Η πρόταση έξι ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για φόρο στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών δεν αφορά μόνο την αναζήτηση εσόδων. Αφορά τον έλεγχο της προσόδου που δημιουργεί ο πόλεμος, τη νομιμοποίηση της ενεργειακής πολιτικής και την ικανότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενεργεί ως ενιαία γεωοικονομική δύναμη.
- Η κοινή επιστολή προέρχεται από έξι κράτη με διαφορετικά ενεργειακά και βιομηχανικά συμφέροντα.
- Ενιαίος φόρος μειώνει τον φορολογικό ανταγωνισμό, αλλά απαιτεί πολιτική συμφωνία για τη διανομή των εσόδων.
- Οι εταιρείες ελέγχουν υποδομές και επενδύσεις που η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται.
- Το μέτρο είναι τεστ για το αν η ΕΕ μπορεί να μετατρέψει την αγοραστική της ισχύ σε κοινή πολιτική.
- Χωρίς σαφή επενδυτικό προορισμό, ο φόρος κινδυνεύει να γίνει βραχυπρόθεσμη δημοσιονομική κίνηση.
Η πρόσοδος ως πολιτικό πεδίο
Σε κάθε ενεργειακή κρίση, η τιμή αναδιανέμει ισχύ. Εξαγωγείς και εταιρείες με πρόσβαση σε παραγωγή ή διύλιση αποκτούν πρόσθετα έσοδα, ενώ κράτη εισαγωγείς αντιμετωπίζουν πληθωρισμό, επιδοτήσεις και πολιτική δυσαρέσκεια. Ο φόρος επιχειρεί να ανατρέψει μέρος αυτής της μεταφοράς.
Η κοινή πρωτοβουλία Γερμανίας, Ιταλίας, Αυστρίας, Πολωνίας, Πορτογαλίας και Ισπανίας έχει σημασία επειδή ενώνει χώρες με διαφορετικό ενεργειακό μείγμα. Αυτό διευρύνει τη νομιμοποίηση, αλλά δεν εξαλείφει τη σύγκρουση για το πού θα καταλήξουν τα έσοδα.
Το δίλημμα ασφάλειας και επένδυσης
Η Ευρώπη θέλει να φορολογήσει κέρδη που θεωρεί απρόβλεπτα, ενώ ταυτόχρονα ζητά από τις ίδιες εταιρείες να επενδύσουν σε LNG, αποθήκευση, διύλιση και μετάβαση. Η διαπραγμάτευση δεν είναι ιδεολογική. Είναι συναλλαγή ανάμεσα στην κοινωνική αντοχή σήμερα και στην ενεργειακή επάρκεια αύριο.
Ένα προβλέψιμο, προσωρινό και στενά ορισμένο μέτρο μπορεί να διατηρήσει αυτή την ισορροπία. Ένας αόριστος φόρος που αλλάζει κάθε φορά που ανεβαίνει η τιμή θα ενισχύσει την αντίληψη πολιτικού κινδύνου και θα μεταφέρει επενδύσεις αλλού.
Το πραγματικό τεστ της Ένωσης
Η ΕΕ είναι ισχυρή όταν ρυθμίζει μια μεγάλη ενιαία αγορά. Είναι ασθενέστερη όταν τα κράτη μέλη φορολογούν διαφορετικά και ανταγωνίζονται για έσοδα. Αν καταφέρει να συμφωνήσει κοινή βάση, διάρκεια και χρήση πόρων, θα έχει δημιουργήσει προηγούμενο κοινής αντίδρασης σε μελλοντικά γεωπολιτικά σοκ.
Ο φόρος θα κριθεί λιγότερο από το ύψος του και περισσότερο από το αν μετατρέπει μια κρίση σε μόνιμη ευρωπαϊκή ικανότητα: δίκτυα, αποθήκευση, διαφοροποίηση και κοινωνική ανθεκτικότητα.
