Η πτώση του γιεν κοντά σε χαμηλό περίπου 40 ετών έναντι του δολαρίου δεν είναι μόνο οικονομικό πρόβλημα της Ιαπωνίας. Είναι γεωοικονομική δοκιμασία για τη συμμαχία Τόκιο–Ουάσιγκτον, επειδή η Ιαπωνία κατέχει περίπου $1,1 τρισ. αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Σε ανάλυση του Steve Forbes προβάλλεται το σενάριο κατά το οποίο η Ιαπωνία θα μπορούσε να πουλήσει Treasuries για να αγοράσει γιεν. Δεν είναι η πιθανότερη εξέλιξη, αλλά αναδεικνύει μια βαθιά αλληλεξάρτηση: η Ουάσιγκτον χρειάζεται ιαπωνική ζήτηση για το χρέος της και το Τόκιο χρειάζεται σταθερό δολαριακό σύστημα για τα αποθέματά του.
- Η Ιαπωνία κατέχει περίπου $1,1 τρισ. αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
- Οι ΗΠΑ πρέπει να αναχρηματοδοτήσουν περίπου $7 τρισ. χρέους τα επόμενα χρόνια.
- Μια απότομη άνοδος του γιεν θα μπορούσε να ανατρέψει διεθνείς θέσεις carry trade.
- Η διαχείριση της κρίσης απαιτεί νομισματικό συντονισμό ανάμεσα σε συμμάχους.
Η νομισματική πολιτική ως στρατηγική εξάρτηση
Το ιαπωνικό βραχυπρόθεσμο επιτόκιο κοντά στο 1% παραμένει πολύ χαμηλότερο από το περίπου 3,5% των ΗΠΑ. Η διαφορά τροφοδοτεί το carry trade και πιέζει το γιεν, αλλά η απότομη αύξηση επιτοκίων θα επιβάρυνε μια χώρα με εξαιρετικά υψηλό δημόσιο χρέος.
Η Ιαπωνία επομένως δεν διαθέτει εύκολη εθνική λύση. Χρειάζεται συντονισμό με τη Federal Reserve και το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, κάτι που μετατρέπει μια απόφαση κεντρικής τράπεζας σε δοκιμασία της διμερούς συμμαχίας.
Ο φόβος της Ουάσιγκτον
Μαζικές πωλήσεις Treasuries θα πίεζαν τις τιμές και θα ανέβαζαν τις αποδόσεις τη στιγμή που οι ΗΠΑ πρέπει να αναχρηματοδοτήσουν περίπου $7 τρισ. χρέους. Το κόστος δανεισμού θα μπορούσε να αυξηθεί για κράτος, επιχειρήσεις και νοικοκυριά, περιορίζοντας την αμερικανική οικονομική ευελιξία.
Η γεωοικονομική διάσταση είναι καθαρή: ένας σύμμαχος δεν χρειάζεται να απειλεί για να αποκτήσει επιρροή. Αρκεί η ανάγκη του να προστατεύσει το νόμισμά του να συγκρούεται με την ανάγκη των ΗΠΑ να χρηματοδοτούν φθηνά το χρέος τους.
Το carry trade ως πολλαπλασιαστής
Η παρατεταμένη αδυναμία του γιεν έχει στηρίξει τεράστιες διεθνείς θέσεις που δανείζονται σε ιαπωνικό νόμισμα. Μια βίαιη αναστροφή θα ανάγκαζε επενδυτές να πουλήσουν άλλα περιουσιακά στοιχεία για να καλύψουν υποχρεώσεις, μεταφέροντας τη μεταβλητότητα σε μετοχές, ομόλογα και αναδυόμενες αγορές.
Γραμμές δολαριακής ρευστότητας, συμφωνίες swap και συντονισμένη παρέμβαση μπορούν να λειτουργήσουν ως ανάχωμα. Το γεγονός ότι χρειάζονται, όμως, δείχνει πόσο στενά συνδέονται οι εθνικές νομισματικές επιλογές με τη διεθνή κατανομή ισχύος.
Το γιεν δεν αποτελεί σήμερα βεβαιότητα παγκόσμιας κρίσης, αλλά προειδοποίηση για την ευθραυστότητα του συστήματος. Η βασική απειλή δεν είναι ένα νόμισμα που πέφτει· είναι η ταυτόχρονη ανατροπή αποθεμάτων, επιτοκίων και μοχλευμένων θέσεων σε δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
