Νέα ώθηση φαίνεται πως αποκτούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς δύο αξιωματούχοι με γνώση των διπλωματικών επαφών επιβεβαίωσαν στο CBS News τους βασικούς όρους του υπό διαμόρφωση «μνημονίου κατανόησης» ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Το προσχέδιο, το οποίο τελεί ακόμη υπό την έγκριση της Τεχεράνης, επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης που θα μπορούσε να οδηγήσει τόσο σε σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής όσο και σε σταδιακή επαναφορά της ναυσιπλοΐας και των ενεργειακών ροών στα προπολεμικά επίπεδα.
Παράταση της εκεχειρίας και επαναλειτουργία του Ορμούζ
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το πρώτο βασικό σημείο της συμφωνίας αφορά την παράταση κατά 60 ημέρες της υφιστάμενης κατάπαυσης πυρός.
Παράλληλα, το Ιράν θα δεσμεύεται να ανοίξει άμεσα τα Στενά του Ορμούζ και να λάβει συγκεκριμένα μέτρα ώστε η ναυσιπλοΐα να επιστρέψει σταδιακά σε συνθήκες προ πολέμου μέσα σε διάστημα 30 ημερών.
Το συγκεκριμένο σημείο επιβεβαιώνεται και από δημοσίευμα της Nikkei, ενισχύοντας τις ενδείξεις ότι οι ενεργειακές αγορές ίσως αρχίσουν να προεξοφλούν σταδιακή αποκλιμάκωση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Τερματισμός στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα
Το προσχέδιο προβλέπει επίσης ότι ΗΠΑ και Ιράν — μαζί με τους συμμάχους τους — θα δηλώσουν επίσημα τον άμεσο και οριστικό τερματισμό όλων των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε κάθε μέτωπο της σύγκρουσης, συμπεριλαμβανομένου και του Λιβάνου.
Οι δύο πλευρές θα δεσμεύονται παράλληλα ότι δεν θα ξεκινήσουν νέο πόλεμο μεταξύ τους και θα απέχουν από απειλές ή χρήση βίας.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται κρίσιμη για τη σταθερότητα της περιοχής, καθώς οι συγκρούσεις είχαν αρχίσει να επεκτείνονται πέρα από το Ιράν και τον Περσικό Κόλπο, αυξάνοντας τον κίνδυνο γενικευμένης περιφερειακής αποσταθεροποίησης.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το πιο δύσκολο σημείο
Κεντρικό μέρος της συμφωνίας αφορά φυσικά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με το προσχέδιο, το Ιράν θα επαναβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται ποτέ να αναπτύξει πυρηνικό οπλισμό, ενώ θα συμφωνεί και στη διάθεση ή απομάκρυνση του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί από κοινού με τις ΗΠΑ.
Το ζήτημα αυτό θεωρείται το πιο ευαίσθητο και πιθανόν το πιο δύσκολο σημείο των διαπραγματεύσεων, καθώς αφορά τόσο την επιτήρηση του πυρηνικού προγράμματος όσο και τη διαδικασία επαλήθευσης συμμόρφωσης από διεθνείς οργανισμούς.
Κυρώσεις και «παγωμένα» κεφάλαια
Το προσχέδιο συνδέει επίσης το μέλλον των αμερικανικών κυρώσεων και των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων με τον βαθμό συμμόρφωσης της Τεχεράνης στους όρους της συμφωνίας.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε οικονομική χαλάρωση ή αποδέσμευση κεφαλαίων θα πραγματοποιείται σταδιακά και υπό προϋποθέσεις.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά το συγκεκριμένο σημείο, καθώς πιθανή χαλάρωση των κυρώσεων θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, τις τιμές πετρελαίου αλλά και τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή.
Το υπό διαμόρφωση μνημόνιο δείχνει ότι ΗΠΑ και Ιράν επιχειρούν να χτίσουν πρώτα ένα πλαίσιο άμεσης αποκλιμάκωσης και στη συνέχεια να περάσουν στις πιο δύσκολες τεχνικές και πολιτικές διαπραγματεύσεις.
Η επαναλειτουργία του Ορμούζ αποτελεί το πιο επείγον ζητούμενο για τις αγορές και την παγκόσμια οικονομία, καθώς η ενεργειακή κρίση έχει αρχίσει να δημιουργεί σοβαρές πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς.
Ωστόσο, το πραγματικό τεστ θα είναι η εφαρμογή των όρων στην πράξη. Γιατί ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία, το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου, των κυρώσεων και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο.
