Με την απειλή ότι μια «νέα στρατηγική» θα γκρεμίσει τα θεμέλια των ΗΠΑ απαντά η Τεχεράνη στο τελευταίο κύμα αμερικανικών πληγμάτων, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι οι επιχειρήσεις δεν θα διαρκέσουν πολύ, αλλά προειδοποιεί πως η Ουάσιγκτον μπορεί να εξαπολύσει νέα επίθεση όποτε το επιλέξει. Η ανταλλαγή μηνυμάτων το βράδυ της 2ας Σεπτεμβρίου αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των συγκρούσεων, χωρίς ανακοινωμένη συμφωνία αποκλιμάκωσης.
- Ο Μοχσέν Ρεζαΐ προαναγγέλλει αλλαγή στρατηγικής σε στρατιωτικό, διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο, χωρίς να αποκαλύπτει συγκεκριμένο σχέδιο.
- Ο Τραμπ λέει ότι η νέα εκστρατεία δεν θα κρατήσει πολύ, αλλά διατηρεί ανοιχτή την επιλογή νέων πληγμάτων.
- Η CENTCOM επιβεβαιώνει επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Οι ισχυρισμοί για το σύνολο των ζημιών δεν έχουν ανεξάρτητη επαλήθευση.
- Οι αναφορές για θύματα σε γαμήλια εκδήλωση προέρχονται από ιρανικές πηγές. Η καταγγελία περί εγκλήματος πολέμου είναι θέση της Τεχεράνης, όχι δικαστική διαπίστωση.
- Το κρίσιμο διακύβευμα είναι αν οι εκατέρωθεν απειλές θα περιοριστούν στην αποτροπή ή θα οδηγήσουν σε νέο κύκλο περιφερειακών αντιποίνων.
Ποιος διατύπωσε την απειλή και τι ακριβώς είπε
Η προειδοποίηση προέρχεται από τον Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν. Σύμφωνα με το πρακτορείο Xinhua, σε ανάρτησή του στο X ο Ρεζαΐ συνέδεσε τη νέα στρατηγική με το πεδίο των συγκρούσεων, τη διπλωματία και την αντιμετώπιση της οικονομικής πολιορκίας, υποστηρίζοντας ότι θα «γκρεμίσει τα θεμέλια» του αντιπάλου.
Το μήνυμα αφορά, επομένως, περισσότερα από μια επόμενη πυραυλική επίθεση. Δεν περιλαμβάνει όμως συγκεκριμένους στόχους, χρονοδιάγραμμα ή περιγραφή νέων μέσων. Δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη ότι η Τεχεράνη διαθέτει κάποια άγνωστη δυνατότητα ή ότι έχει ήδη ενεργοποιήσει διαφορετικό επιχειρησιακό σχέδιο.
Το διπλό μήνυμα του Τραμπ
Από το Οβάλ Γραφείο, ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε δύο διαφορετικά σήματα. Όπως μεταδίδει το Reuters, είπε ότι η ανανεωμένη αμερικανική εκστρατεία δεν θα συνεχιστεί για πολύ. Ταυτόχρονα, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να πραγματοποιήσουν άλλη επίθεση όποτε το θελήσουν.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι τα πλήγματα κατέστρεψαν νέο εξοπλισμό κοντά στα Στενά του Ορμούζ, περιλαμβανομένων συστημάτων ραντάρ και πυραύλων που το Ιράν επιχειρούσε να αποκαταστήσει. Αναφέρθηκε επίσης σε ιρανικό πύραυλο με δυνατότητα διασποράς ναρκών. Πρόκειται για ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου, όχι για ανεξάρτητα επαληθευμένο απολογισμό καταστροφών.
Η δήλωση περί σύντομης διάρκειας δεν ισοδυναμεί με κατάπαυση του πυρός. Δεν συνοδεύτηκε από συγκεκριμένη ημερομηνία τερματισμού ούτε από αμοιβαία δέσμευση των δύο πλευρών.
Τι έχει επιβεβαιώσει η CENTCOM
Στην επίσημη ανακοίνωση της 1ης Σεπτεμβρίου, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ επιβεβαιώνει ότι ολοκλήρωσε κύμα επιθέσεων σε στόχους των Φρουρών της Επανάστασης. Αναφέρει εγκαταστάσεις αεράμυνας, ραντάρ, ναυτικά μέσα και υποδομές, δυνατότητες ναρκοθέτησης και κόμβους επικοινωνιών.
Η αμερικανική διοίκηση συνδέει την επιχείρηση με απόπειρες επιθέσεων κατά εμπορικής ναυτιλίας στο Ορμούζ και κατά Αμερικανών στρατιωτικών. Αυτή είναι η επίσημη αμερικανική αιτιολόγηση των πληγμάτων, την οποία η Τεχεράνη απορρίπτει.
Οι νεκροί, η γαμήλια εκδήλωση και η αντιπαράθεση για τους αμάχους
Το AFP, μέσω του Al-Monitor, καταγράφει τουλάχιστον 19 Ιρανούς νεκρούς στο τελευταίο κύμα πληγμάτων, βάσει των ανακοινώσεων και αναφορών της ιρανικής πλευράς. Η Ερυθρά Ημισέληνος του Ιράν ανέφερε τέσσερις νεκρούς και περισσότερους από 50 τραυματίες σε γαμήλια εκδήλωση στη νότια περιοχή του Σιρίκ.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ χαρακτήρισε το περιστατικό έγκλημα πολέμου. Από αμερικανικής πλευράς, ο εκπρόσωπος της CENTCOM Τιμ Χόκινς δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν στοχοποιούν αμάχους, χωρίς να δώσει ειδική εξήγηση για τη συγκεκριμένη καταγγελία.
Οι συνθήκες του πλήγματος και ο απολογισμός δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα στο σύνολό τους. Ο χαρακτηρισμός της Τεχεράνης πρέπει να διακρίνεται από ένα πόρισμα ανεξάρτητης έρευνας. Αντίστοιχα, η γενική αμερικανική διαβεβαίωση δεν απαντά από μόνη της στα ερωτήματα για το συγκεκριμένο συμβάν.
Γιατί η σύγκρουση δεν περιορίζεται στο ιρανικό έδαφος
Οι ανταλλαγές πληγμάτων έχουν ήδη αγγίξει αμερικανικές εγκαταστάσεις και χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Το Reuters καταγράφει ιρανικές επιθέσεις στην περιοχή και επισημαίνει ότι, παρά τους ιρανικούς ισχυρισμούς για αμερικανικές απώλειες στην Ιορδανία, οι αρχικές εκτιμήσεις Αμερικανών αξιωματούχων δεν έδειχναν θύματα.
Η γεωγραφία αυτή έχει σημασία: μια επίθεση σε αμερικανική βάση εκτός Ιράν εμπλέκει ταυτόχρονα την Ουάσιγκτον και το κράτος που τη φιλοξενεί. Ακόμη και όταν τα βλήματα αναχαιτίζονται, αυξάνονται η ανάγκη αεράμυνας, η πίεση στις κυβερνήσεις και ο κίνδυνος ζημιών από συντρίμμια ή αστοχίες.
Η στρατηγική ανάγνωση: πίεση σε τρία επίπεδα, χωρίς σαφή έξοδο
Η αναφορά Ρεζαΐ σε στρατιωτικό, διπλωματικό και οικονομικό πεδίο μπορεί να διαβαστεί ως προσπάθεια να καταστήσει το κόστος της αμερικανικής πίεσης ευρύτερο από το ίδιο το Ιράν. Αυτή είναι αναλυτική εκτίμηση του μηνύματος, όχι επιβεβαιωμένο σχέδιο δράσης. Το Ορμούζ και η ναυσιπλοΐα παραμένουν το σημείο όπου η στρατιωτική ένταση μπορεί να μεταφερθεί στο εμπόριο και στην ενέργεια.
Από την άλλη, ο Τραμπ επιχειρεί να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων: μιλά για περιορισμένη διάρκεια, αλλά δεν εγκαταλείπει την απειλή μεγαλύτερης στρατιωτικής πίεσης. Ο κίνδυνος βρίσκεται στο ότι κάθε πλευρά μπορεί να εκλάβει τη δική της επόμενη ενέργεια ως αποτροπή και την απάντηση του αντιπάλου ως λόγο περαιτέρω κλιμάκωσης.
Τα επόμενα κρίσιμα στοιχεία δεν είναι οι βαρύτερες διατυπώσεις, αλλά οι επιβεβαιωμένες απώλειες, οι πραγματικοί στόχοι νέων επιχειρήσεων και η ύπαρξη αξιόπιστου διπλωματικού διαύλου. Χωρίς αυτά, ούτε η απειλή της Τεχεράνης αποδεικνύει ανατροπή των στρατιωτικών ισορροπιών ούτε η διαβεβαίωση Τραμπ εγγυάται γρήγορο τέλος.
Διαβάστε επίσης: Το προηγούμενο ρεπορτάζ του Strategist για τις επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις και τις αναχαιτίσεις.
