Η διοίκηση της Volkswagen ανακοίνωσε την περασμένη βδομάδα ότι δεν επαρκούν τα ήπια μέτρα εξυγίανσης που εφαρμόζει και έβαλε στο τραπέζι δύο θέματα-ταμπού: το κλείσιμο εργοστασίου ή εργοστασίων και τις περικοπές θέσεων εργασίας, με τον οικονομικό διευθυντή της εταιρείας να κάνει λόγο για «πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα».
Η Volkswagen αποτελεί τη σημαντικότερη επιχείρηση του σημαντικότερου βιομηχανικού κλάδου της Γερμανίας, τον μεγαλύτερο εργοδότη στη χώρα και για τον 8ο μεγαλύτερο στον κόσμο. Κατασκευάζει τα μισά από όλα τα αυτοκίνητα που παράγονται στη χώρα και κατέχει το ένα τέταρτο της ευρωπαϊκής αγοράς.
Ο Όμιλος Volkswagen, ο οποίος περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την ομώνυμη εταιρία, την Audi, την SEAT, την Skoda, την Lamborghini, την Bentley, την Bugatti και την Scania, είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής αυτοκινήτων στον κόσμο, με 136 εργοστάσια και 670.000 εργαζόμενους, εκ των οποίων οι 300.000 εντός Γερμανίας. Κατασκευάζει ημερησίως πάνω από 26.600 οχήματα.
Μέτοχος της εταιρείας είναι το κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας. Το 2023 ο Όμιλος ανέφερε καθαρά κέρδη 17,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, καταγράφοντας αύξηση κατά 2,1 δισεκατομμύρια από το 2022. Ωστόσο, ο όμιλος κινδυνεύει σοβαρά να χάσει το «τρένο» της μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση και μαζί τη θέση της στον διεθνή ανταγωνισμό, υπό την πίεση της Κίνας, του μεγαλύτερου αντιπάλου της.
Ο οικονομικός διευθυντής της VW Αρνό ‘Αντλιτς δοκίμασε να εξηγήσει την κατάσταση, αναφερόμενος σε «πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα» της εταιρείας. Στην Ευρώπη πωλούνται σήμερα ετησίως δύο εκατομμύρια λιγότερα αυτοκίνητα από ό,τι πριν από την πανδημία του κορωνοϊού. «Αυτό δύσκολα θα αλλάξει», τόνισε και πρόσθεσε ότι για την VW συνεπάγεται ότι «μας λείπουν οι πωλήσεις 500.000 αυτοκινήτων τον χρόνο που αντιστοιχούν σε δύο εργοστάσια» – δηλαδή σε περίπου 15.000 με 20.000 εργαζόμενους. Όπως είπε, «αυτό δεν έχει να κάνει με τα προϊόντα μας ή με τις κακές επιδόσεις των πωλήσεων, απλώς η αγορά δεν υπάρχει πια».
Επιπλέον, το κόστος ενέργειας και μισθοδοσίας στη Γερμανία είναι ιδιαίτερα υψηλό. Την ίδια ώρα, οι πωλήσεις των ηλεκτρικών αυτοκινήτων είναι πολύ λιγότερες από ό,τι προβλεπόταν, την ίδια ώρα που η γερμανική Κυβέρνηση κατάργησε στο τέλος του προηγούμενου έτους τη σχετική επιδότηση για την αγορά καινούργιου ηλεκτρικού αυτοκινήτου. Ενδεικτικά, τον φετινό Αύγουστο ταξινομήθηκαν 69% λιγότερα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα από ό,τι τον Αύγουστο του 2023.
Παράλληλα, μπορεί τα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα να έχουν ακόμη μέτρια υποδοχή στην ευρωπαϊκή αγορά που δύσκολα θα τα εμπιστευθεί, η απήχησή τους ωστόσο στο εσωτερικό φτάνει και περισσεύει. Ακριβώς όπως έφταναν και περίσσευαν τα προηγούμενα χρόνια τα κέρδη της VW στην Κίνα προκειμένου να συντηρούν τις πανάκριβες γραμμές παραγωγής εντός Γερμανίας. Αυτή η εποχή φαίνεται πως φτάνει τώρα στο τέλος της.
Οι πωλήσεις γερμανικών αυτοκινητοβιομηχανιών στην Κίνα γκρεμίζονται. Κι αυτό εν μέρει επειδή οι Γερμανοί, άλλοτε πρωτοπόροι του κλάδου, αναπτύσσονται πλέον υπερβολικά αργά και τα μοντέλα τους είναι για τους Κινέζους ξεπερασμένα και πολύ ακριβά.
Στόχος της VW, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο επικεφαλής του κλάδου επιβατικών αυτοκινήτων Τόμας Σέφερ, είναι να εξοικονομήσει πόρους, τους οποίους θα διοχετεύσει στην παραγωγή ενός υπερ-μοντέλου «που όμοιό του δεν θα έχουν ξαναδεί πελάτες και ανταγωνιστές». Ενός μοντέλου που θα διασφαλίσει την βιωσιμότητα της εταιρείας και για τα επόμενα πολλά χρόνια. Αυτό το μοντέλο υποτίθεται όμως ότι θα ήταν το ID.3, το οποίο οι δημιουργοί του φιλοδοξούσαν να αντικαταστήσει ακόμη και το best seller τους, το Golf.
Κοιτάζοντας πίσω, εκείνη η γενιά ηλεκτροκίνητων θεωρείται πλέον ότι κυκλοφόρησε πρόωρα, χωρίς να είναι έτοιμη, υπό την πίεση του σκανδάλου «ντίζελγκεϊτ», της αποκάλυψης δηλαδή ότι η εταιρεία εξαπατούσε τους πελάτες της για τις πραγματικές εκπομπές καυσαερίων των αυτοκινήτων της. Τα προβλήματα είναι λοιπόν καταγεγραμμένα και οι εργαζόμενοι ήταν ίσως οι μόνοι που δεν αιφνιδιάστηκαν από τις εξελίξεις.
Στην εταιρεία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σχέδιο εξυγίανσης με ορίζοντα το 2026, το οποίο μάλιστα εφαρμοζόταν μέχρι τώρα με την σύμφωνη γνώμη και των εργαζομένων. Αυτό που άλλαξε είναι η διαπίστωση ότι αφενός τα ήπια μέτρα δεν επαρκούν για να κλείσουν μια τρύπα 5 δισεκατομμυρίων ευρώ και αφετέρου ότι η κινεζική παραγωγή, με τη στήριξη του κράτους, δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί με τα παλιά μέσα. Είναι επίσης ζωτικής σημασίας η επιτυχία των ηλεκτρικών αυτοκινήτων της VW στην αγορά της Κίνας, όπου λειτουργούν 39 εργοστάσια της γερμανικής επιχείρησης, υπό το σύνθημα «In China for China».
«Αν η VW βρίσκεται σε κρίση, βρίσκεται σε κρίση και η χώρα», δήλωσε η Ντανιέλα Καβάλο, επικεφαλής της Επιτροπής των εργαζομένων στον Όμιλο. Εκτός από τους άμεσα εξαρτημένους εργαζόμενους, είναι χιλιάδες οι επιχειρήσεις που συνδέονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με την VW, π.χ. ως προμηθευτές. «Για την γερμανική οικονομία, η VW είναι πιο σημαντική από το σύνολο του εξωτερικού εμπορίου με την Ελλάδα», δήλωσε χαρακτηριστικά στην BILD ο επικεφαλής οικονομολόγος της ING Bank Κάρστεν Μπρζέσκι.
Η VW διασφαλίζει την ευημερία ολόκληρων περιοχών. Ενδεικτικά, το εργοστάσιο στο Τσβικάου της Σαξονίας, το οποίο είναι το πρώτο υποψήφιο να κλείσει, απασχολεί 10.000 εργαζόμενους, σε μια πόλη με 90.000 κατοίκους. Στο Κάσελ, με 200.000 κατοίκους, στο εργοστάσιο της VW εργάζονται 15.000 άτομα. Επιπλέον, επειδή η εταιρία αμείβει καλά τους υπαλλήλους της, ανεβαίνει γενικότερα το βιοτικό επίπεδο στις περιοχές των εγκαταστάσεών της.
Ο ανταγωνισμός όμως είναι αμείλικτος: η Toyota ξεπερνά σε πωλήσεις την VW, απασχολώντας όμως μόνο περίπου τους μισούς εργαζόμενους. Το επιχειρηματικό μοντέλο του γερμανικού Ομίλου, με τη συμμετοχή του δημοσίου και των εργαζομένων στη διοίκησή του, από πρότυπο διαχείρισης εξελίσσεται σε βαρίδι για την κερδοφορία. Η πλεονάζουσα παραγωγή θα έπρεπε, σχολιάζουν αναλυτές του κλάδου, να θεωρείται αναμενόμενη, όταν λειτουργούν τόσες γραμμές παραγωγής. «Η VW έχει προετοιμαστεί για αύξηση των πωλήσεων και έχει επεκτείνει τις παραγωγικές της ικανότητες για αυτό, αλλά η αγορά είναι πλέον απρόθυμη», εξηγεί η επικεφαλής της επιτροπής των «σοφών» της γερμανικής οικονομίας Μόνικα Σνίτσερ.
Η γερμανική Κυβέρνηση από την πλευρά της ανησυχεί, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να κάνει και πολλά. Ο «πράσινος» Υπουργός Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ κάλεσε αυστηρά τη διοίκηση της εταιρείας «να αναλάβει τις ευθύνες της». Ήταν εκείνος όμως που δέχτηκε την άρση του μέτρου των επιδοτήσεων για την αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου, υπό την πίεση του φιλελεύθερου Υπουργού Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ. Πάντως, ήδη στα ανατολικά κρατίδια η σταδιακή αποβιομηχάνιση έχει και συνέπειες που καταγράφονται στην κάλπη. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι δεν είναι τυχαίο που οι ανακοινώσεις της Volkswagen έγιναν μία ημέρα μετά τις εκλογές στην Σαξονία, όπου η ακροδεξιά με 30,6% έμεινε οριακά στην δεύτερη θέση. Στην γειτονική Θουριγγία η AfD θριάμβευσε με 32,8%.
Ενόψει των ανακοινώσεων για άρση του καθεστώτος «εγγυημένης απασχόλησης», που η εταιρεία ανανέωνε συνεχώς από το 1994, και του κινδύνου απολύσεων, οι εργαζόμενοι από την πλευρά τους έχουν προαναγγείλει «σκληρή αντίσταση». Η βασικότερη κριτική αφορά την αδυναμία της VW να παρουσιάσει εγκαίρως ένα αξιόπιστο και οικονομικό ηλεκτρικό μοντέλο.
