Ο μηχανισμός επαφής Ισραήλ–Τουρκίας για τη Συρία έχει έναν στενό αλλά κρίσιμο σκοπό: να εμποδίσει ένα αεροπορικό ή πυραυλικό επεισόδιο να μετατραπεί σε σύγκρουση μεταξύ μιας χώρας του ΝΑΤΟ και του στενότερου συμμάχου των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Δεν είναι ειρηνευτική διαδικασία και δεν θεραπεύει την έλλειψη εμπιστοσύνης.
- Ο δίαυλος δημιουργήθηκε για αποτροπή ατυχημάτων, όχι για πολιτική εξομάλυνση.
- Το Ισραήλ θεωρεί την τουρκική αεράμυνα στη Συρία πιθανό περιορισμό της επιχειρησιακής του ελευθερίας.
- Η Τουρκία βλέπει τη στρατιωτική συνεργασία με τη Δαμασκό ως εργαλείο στρατηγικού βάθους.
- Οι ΗΠΑ καλούνται να συντονίσουν δύο εταίρους χωρίς κοινό πολιτικό τελικό στόχο.
- Η Κύπρος δεν πρέπει να θεωρεί τη δημόσια αντιπαράθεση μόνιμη στρατηγική ευθυγράμμιση.
Τι άλλαξε μετά το τελευταίο πλήγμα
Η προσπάθεια προειδοποίησης πριν από ισραηλινό πλήγμα σε συριακή βάση έδειξε ότι ο δίαυλος υπάρχει. Το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον δεν είχε πλήρη έγκαιρη εικόνα έδειξε ότι δεν λειτουργεί ακόμη ως ολοκληρωμένος μηχανισμός. Σε περιβάλλον λεπτών αποφάσεων, η απόσταση ανάμεσα σε τεχνική επαφή και αξιόπιστη αποκλιμάκωση είναι μεγάλη.
Το πρόβλημα επιτείνεται επειδή οι δύο πλευρές δεν συμφωνούν ούτε στην περιγραφή της απειλής. Το Ισραήλ ανησυχεί για τουρκικά συστήματα αεράμυνας. Η Άγκυρα παρουσιάζει τη συνεργασία της ως στήριξη στην κυριαρχία και ανασυγκρότηση της Συρίας.
Η τριγωνική παγίδα των ΗΠΑ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται ταυτόχρονα το Ισραήλ, την Τουρκία και μια λειτουργική συριακή κυβέρνηση. Κανένα από τα τρία μέρη δεν συμμερίζεται πλήρως τον ίδιο τελικό στόχο. Η Ουάσιγκτον μπορεί να οργανώσει κανόνες πτήσεων, γραμμές επικοινωνίας και προειδοποιήσεις. Δεν μπορεί εύκολα να συμβιβάσει την ισραηλινή ελευθερία δράσης με την τουρκική στρατιωτική εδραίωση.
Αυτό καθιστά τη διαδικασία ευάλωτη στην πολιτική ρητορική. Οι ηγέτες μπορούν να μιλούν δημόσια σε όρους απόλυτης αντιπαράθεσης και ιδιωτικά σε όρους διαχείρισης κινδύνου. Η διπλή αυτή γλώσσα είναι συνήθης στην κρατική στρατηγική, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων προσδοκιών τρίτων.
Η κυπριακή ανάγνωση
Η Λευκωσία πρέπει να επενδύει στη σχέση με το Ισραήλ χωρίς να βασίζει τη στρατηγική της σε μια υποτιθέμενη μόνιμη ρήξη Άγκυρας–Ιερουσαλήμ. Οι δύο χώρες έχουν βαθιές διαφωνίες, αλλά και ισχυρό κίνητρο να αποφεύγουν άμεσο πόλεμο.
Ο μυστικός δίαυλος είναι βαλβίδα ασφαλείας, όχι νέα αρχιτεκτονική ειρήνης. Η επιτυχία του θα μετρηθεί από τα περιστατικά που δεν θα συμβούν. Η αποτυχία του, αντίθετα, μπορεί να γίνει ορατή μέσα σε λίγα λεπτά.
