Η Κύπρος κατέγραψε 12.930 κενές θέσεις και ανεργία 3,6% το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Οι αριθμοί δείχνουν μια στενή αγορά εργασίας. Δεν δείχνουν τι μένει από έναν μισθό όταν πληρωθούν όσα χρειάζονται για να πας στη δουλειά.
- Οι θέσεις υπάρχουν. Η εξήγηση δεν είναι μία
- €100 περισσότερα στον μισθό. €220 λιγότερα διαθέσιμα
- Το ωράριο μπορεί να είναι και λογαριασμός
- Ούτε όλα είναι μισθός, ούτε όλα είναι δεξιότητες
- Η αγγελία είναι και προσφορά προς τον υποψήφιο
- Αν η θέση δεν χωρά στη ζωή, η αγγελία δεν αρκεί
- Διαβάστε ακόμη στη στήλη
Blind Spots. Τα τυφλά σημεία της κυπριακής οικονομίας. Στη στήλη του MoneyMatters κοιτάζουμε πίσω από τους αριθμούς και τις βεβαιότητες που κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση. Αναζητούμε τους κινδύνους που υποτιμώνται, τις πραγματικότητες που δεν χωρούν στον μέσο όρο και τα προβλήματα που γίνονται ορατά μόνο όταν αρχίσουν να επηρεάζουν την καθημερινή μας ζωή.
- Η κενή θέση δεν αποδεικνύει από μόνη της την αιτία. Η έλλειψη υποψηφίων, οι δεξιότητες, η τοποθεσία και οι όροι εργασίας χρειάζονται διαφορετικές απαντήσεις.
- Ο μεγαλύτερος μισθός δεν αφήνει πάντα περισσότερα. Μετακίνηση και πρόσθετη φροντίδα μπορούν να αλλάξουν τη σύγκριση δύο προσφορών.
- Το προβλέψιμο ωράριο έχει οικονομική αξία. Επιτρέπει στον εργαζόμενο να οργανώνει την καθημερινότητά του χωρίς συνεχείς έκτακτες δαπάνες.
- Η κατάρτιση δεν αντικαθιστά τους βιώσιμους όρους. Αντίστοιχα, καλύτεροι όροι δεν δημιουργούν αυτομάτως τις ειδικές δεξιότητες που λείπουν.
- Η στελέχωση χρειάζεται διάγνωση ανά θέση. Αιτήσεις, αποδοχή προσφορών και αποχωρήσεις δείχνουν διαφορετικά σημεία όπου μπορεί να χάνεται ο υποψήφιος.
Μια αγγελία γράφει τον μισθό. Ο υποψήφιος, όμως, χρειάζεται να υπολογίσει και όσα δεν χωρούν στη γραμμή της αμοιβής. Πόσο μακριά είναι η δουλειά; Τι ώρα τελειώνει; Πότε ανακοινώνεται η επόμενη βάρδια; Αν αλλάξει το πρόγραμμα, ποιος θα παραλάβει το παιδί;
Για τον εργοδότη, η θέση είναι μια ανάγκη που πρέπει να καλυφθεί. Για τον εργαζόμενο, είναι μια συμφωνία που πρέπει να χωρέσει σε έναν ολόκληρο μήνα ζωής. Και οι δύο κάνουν οικονομικό υπολογισμό. Δεν υπολογίζουν όμως τα ίδια έξοδα με τον ίδιο τρόπο.
Στο Blind Spots της 5ης Ιουλίου εξετάσαμε γιατί η έλλειψη προσωπικού δεν είναι πάντοτε μόνο έλλειψη ανθρώπων. Η σημερινή συνέχεια κάνει ένα πιο συγκεκριμένο βήμα: τι πραγματικά απομένει από μια προσφορά εργασίας όταν συνυπολογιστεί το κόστος της αποδοχής της;
Οι θέσεις υπάρχουν. Η εξήγηση δεν είναι μία
Η Στατιστική Υπηρεσία ανακοίνωσε στις 14 Σεπτεμβρίου ότι οι κενές θέσεις εργασίας το δεύτερο τρίμηνο του 2026 ήταν 12.930, με ποσοστό 2,6%. Στις δραστηριότητες καταλύματος και εστίασης το ποσοστό ήταν 4,6%. Ο δείκτης εκφράζει τις κενές θέσεις ως μερίδιο του συνόλου των κατειλημμένων και κενών θέσεων που καλύπτει η έρευνα. Δεν μετρά πόσες αγγελίες είδε κάποιος στο διαδίκτυο ούτε τι ακριβώς προσφέρει κάθε εργοδότης. (Στατιστική Υπηρεσία, στοιχεία και μεθοδολογία)
Για την ίδια περίοδο, η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού κατέγραψε ανεργία 3,6% του εργατικού δυναμικού. Αυτό στηρίζει την εικόνα περιορισμένης διαθέσιμης προσφοράς εργασίας, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε άνεργος μπορεί να καλύψει οποιαδήποτε θέση. (Στατιστική Υπηρεσία, ΕΕΔ δεύτερου τριμήνου 2026)
Τα δύο μεγέθη προέρχονται από διαφορετικές έρευνες και έχουν διαφορετικούς παρονομαστές. Δεν αφαιρούμε τις κενές θέσεις από τους ανέργους για να βρούμε πόσοι «περισσεύουν». Ένα επάγγελμα απαιτεί συγκεκριμένες γνώσεις. Μια θέση έχει συγκεκριμένη τοποθεσία και ωράριο. Ένας άνθρωπος έχει τις δικές του δυνατότητες και δεσμεύσεις.
Ούτε τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι οι χαμηλές αμοιβές προκαλούν όλες τις ελλείψεις. Ανοίγουν, όμως, μια σοβαρή ερώτηση: πριν ζητηθούν περισσότεροι υποψήφιοι, έχει εξεταστεί ολόκληρη η προσφορά προς αυτούς;
€100 περισσότερα στον μισθό. €220 λιγότερα διαθέσιμα
Ας συγκρίνουμε δύο προσφορές για τον ίδιο υποθετικό εργαζόμενο. Τα ποσά είναι αποκλειστικά παραδείγματα, όχι πραγματικές αγγελίες, μέσοι μισθοί, τιμές ενοικίων ή εκτίμηση ελάχιστου κόστους διαβίωσης στην Κύπρο.
Υποθέτουμε ότι τα ποσά της αμοιβής είναι ήδη καθαρά μετά τις κρατήσεις. Δεν κάνουμε μετατροπή από μεικτό σε καθαρό μισθό. Στη θέση Α η διαδρομή είναι μικρότερη και το ωράριο συμβατό με την ήδη διαθέσιμη φροντίδα του παιδιού. Στη θέση Β η μεγαλύτερη διαδρομή και διαφορετική ώρα λήξης δημιουργούν πρόσθετο μηνιαίο κόστος φροντίδας. Τα υπόλοιπα έξοδα του ίδιου ανθρώπου μένουν ίδια.
| Υποθετικός μηνιαίος λογαριασμός | Θέση Α | Θέση Β |
|---|---|---|
| Καθαρή αμοιβή | €1.500 | €1.600 |
| Έξοδα μετακίνησης για την εργασία | €80 | €220 |
| Πρόσθετη φροντίδα λόγω ωραρίου | €0 | €180 |
| Ποσό μετά τα συγκεκριμένα έξοδα εργασίας | €1.420 | €1.200 |
| Ίδιο υποθετικό κόστος στέγασης και λοιπής καθημερινότητας | €1.100 | €1.100 |
| Υπόλοιπο στο συγκεκριμένο παράδειγμα | €320 | €100 |
Η θέση Β δίνει €100 περισσότερα καθαρά. Αφήνει όμως €220 λιγότερα, με αυτές και μόνο τις παραδοχές. Για κάποιον άλλον, χωρίς το συγκεκριμένο κόστος φροντίδας ή με άλλη διαδρομή, η σύγκριση μπορεί να αντιστραφεί.
Ο πίνακας δεν αποδεικνύει ότι μια συγκεκριμένη αμοιβή αρκεί ή δεν αρκεί για όλους. Δείχνει γιατί η οικονομική αξία μιας θέσης δεν εξαντλείται στο ποσό που μπαίνει στον λογαριασμό. Η ίδια προσφορά μπορεί να είναι εφικτή για έναν υποψήφιο και πολύ δύσκολη για έναν άλλο.
Ο εργοδότης πληρώνει έναν μισθό. Ο εργαζόμενος χρειάζεται να υπολογίσει πόσο του κοστίζει να τον κερδίσει.
Το ωράριο μπορεί να είναι και λογαριασμός
Δεν έχει μόνο σημασία πόσες ώρες εργάζεται κάποιος. Σημασία έχει και αν γνωρίζει εγκαίρως ποιες είναι αυτές οι ώρες.
Ένα σταθερό πρόγραμμα επιτρέπει να οργανωθούν οι μετακινήσεις και η φροντίδα. Ένα πρόγραμμα που αλλάζει την τελευταία στιγμή μπορεί να απαιτεί νέες διευθετήσεις. Ακόμη και όταν δεν δημιουργεί πρόσθετη πληρωμή, μπορεί να απορροφά χρόνο και να δυσκολεύει την ανάπαυση ή άλλες υποχρεώσεις.
Στην εστίαση, στον τουρισμό και στο εμπόριο η εργασία δεν σταματά όταν κλείνουν τα σχολεία ή τελειώνει ένα συνηθισμένο ωράριο γραφείου. Αυτό δεν είναι από μόνο του ένδειξη κακής δουλειάς. Είναι όμως λόγος να περιγράφονται καθαρά οι βάρδιες, τα ρεπό και ο τρόπος προγραμματισμού τους, αντί ο υποψήφιος να ανακαλύπτει την πραγματική συμφωνία μετά την πρόσληψη.
Εδώ υπάρχει περιθώριο και για παρεμβάσεις που δεν είναι απλώς μια οριζόντια αύξηση αμοιβής. Καλύτερος προγραμματισμός, συντονισμός μετακινήσεων όπου είναι εφικτός και σαφείς όροι μπορούν να κάνουν μια θέση πιο προσιτή. Δεν υποκαθιστούν μια επαρκή αμοιβή. Μπορούν όμως να μειώσουν μέρος του κόστους που τη συνοδεύει.
Εικονογράφηση δημιουργημένη με AI για το MoneyMatters. Δεν απεικονίζει συγκεκριμένη εργαζόμενη ή πραγματικές συνθήκες εργασίας επιχείρησης του ρεπορτάζ.
Ούτε όλα είναι μισθός, ούτε όλα είναι δεξιότητες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση για την Κύπρο του Ιουνίου 2026, επισημαίνει την επιμονή των ελλείψεων και της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων. Συνδέει τις διαρθρωτικές δυσκολίες με τον συνδυασμό θέσεων χαμηλής ποιότητας και αναντιστοιχίας προσόντων. Καταγράφει επίσης ανάγκες επαγγελματικών δεξιοτήτων, μεταξύ άλλων στην πληροφορική, στις κατασκευές και στα τεχνικά επαγγέλματα. (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έκθεση 2026, σελίδες 17–18)
Άρα, μια κενή θέση τεχνικού δεν καλύπτεται απλώς επειδή προσφέρεται καλύτερο πρόγραμμα. Χρειάζονται οι αντίστοιχες γνώσεις και, όπου απαιτείται, τα προσόντα. Αλλά και ένα πρόγραμμα κατάρτισης δεν διορθώνει από μόνο του μια προσφορά που ο εκπαιδευμένος υποψήφιος δεν μπορεί να δεχτεί με βιώσιμους όρους.
Οι λύσεις πρέπει να ταιριάζουν στη διάγνωση. Όταν δεν υπάρχουν υποψήφιοι με τη δεξιότητα, χρειάζεται εκπαίδευση και σχεδιασμός της διαδρομής προς το επάγγελμα. Όταν υπάρχουν κατάλληλοι υποψήφιοι αλλά απορρίπτουν την πρόταση, χρειάζεται να εξεταστεί η πρόταση. Όταν προσλαμβάνονται και αποχωρούν, χρειάζεται να εξεταστεί η εμπειρία μέσα στη δουλειά.
Αν όλα αυτά βαφτίζονται απλώς «έλλειψη προσωπικού», η επιχείρηση κινδυνεύει να επαναλαμβάνει την ίδια ενέργεια για διαφορετικά προβλήματα.
Η αγγελία είναι και προσφορά προς τον υποψήφιο
Ένας εργοδότης μπορεί να ξεκινήσει από τρία διαφορετικά σημεία της διαδικασίας: πόσοι κατάλληλοι άνθρωποι εκδηλώνουν ενδιαφέρον, πόσοι αποδέχονται την προσφορά και πόσοι παραμένουν μετά την ένταξή τους. Δεν είναι επίσημοι δείκτες της συνολικής αγοράς. Είναι χρήσιμες εσωτερικές ερωτήσεις για μια συγκεκριμένη θέση.
Αν το ενδιαφέρον είναι χαμηλό, είναι σαφές το αντικείμενο και οι όροι; Αν η προσφορά απορρίπτεται, γνωρίζουμε τι δεν λειτουργεί για τον υποψήφιο; Αν οι αποχωρήσεις επαναλαμβάνονται, ταιριάζουν τα πραγματικά καθήκοντα με όσα συμφωνήθηκαν;
Η επιχείρηση δεν ελέγχει όλα τα έξοδα του εργαζομένου. Δεν μπορεί να καθορίσει μόνη της τα ενοίκια ή το σύστημα φροντίδας. Μπορεί όμως να γνωρίζει καλύτερα ποιον προσπαθεί να προσελκύσει και τι συνεπάγεται η θέση στην πράξη. Και χρειάζεται να κοστολογεί όχι μόνο τον μισθό, αλλά και τον χρόνο εκπαίδευσης, την επανάληψη της πρόσληψης και την επιβάρυνση όσων καλύπτουν το κενό.
Αντίστοιχα, ο υποψήφιος έχει λόγο να ζητά τη συνολική εικόνα πριν αποφασίσει. Καθαρή αποσαφήνιση αμοιβής, ωραρίου, τοποθεσίας, απαιτήσεων και προοπτικής. Όχι μόνο μια σύγκριση δύο μηνιαίων αριθμών.
Αν η θέση δεν χωρά στη ζωή, η αγγελία δεν αρκεί
Για την πολιτική, η διάκριση αυτή συνδέει θέματα που συχνά συζητούνται χωριστά. Η κατάρτιση βοηθά όταν λείπουν γνώσεις. Οι μεταφορές και η φροντίδα μπορούν να διευρύνουν τη δυνατότητα συμμετοχής. Η ποιότητα των θέσεων επηρεάζει το αν η συμμετοχή μπορεί να διατηρηθεί. Καμία μεμονωμένη παρέμβαση δεν εγγυάται ότι θα καλυφθεί κάθε κενό.
Το ζητούμενο δεν είναι να ακυρωθεί η πραγματική δυσκολία των επιχειρήσεων ούτε να θεωρηθεί ότι κάθε υποψήφιος απορρίπτει μια θέση για τον ίδιο λόγο. Είναι να τεθεί μια ερώτηση πριν η ευθύνη αποδοθεί αμέσως στη μία πλευρά.
Η θέση που χρειάζεται η επιχείρηση είναι και θέση που μπορεί να αναλάβει ο άνθρωπος που αναζητά;
Εκεί βρίσκεται το blind spot. Η αγγελία μπορεί να περιγράφει μια δουλειά. Για να καλυφθεί, όμως, χρειάζεται η συμφωνία να χωρά και στον μήνα εκείνου που θα την κάνει.
BLIND SPOTS
Διαβάστε ακόμη στη στήλη
The post Blind Spots: Δεν βρίσκουμε προσωπικό. Μήπως η δουλειά δεν βγάζει τον μήνα; appeared first on moneymatters.cy.
