Οι μεγάλες ποδοσφαιρικές διοργανώσεις γεμίζουν πλατείες, παμπ και σπίτια με ένταση. Πίσω όμως από τη γιορτινή εικόνα, μια επίμονη στατιστική επανέρχεται κάθε φορά που η Αγγλία αγωνίζεται: τα καταγεγραμμένα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας αυξάνονται κατά 26% όταν η εθνική ομάδα κερδίζει ή φέρνει ισοπαλία και κατά 38% όταν χάνει.
Τα ποσοστά προέρχονται από έρευνα του Lancaster University, η οποία εξέτασε αστυνομικά δεδομένα από το Lancashire κατά τη διάρκεια των Παγκοσμίων Κυπέλλων του 2002, του 2006 και του 2010. Η ίδια ανάλυση εντόπισε αύξηση κατά 11% και την επόμενη ημέρα ενός αγώνα της Αγγλίας, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.
Το κρίσιμο συμπέρασμα δεν είναι ότι το ποδόσφαιρο προκαλεί βία. Είναι ότι ένα ήδη υπάρχον μοτίβο κακοποίησης μπορεί να κλιμακωθεί μέσα σε ένα περιβάλλον έντασης, αυξημένης κατανάλωσης αλκοόλ και συναισθηματικής φόρτισης.
Τι μέτρησε πραγματικά η έρευνα
Η μελέτη των Stuart Kirby, Brian Francis και Rosalie O’Flaherty, που δημοσιεύθηκε το 2014 στο Journal of Research in Crime and Delinquency, συνέκρινε τις καταγγελίες ενδοοικογενειακής βίας σε ημέρες αγώνων με αντίστοιχες ημέρες κατά τις οποίες η Αγγλία δεν αγωνιζόταν.
Οι ερευνητές εντόπισαν σαφή χρονική συσχέτιση, όχι απόδειξη άμεσης αιτιότητας. Τα στοιχεία αφορούσαν μία συγκεκριμένη αστυνομική περιφέρεια και τρεις παλαιότερες διοργανώσεις, επομένως δεν μπορούν να μεταφερθούν μηχανικά σε κάθε χώρα, κάθε διοργάνωση ή κάθε σημερινό αγώνα.
Παρά τους περιορισμούς, τα ευρήματα έχουν επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι βρετανικές αρχές και οργανώσεις σχεδιάζουν τις εκστρατείες πρόληψης. Η Crown Prosecution Service προειδοποίησε και ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026 ότι τα περιστατικά αναμένεται να αυξηθούν, καλώντας τα θύματα και τους ανθρώπους του περιβάλλοντός τους να αναζητήσουν βοήθεια.
Περισσότερες από 300 υποθέσεις στο Euro 2024
Η ανησυχία δεν περιορίζεται σε μια ακαδημαϊκή μελέτη. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η βρετανική εκστρατεία ενημέρωσης, κατά τη διάρκεια του Euro 2024 καταγράφηκαν περισσότερα από 300 αδικήματα ενδοοικογενειακής βίας στα οποία τα θύματα εκτίμησαν ότι η συμπεριφορά του δράστη συνδεόταν με το ποδόσφαιρο.
Η οργάνωση Women’s Aid επαναφέρει σταθερά το μήνυμα ότι το τελικό σφύριγμα δεν τελειώνει πάντοτε την ένταση. Οι καμπάνιες της επιχειρούν να μεταφέρουν το βάρος εκεί όπου ανήκει: στην ευθύνη του δράστη και όχι στο αποτέλεσμα, στο αλκοόλ, στην ομάδα ή στο θύμα.
Η ήττα δεν είναι αιτία και ποτέ δεν είναι δικαιολογία
Οι ειδικοί είναι κατηγορηματικοί. Ένας αγώνας μπορεί να λειτουργήσει ως συγκυριακός επιταχυντής, αλλά δεν δημιουργεί από το μηδέν μια κακοποιητική σχέση. Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί συνήθως μοτίβο εξουσίας, ελέγχου, απειλών και φόβου που προϋπάρχει της αθλητικής διοργάνωσης.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στον δημόσιο λόγο. Η σύνδεση της βίας αποκλειστικά με μια ήττα ή με την κατανάλωση αλκοόλ κινδυνεύει να μετατρέψει τον δράστη σε παθητικό προϊόν των περιστάσεων. Καμία ήττα, καμία πρόκριση και καμία ποδοσφαιρική ένταση δεν μειώνει την προσωπική και ποινική ευθύνη για την κακοποίηση.
Η πρόληψη απαιτεί προετοιμασία πριν από τους αγώνες, αυξημένη ετοιμότητα των υπηρεσιών, ενημέρωση σε γήπεδα και χώρους προβολής, υπεύθυνη στάση από συλλόγους και χορηγούς και εύκολη πρόσβαση σε ασφαλή κανάλια καταγγελίας.
Πού μπορεί να ζητηθεί βοήθεια στην Κύπρο
Όποιος ή όποια βιώνει ή γνωρίζει περιστατικό ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να επικοινωνήσει με την Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1440 του ΣΠΑΒΟ. Αν είναι επικίνδυνο να μιλήσει, λειτουργεί και υπηρεσία SMS στο 99 984042. Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου πρέπει να καλείται το 112.
Η σιωπή προστατεύει μόνο τον δράστη. Η αναζήτηση βοήθειας δεν χρειάζεται να περιμένει το επόμενο σφύριγμα.
Πηγές: Journal of Research in Crime and Delinquency, Crown Prosecution Service, Women’s Aid, ΣΠΑΒΟ.
