Από τις τράπεζες και τα φάρμακα μέχρι τα κρυπτονομίσματα και την κυβερνοασφάλεια, μια τεχνολογία που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε με επιστημονική φαντασία ετοιμάζεται να περάσει στον πραγματικό κόσμο
Για δεκαετίες οι κβαντικοί υπολογιστές αποτελούσαν το αγαπημένο θέμα φυσικών, ερευνητών και οραματιστών της τεχνολογίας. Ήταν μια υπόσχεση για το μέλλον. Ένα τεχνολογικό «ιερό δισκοπότηρο» που βρισκόταν πάντα λίγα χρόνια μακριά.
Σήμερα όμως κάτι έχει αλλάξει.
Οι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας του πλανήτη, από τη Microsoft και την Google μέχρι την IBM και τη Nvidia, δεν επενδύουν πλέον στα quantum computers ως θεωρητική πιθανότητα. Επενδύουν επειδή πιστεύουν ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα αρχίσουν να λύνουν πραγματικά προβλήματα που οι σημερινοί υπολογιστές αδυνατούν να αντιμετωπίσουν.
Το αποτέλεσμα είναι μια νέα κούρσα δισεκατομμυρίων δολαρίων που θυμίζει έντονα τις πρώτες ημέρες της τεχνητής νοημοσύνης.
Το νέο μεγάλο τεχνολογικό στοίχημα
Σε ένα data centre στο Μανχάταν λειτουργεί ήδη ένας κβαντικός υπολογιστής της βρετανικής Oxford Quantum Circuits, διαθέσιμος μέσω cloud σε επιχειρήσεις που θέλουν να πειραματιστούν με τη νέα τεχνολογία.
Δεν πρόκειται για κάποιο εργαστηριακό πείραμα κλεισμένο σε πανεπιστήμιο. Πρόκειται για πραγματική εμπορική υποδομή.
Και δεν είναι η μόνη.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της McKinsey, σήμερα λειτουργούν δεκάδες κβαντικά συστήματα παγκοσμίως, ενώ μέχρι το 2030 ο αριθμός τους ενδέχεται να ξεπεράσει τις 5.000 εγκαταστάσεις.
Η Microsoft πρόσφατα παρουσίασε το νέο της κβαντικό chip Majorana 2 και εκτιμά ότι μέχρι το 2029 θα μπορεί να επιλύει προβλήματα με εμπορική αξία.
Η Google τοποθετεί το χρονοδιάγραμμα περίπου στο 2030, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Sundar Pichai, παρομοίασε το σημερινό στάδιο των quantum computers με το σημείο στο οποίο βρισκόταν η τεχνητή νοημοσύνη πριν από πέντε χρόνια.
Τι είναι τελικά ένας κβαντικός υπολογιστής;
Οι σημερινοί υπολογιστές λειτουργούν χρησιμοποιώντας bits που μπορούν να έχουν δύο καταστάσεις: 0 ή 1.
Οι κβαντικοί υπολογιστές χρησιμοποιούν qubits.
Η μεγάλη διαφορά είναι ότι τα qubits μπορούν να βρίσκονται ταυτόχρονα σε πολλές καταστάσεις.
Με απλά λόγια, ένας συμβατικός υπολογιστής εξετάζει ένα πρόβλημα βήμα προς βήμα. Ένας κβαντικός υπολογιστής μπορεί να εξετάζει ταυτόχρονα τεράστιο αριθμό πιθανών λύσεων.
Αυτό του δίνει θεωρητικά υπολογιστική ισχύ που ξεπερνά κατά πολύ οτιδήποτε διαθέτουμε σήμερα.
Γιατί ενδιαφέρονται τόσο οι τράπεζες;
Η χρηματοοικονομική βιομηχανία είναι από τους πρώτους τομείς που βλέπουν πρακτική αξία στους κβαντικούς υπολογιστές.
Η JPMorgan Chase, η Mastercard και άλλοι χρηματοοικονομικοί κολοσσοί ήδη πραγματοποιούν δοκιμές.
Οι εφαρμογές είναι εντυπωσιακές:
Διαχείριση επενδυτικών χαρτοφυλακίων
Οι κβαντικοί υπολογιστές θα μπορούν να εξετάζουν εκατομμύρια πιθανά σενάρια ταυτόχρονα και να εντοπίζουν αποδοτικότερους συνδυασμούς επενδύσεων.
Διαχείριση κινδύνου
Θα επιτρέπουν πιο ακριβείς προβλέψεις για κινδύνους αγοράς, πιστωτικούς κινδύνους και ακραία οικονομικά γεγονότα.
Καταπολέμηση απάτης
Σε πειραματικές εφαρμογές, η τεχνολογία έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να εντοπίζει ύποπτες συναλλαγές με μικρότερα ποσοστά λαθών από τα σημερινά συστήματα AI.
Τι σημαίνει αυτό για τα κρυπτονομίσματα;
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα.
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους της βιομηχανίας crypto είναι το λεγόμενο Q-Day.
Πρόκειται για τη στιγμή κατά την οποία ένας κβαντικός υπολογιστής θα αποκτήσει αρκετή ισχύ ώστε να «σπάει» τις σημερινές μεθόδους κρυπτογράφησης.
Αν συμβεί αυτό, θεωρητικά θα μπορούσαν να κινδυνεύσουν:
- ψηφιακά πορτοφόλια
- τραπεζικά συστήματα
- κρατικά δεδομένα
- ιατρικά αρχεία
- συστήματα ασφαλείας
Γι’ αυτόν τον λόγο πολλές εταιρείες blockchain επενδύουν ήδη σε νέες μορφές «κβαντικά ασφαλούς» κρυπτογράφησης.
Η Ripple έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η απειλή έχει μετακινηθεί από το θεωρητικό στο πραγματικό επίπεδο.
Το νέο επενδυτικό αφήγημα της Wall Street
Η επενδυτική κοινότητα θυμάται έντονα την έκρηξη των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Τώρα πολλοί αναρωτιούνται αν το quantum computing θα αποτελέσει το επόμενο μεγάλο επενδυτικό κύμα.
Η Quantinuum εισήχθη πρόσφατα στο Nasdaq με αποτίμηση άνω των 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η IonQ έχει καταγράψει άνοδο άνω του 700% από το 2024.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε επενδύσεις περίπου 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε εταιρείες του κλάδου.
Όλα αυτά θυμίζουν έντονα την περίοδο πριν από την έκρηξη της AI.
Οι σκεπτικιστές προειδοποιούν
Παρά τον ενθουσιασμό, οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα προβλήματα παραμένουν τεράστια.
Οι σημερινοί κβαντικοί υπολογιστές είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι σε θόρυβο, θερμοκρασία και περιβαλλοντικές παρεμβολές.
Ένα μικρό σφάλμα μπορεί να αλλοιώσει ολόκληρο τον υπολογισμό.
Κάποιοι ερευνητές αμφισβητούν ακόμη και το κατά πόσο θα καταστεί εφικτό να δημιουργηθούν πλήρως λειτουργικά συστήματα μεγάλης κλίμακας.
Με άλλα λόγια, η τεχνολογία δείχνει τεράστια υπόσχεση αλλά η τελική επιτυχία δεν θεωρείται δεδομένη.
Και τι σημαίνει αυτό για έναν επενδυτή στην Κύπρο;
Για τον μέσο επενδυτή, η μεγαλύτερη αξία σήμερα δεν βρίσκεται απαραίτητα στην αγορά μιας μικρής εταιρείας quantum computing.
Βρίσκεται στην κατανόηση ότι οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι ενδέχεται να είναι οι ήδη γνωστοί κολοσσοί που χτίζουν την υποδομή της νέας εποχής:
Microsoft, Google, IBM, Nvidia, αλλά και χρηματοοικονομικοί οργανισμοί που θα αξιοποιήσουν πρώτοι τις δυνατότητες της τεχνολογίας.
Ακριβώς όπως συνέβη με την τεχνητή νοημοσύνη, η πραγματική αξία μπορεί να μην βρίσκεται στους πιο θορυβώδεις τίτλους αλλά στις εταιρείες που θα μετατρέψουν την τεχνολογία σε κερδοφόρα επιχειρηματικά μοντέλα.
Strategist Insight
Η κβαντική υπολογιστική βρίσκεται σήμερα περίπου εκεί όπου βρισκόταν η τεχνητή νοημοσύνη πριν από λίγα χρόνια: αρκετά ώριμη ώστε να προσελκύει δισεκατομμύρια επενδύσεων, αλλά ακόμη αρκετά πρώιμη ώστε να δημιουργεί αμφιβολίες.
Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι να αντικαταστήσει τους σημερινούς υπολογιστές. Είναι να λειτουργήσει δίπλα τους, επιλύοντας συγκεκριμένα προβλήματα που σήμερα θεωρούνται αδύνατα.
Αν οι προβλέψεις των μεγαλύτερων τεχνολογικών εταιρειών επαληθευτούν, η δεκαετία του 2030 μπορεί να μείνει στην ιστορία ως η περίοδος κατά την οποία οι κβαντικοί υπολογιστές πέρασαν από τα εργαστήρια στην πραγματική οικονομία.
Και αν συμβεί αυτό, οι επιπτώσεις για τις τράπεζες, τα φάρμακα, την τεχνητή νοημοσύνη, τα κρυπτονομίσματα και τις επενδύσεις ίσως αποδειχθούν ακόμη μεγαλύτερες από εκείνες που βλέπουμε σήμερα με την AI.
