Η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης μπορεί να έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τις διεθνείς αγορές, όμως στο Τελ Αβίβ η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Axios, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου αντιμετωπίζει τη συμφωνία που προώθησε ο Ντόναλντ Τραμπ ως μία σοβαρή στρατηγική και πολιτική ήττα, παρά το γεγονός ότι αποφεύγει προς το παρόν οποιαδήποτε δημόσια σύγκρουση με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες, Ισραηλινοί αξιωματούχοι φέρονται να χαρακτηρίζουν το μνημόνιο κατανόησης ΗΠΑ – Ιράν ως εξέλιξη που ενισχύει την Τεχεράνη και υπονομεύει τους βασικούς στρατηγικούς στόχους του Ισραήλ στην περιοχή.
Η υπόσχεση της «ολικής νίκης» που δεν ήρθε
Το βασικό πρόβλημα για τον Νετανιάχου είναι ότι η συμφωνία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το πολιτικό αφήγημα που ακολούθησε κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε παρουσιάσει τη στρατιωτική πίεση προς το Ιράν ως μέσο για την επίτευξη μιας «ολικής νίκης», η οποία θα αποδυνάμωνε αποφασιστικά το ιρανικό καθεστώς και θα περιόριζε την περιφερειακή του επιρροή.
Αντί αυτού, η Τεχεράνη όχι μόνο διατήρησε τη συνοχή της, αλλά κατάφερε να καταλήξει σε συμφωνία με την Ουάσιγκτον η οποία ανοίγει τον δρόμο για άρση κυρώσεων, πρόσβαση σε κεφάλαια και επανένταξη στην παγκόσμια οικονομία.
Για πολλούς στο Ισραήλ, η εικόνα αυτή απέχει σημαντικά από τους στόχους που είχαν τεθεί στην αρχή της σύγκρουσης.
Ο Νετανιάχου μόνος απέναντι στην αποκλιμάκωση
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί ανησυχία στο Τελ Αβίβ είναι η μεταβολή των περιφερειακών συσχετισμών.
Σύμφωνα με το Axios, ακόμη και χώρες του Κόλπου που παραδοσιακά αντιμετώπιζαν με καχυποψία το Ιράν έχουν ταχθεί υπέρ της αποκλιμάκωσης και της διπλωματικής λύσης.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία θεωρούνταν μία από τις πιο επιφυλακτικές φωνές απέναντι στην Τεχεράνη, εμφανίζονται πλέον να στηρίζουν τη διαδικασία σταθεροποίησης της περιοχής.
Αυτό αφήνει το Ισραήλ χωρίς το περιφερειακό μέτωπο που είχε διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια απέναντι στο Ιράν.
Την ίδια στιγμή, στην Ουάσιγκτον δεν διαμορφώνεται ισχυρό πολιτικό μπλοκ κατά της συμφωνίας. Παρά τις επιφυλάξεις ορισμένων Ρεπουμπλικανών, λίγοι είναι πρόθυμοι να συγκρουστούν ανοιχτά με μια πρωτοβουλία που φέρει την προσωπική σφραγίδα του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι δημόσιες αιχμές του Τραμπ
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για τον Νετανιάχου λόγω της στάσης που τηρεί ο ίδιος ο Τραμπ.
Κατά τη διάρκεια της συνόδου των G7, ο Αμερικανός πρόεδρος ευχαρίστησε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό για τη συνεργασία τους κατά τη διάρκεια της κρίσης, ωστόσο δεν απέφυγε δημόσια σχόλια που ερμηνεύτηκαν ως μήνυμα προς το Τελ Αβίβ.
«Εμείς είμαστε ο μεγάλος εταίρος και εκείνος ο πολύ μικρός εταίρος», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ποιος καθορίζει τελικά τη στρατηγική κατεύθυνση της αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με το Axios, σε ιδιωτικές συνομιλίες ο Τραμπ εμφανίστηκε ακόμη πιο επικριτικός απέναντι σε κινήσεις της ισραηλινής κυβέρνησης που, κατά την αμερικανική πλευρά, απειλούσαν να εκτροχιάσουν τις διαπραγματεύσεις.
Το μεγάλο αγκάθι του Λιβάνου
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί στο Ισραήλ το τμήμα της συμφωνίας που αφορά τον Λίβανο.
Το μνημόνιο συνδέει την κατάπαυση του πυρός με το μέτωπο Ισραήλ – Χεζμπολάχ και προβλέπει, στο πλαίσιο μιας μελλοντικής οριστικής συμφωνίας, αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από τον νότιο Λίβανο.
Η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτει κατηγορηματικά μια τέτοια προοπτική χωρίς προηγούμενο αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους ασφαλείας στα βόρεια σύνορα της χώρας.
Η διαφωνία αυτή αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά πεδία τριβής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ τους επόμενους μήνες.
Εκλογές και πολιτικό κόστος
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τον Νετανιάχου.
Με τις εκλογές να πλησιάζουν και το πολιτικό του κεφάλαιο να συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη σκληρή στάση απέναντι στο Ιράν, η συμφωνία Τραμπ δημιουργεί νέα δεδομένα στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός καλείται πλέον να διαχειριστεί μια κατάσταση στην οποία ο βασικότερος στρατηγικός του σύμμαχος φαίνεται να ακολουθεί διαφορετική προσέγγιση από αυτή που ο ίδιος επιθυμούσε.
Strategist View
Η αντίδραση του Ισραήλ αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο από μια απλή διαφωνία μεταξύ δύο συμμάχων. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Ουάσιγκτον φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στη σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής και στη μείωση του γεωπολιτικού κόστους, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη. Αν αυτή η στρατηγική παγιωθεί, η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν θα αποτελέσει μόνο το τέλος ενός πολέμου, αλλά πιθανόν την αρχή μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας, στην οποία το Ισραήλ θα διαθέτει μικρότερη επιρροή στη διαμόρφωση των αμερικανικών αποφάσεων από ό,τι είχε συνηθίσει τις τελευταίες δύο δεκαετίες.
