Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούν «πλήρη έλεγχο» στα Στενά του Ορμούζ και ότι σκοπεύουν να τον διατηρήσουν, στέλνοντας νέο μήνυμα στρατιωτικής υπεροχής προς την Τεχεράνη σε ένα από τα κρισιμότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου.
- Ο Τραμπ δηλώνει ότι οι ΗΠΑ έχουν απόλυτο έλεγχο στο Ορμούζ και θα διατηρήσουν τον ναυτικό αποκλεισμό.
- Ο Αμερικανός Πρόεδρος αποκαλεί την επιχείρηση «Ατσάλινο Τείχος» και παρουσιάζει το Ιράν ως στρατιωτικά και οικονομικά αποδυναμωμένο.
- Ο ισχυρισμός περί πλήρους ελέγχου αποτελεί πολιτική τοποθέτηση του Τραμπ και δεν συνιστά ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι η δυνατότητα διατάραξης της ναυσιπλοΐας έχει μηδενιστεί.
- Το Ορμούζ παραμένει βασικός μοχλός πίεσης στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν και κρίσιμο σημείο για την ασφάλεια ολόκληρου του Κόλπου.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανέφερε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός αποκαλείται «Ατσάλινο Τείχος» και ισχυρίστηκε ότι το Ιράν δεν έχει τη δυνατότητα να τον αμφισβητήσει. Παρουσίασε τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ως βαθιά αποδυναμωμένες, ενώ έκανε λόγο για οικονομική κατάρρευση και πληθωρισμό 300%.
Το ποσοστό αυτό αποδίδεται αποκλειστικά στον ισχυρισμό του Τραμπ και δεν συνοδεύτηκε από τεκμηρίωση στην ανάρτησή του. Αντίστοιχα, η διακήρυξη περί «πλήρους ελέγχου» περιγράφει την αμερικανική πολιτική και στρατιωτική θέση, χωρίς από μόνη της να αποδεικνύει ότι έχουν εκλείψει όλες οι ιρανικές δυνατότητες παρεμπόδισης της ναυσιπλοΐας.
Από τη στρατιωτική παρουσία στην πολιτική κυριαρχία
Η νέα δήλωση εντάσσεται σε μια σταθερή προσπάθεια της Ουάσιγκτον να μετατρέψει τη στρατιωτική παρουσία της στον Κόλπο σε εικόνα αδιαμφισβήτητης κυριαρχίας. Ήδη από τις 28 Ιουλίου, ο Λευκός Οίκος είχε προβάλει δηλώσεις του Τραμπ περί συνολικού ναυτικού ελέγχου της περιοχής.
Για την αμερικανική στρατηγική, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ασφαλής διέλευση πλοίων. Είναι και η αποτροπή της Τεχεράνης από το να χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως εργαλείο εκβιασμού, να επιβάλλει όρους στη διεθνή ναυτιλία ή να μετατρέπει κάθε διπλωματική κρίση σε παγκόσμιο ενεργειακό κίνδυνο.
Ο έλεγχος παραμένει αμφισβητούμενη έννοια
Η γεωγραφία του Στενού ευνοεί το Ιράν: η βόρεια ακτή του βρίσκεται υπό ιρανικό έλεγχο, ενώ οι θαλάσσιοι διάδρομοι είναι στενοί και ευάλωτοι σε πυραυλικά συστήματα, νάρκες, ταχύπλοα και μη επανδρωμένα μέσα. Αυτό σημαίνει ότι η αμερικανική υπεροχή σε αεροναυτικές δυνάμεις δεν εξαλείφει αυτομάτως τον κίνδυνο ασύμμετρων ενεργειών.
Το Associated Press έχει επισημάνει ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν διατηρούν δυνατότητες επιβολής ελέγχου ή διατάραξης της κίνησης στην περιοχή. Πρόκειται, επομένως, για ένα πεδίο όπου ο «έλεγχος» δεν είναι μόνο στρατιωτικός όρος, αλλά συνδυασμός επιτήρησης, αποτροπής, επιχειρησιακής ελευθερίας και πολιτικής αξιοπιστίας.
Το μήνυμα προς την Τεχεράνη
Η σκληρή διατύπωση του Τραμπ επιδιώκει να αφαιρέσει από το Ιράν έναν από τους σημαντικότερους διαπραγματευτικούς του μοχλούς. Παράλληλα, επιχειρεί να πείσει συμμάχους και αγορές ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να προστατεύσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα και να επιβάλει τη δική της τάξη ασφαλείας.
Ωστόσο, πρόσφατες αναλύσεις του Associated Press καταγράφουν ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το Στενό ως κεντρικό μέσο πίεσης και δεν έχει εγκαταλείψει τη δυνατότητα να επηρεάζει τη ροή της ναυσιπλοΐας.
Η ουσία είναι ότι η δήλωση Τραμπ ανεβάζει τον πήχη της αμερικανικής δέσμευσης: από τη στιγμή που ο Λευκός Οίκος διακηρύσσει πλήρη έλεγχο, κάθε σοβαρή διατάραξη στο Ορμούζ θα κριθεί και ως δοκιμασία της αξιοπιστίας των ΗΠΑ.
