παγκόσμιου εμπορίου και σχεδόν το ένα τέταρτο της παγκόσμιας διακίνησης εμπορευματοκιβωτίων.
Μετά τις προηγούμενες επιθέσεις των Χούθι, πολλές ναυτιλιακές εταιρείες είχαν ήδη εκτρέψει πλοία γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Η νέα εκστρατεία στοχεύει ειδικά σαουδαραβικές ενεργειακές ροές, σε μια στιγμή κατά την οποία το βασίλειο χρησιμοποιεί την Ερυθρά Θάλασσα για να παρακάμπτει το Ορμούζ.
Η αναλύτρια της RBC Capital Markets Χελίμα Κροφτ προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη ανάπτυξη στρατιωτικής ισχύος στην περιοχή θα μπορούσε να προκαλέσει ουσιαστική μείωση των συνολικών πετρελαϊκών ροών της Ερυθράς Θάλασσας. Αυτό θα αμφισβητούσε και τη βασική υπόθεση των αγορών ότι κάθε αποκλεισμένο ενεργειακό πέρασμα μπορεί να αντικατασταθεί εύκολα από μια άλλη διαδρομή.
Το Brent πάνω από τα $95 και ο κίνδυνος για την παγκόσμια προσφορά
Η αγορά αντέδρασε άμεσα στην κλιμάκωση. Το Brent ενισχύθηκε περίπου κατά 2%, φθάνοντας κοντά στα $95,95 το βαρέλι, ενώ από τις αρχές Ιουλίου έχει καταγράψει άνοδο περίπου 30%.
Η τιμή δεν αντανακλά μόνο τις ποσότητες που ενδέχεται να χαθούν. Ενσωματώνει το κόστος των καθυστερήσεων, των αναδρομολογήσεων, των ακριβότερων ναύλων και των ασφαλίστρων πολέμου. Εάν τα πλοία αποφεύγουν ταυτόχρονα το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η διαθέσιμη χωρητικότητα του παγκόσμιου στόλου περιορίζεται και ο χρόνος παράδοσης προς Ασία και Ευρώπη αυξάνεται.
Η Rystad Energy έχει εκτιμήσει ότι περίπου 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως σαουδαραβικών ροών μπορούν να βρεθούν σε άμεσο κίνδυνο από μια αποτελεσματική διατάραξη στο νότιο άκρο της Ερυθράς Θάλασσας. Παράλληλα, το Ριάντ μπορεί να διοχετεύει μέρος του αργού προς την Αίγυπτο και τον αγωγό SUMED, όμως αυτή η επιλογή δεν υποκαθιστά πλήρως την ελεύθερη ναυσιπλοΐα προς τις ασιατικές αγορές.
Απειλή για πλήγματα βαθιά στη Σαουδική Αραβία
Οι Χούθι προειδοποίησαν ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση ή στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Υεμένης θα απαντηθεί με μεγάλες επιχειρήσεις «βαθιά» στο σαουδαραβικό έδαφος. Η αναφορά επαναφέρει τον κίνδυνο επιθέσεων όχι μόνο σε πλοία, αλλά και σε λιμάνια, αγωγούς, διυλιστήρια και εγκαταστάσεις αποθήκευσης.
Το Ριάντ βρίσκεται μπροστά σε δύσκολη επιλογή. Μια άμεση στρατιωτική απάντηση μπορεί να ενισχύσει την αποτροπή, αλλά ταυτόχρονα κινδυνεύει να αναζωπυρώσει τον πόλεμο της Υεμένης και να μετατρέψει τις ενεργειακές υποδομές της δυτικής Σαουδικής Αραβίας σε μόνιμους στόχους.
Strategist View
Η επίθεση στα σαουδαραβικά τάνκερ ανοίγει το πρώτο πραγματικό δεύτερο θαλάσσιο μέτωπο του πολέμου. Το Ιράν πιέζει το Ορμούζ και οι Χούθι επιχειρούν να καταστήσουν επικίνδυνη την εναλλακτική έξοδο της Σαουδικής Αραβίας προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Η στρατηγική αξία αυτής της κίνησης δεν μετριέται μόνο από τη ζημιά στα δύο πλοία. Μετριέται από το κατά πόσο θα αναγκάσει τον εμπορικό στόλο να αποφεύγει σαουδαραβικά λιμάνια, θα περιορίσει τις εξαγωγές από το Γιανμπού και θα αυξήσει το παγκόσμιο ασφάλιστρο κινδύνου.
Εάν η πίεση στα δύο περάσματα διατηρηθεί, η παγκόσμια αγορά δεν θα αντιμετωπίζει πλέον ένα προσωρινό σοκ, αλλά μια δομική απειλή στις βασικές διαδρομές του πετρελαίου. Το επόμενο κρίσιμο τεστ είναι η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας και το αν το πλήγμα στο Encelia θα παραμείνει μεμονωμένο ή θα αποτελέσει την αρχή συστηματικής εκστρατείας κατά των ενεργειακών εξαγωγών του βασιλείου.
