Πλεόνασμα 3,9% και χρέος 45,2%: Το πραγματικό τεστ του προϋπολογισμού 2027

Με πρόβλεψη δημοσιονομικού πλεονάσματος 3,9% του ΑΕΠ και δημόσιου χρέους 45,2% το 2027, η Κύπρος εισέρχεται στην κοινοβουλευτική εξέταση του προϋπολογισμού με ισχυρή δημοσιονομική αφετηρία. Η προγραμματισμένη σημερινή παρουσίαση στην Επιτροπή Οικονομικών ανοίγει τη συζήτηση για τις παραδοχές που στηρίζουν το σχέδιο και για το πώς οι πόροι θα αποδώσουν στην οικονομία.

Τα στοιχεία προκύπτουν από τους πίνακες του επεξηγηματικού υπομνήματος που συνοδεύει το νομοσχέδιο, κατατεθειμένο στη Βουλή στις 24 Σεπτεμβρίου. Το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται στο 5,0% του ΑΕΠ. Διαφέρει από το δημοσιονομικό αποτέλεσμα επειδή εξαιρεί τους τόκους. Η διάκριση είναι ουσιώδης όταν συγκρίνονται δηλώσεις, παλαιότερα σχέδια και τρέχουσες προβλέψεις.

Η μακροοικονομική βάση

Το κατατεθειμένο σχέδιο προβλέπει ανάπτυξη 2,9%, ανεργία 3,8% και εναρμονισμένο πληθωρισμό 2,5% για το 2027. Το ονομαστικό ΑΕΠ προβλέπεται στα €40,67 δισ. Το χρέος υπολογίζεται σε €18,36 δισ., έναντι €18,92 δισ. το 2026, ενώ ο αντίστοιχος λόγος προς το ΑΕΠ μειώνεται από 48,9% σε 45,2%.

Η πτώση του λόγου χρέους προκύπτει τόσο από την προβλεπόμενη μεταβολή του ίδιου του χρέους όσο και από τη διεύρυνση της οικονομικής βάσης. Είναι επομένως σημαντικό να εξετάζονται και τα απόλυτα ποσά. Ένας καλύτερος λόγος προς το ΑΕΠ δεν αποδεικνύει μόνος του ισόποση αποπληρωμή υποχρεώσεων.

Δύο διαφορετικές περίμετροι

Ο κρατικός προϋπολογισμός εμφανίζει συνολικές δαπάνες €14,4066 δισ., μαζί με αποπληρωμές δανείων, τόκους και επενδύσεις. Στους εθνικολογιστικούς πίνακες της γενικής κυβέρνησης, οι προβλέψεις για το 2027 είναι €17,20 δισ. έσοδα και €15,60 δισ. έξοδα. Οι δύο περίμετροι και οι κανόνες καταγραφής διαφέρουν.

Η γενική κυβέρνηση περιλαμβάνει περισσότερες οντότητες και ακολουθεί το ευρωπαϊκό σύστημα λογαριασμών. Η μηχανική αφαίρεση των εσόδων από τις δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού, όταν στα ποσά περιλαμβάνονται χρηματοοικονομικές ροές, δεν παράγει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα που συγκρίνεται ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Η ποιότητα του δημοσιονομικού περιθωρίου

Ένα πλεόνασμα δημιουργεί περιθώριο για μείωση χρέους και αντιμετώπιση κραδασμών. Η αντοχή του εξαρτάται από το αν τα έσοδα είναι διατηρήσιμα και από τη διάρθρωση των δαπανών. Μόνιμες υποχρεώσεις χρειάζονται μόνιμη οικονομική βάση, ενώ έκτακτα έσοδα δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα σε βάθος χρόνου.

Στο κρατικό σχέδιο οι λειτουργικές δαπάνες αυξάνονται 15,8%, με σημαντική επίδραση από άμυνα, αστυνόμευση και αγορά νερού. Τα συγχρηματοδοτούμενα έργα και σχέδια υποχωρούν περίπου στα €464 εκατ., με το υπόμνημα να συνδέει τη μεταβολή κυρίως με την ολοκλήρωση δράσεων του Σχεδίου Ανάκαμψης μέσα στο 2026. Αυτό αναδεικνύει το ζήτημα της συνέχειας των επενδύσεων πέρα από έναν συγκεκριμένο χρηματοδοτικό κύκλο.

Το τεστ μεταφέρεται στην εκτέλεση

Οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, η ενέργεια και η πορεία της εξωτερικής ζήτησης μπορούν να επηρεάσουν την οικονομική δραστηριότητα και τα φορολογικά έσοδα. Η κατάρτιση ενός πλεονασματικού σχεδίου δεν εξαλείφει αυτές τις μεταβλητές.

Η ουσιαστική αξιολόγηση θα συνδυάσει τη δημοσιονομική πειθαρχία με την παραγωγικότητα των δημόσιων δαπανών: ποια έργα ολοκληρώνονται, ποιες υπηρεσίες βελτιώνονται και ποια εμπόδια στην οικονομία περιορίζονται. Το πλεόνασμα προσφέρει την αφετηρία. Η αποτελεσματική εφαρμογή θα καθορίσει πόσο ισχυρή θα παραμείνει.

Στοιχεία και πηγές: Κατατεθειμένο επεξηγηματικό υπόμνημα · Επίσημη ενημέρωση για τον προϋπολογισμό.

Ο Μάκης Κεραυνός σε ευρωπαϊκή εκδήλωση στις Βρυξέλλες, 6 Μαΐου 2026. — Φωτογραφία: Europäische Kommission – Audiovisueller Dienst, Yügen, Julien Pohl, CE – Service audiovisuel, EC – Audiovisual Service / CC BY 4.0. Περικοπή κάδρου.