Το Brent έσπασε ξανά το φράγμα των 100 δολαρίων το βαρέλι, μεταφέροντας την κλιμάκωση του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν απευθείας στις αγορές ενέργειας, στα επιτόκια και στις προσδοκίες για τον πληθωρισμό. Η διεθνής τιμή αναφοράς ενισχύθηκε περίπου 7% και έκλεισε στα 100,69 δολάρια, έχοντας φθάσει ενδοσυνεδριακά κοντά στα 102 δολάρια.
Η άνοδος δεν οφείλεται μόνο στις νέες αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν. Οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι έπληξαν δύο σαουδαραβικά πετρελαιοφόρα στην Ερυθρά Θάλασσα, ανοίγοντας ένα δεύτερο μέτωπο πίεσης στη διεθνή ναυτιλία. Η αγορά δεν τιμολογεί πλέον έναν μόνο κίνδυνο στα Στενά του Ορμούζ, αλλά ταυτόχρονη απειλή και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Από τα 72 στα 100 δολάρια μέσα στον Ιούλιο
Στις αρχές Ιουλίου το Brent διαπραγματευόταν κοντά στα 72 δολάρια, καθώς οι επενδυτές περίμεναν αποκλιμάκωση μετά την προσωρινή εκεχειρία. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η επανέναρξη των αμερικανικών επιχειρήσεων, τα ιρανικά πλήγματα και η νέα δράση των Χούθι ανέτρεψαν αυτή την εικόνα.
Η άνοδος κατά σχεδόν 40% από τα χαμηλά του μήνα αποτυπώνει τη γρήγορη επαναφορά του γεωπολιτικού ασφαλίστρου. Το αμερικανικό WTI κινήθηκε πάνω από τα 90 δολάρια, ενώ η απόδοση του δεκαετούς αμερικανικού ομολόγου έφθασε περίπου στο 4,69%, καθώς οι αγορές επανεκτιμούν το ενδεχόμενο πιο επίμονου πληθωρισμού.
Δύο ενεργειακοί διάδρομοι υπό πίεση
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τον βασικό θαλάσσιο δίαυλο για τις εξαγωγές πετρελαίου του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία προσπάθησε να μειώσει την εξάρτησή της από το πέρασμα διοχετεύοντας αργό μέσω του αγωγού Ανατολής–Δύσης προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η διαδρομή αυτή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τους περιορισμούς στο Ορμούζ. Από το Γιανμπού εξάγονταν περίπου 4,9 εκατ. βαρέλια την ημέρα. Οι επιθέσεις στα σαουδαραβικά τάνκερ δείχνουν ότι και η εναλλακτική δίοδος μπορεί να γίνει στόχος.
Εάν διαταραχθούν ταυτόχρονα το Ορμούζ και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ, η αγορά χάνει το βασικό της σενάριο παράκαμψης. Τα πλοία θα αντιμετωπίσουν μεγαλύτερους χρόνους ταξιδιού, υψηλότερα ασφάλιστρα πολέμου και αυξημένο κόστος ναύλων, ακόμη και αν η φυσική παραγωγή παραμείνει σταθερή.
Το κρίσιμο όριο δεν είναι μόνο ψυχολογικό
Τα 100 δολάρια λειτουργούν ως ισχυρό ψυχολογικό επίπεδο, αλλά η οικονομική τους σημασία είναι πραγματική. Η άνοδος μεταφέρεται στις τιμές βενζίνης και ντίζελ, στις αεροπορικές μεταφορές, στη ναυτιλία, στα πλαστικά και σε κάθε αλυσίδα εφοδιασμού που εξαρτάται από καύσιμα.
Για τις κεντρικές τράπεζες, ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ περιπλέκει τη μείωση των επιτοκίων. Οι υψηλότερες τιμές καυσίμων αυξάνουν τον γενικό πληθωρισμό, συμπιέζουν το διαθέσιμο εισόδημα και περιορίζουν την κατανάλωση. Η ίδια εξέλιξη μπορεί ταυτόχρονα να επιβραδύνει την ανάπτυξη και να κρατήσει τις τιμές ψηλά, δημιουργώντας χαρακτηριστικά στασιμοπληθωρισμού.
Τα σενάρια από εδώ και πέρα
Στο βασικό σενάριο, οι επιθέσεις παραμένουν περιορισμένες και η ναυτιλία συνεχίζεται με ακριβότερη ασφάλιση. Σε αυτή την περίπτωση, το Brent μπορεί να κινηθεί σε υψηλό εύρος, χωρίς μόνιμη έκρηξη πάνω από τα 100 δολάρια.
Στο δυσμενές σενάριο, οι Χούθι συνεχίζουν τις επιθέσεις, το Ιράν περιορίζει περισσότερο τη διέλευση στο Ορμούζ και οι ΗΠΑ απαντούν με ευρύτερα πλήγματα. Αναλυτές της RBC εκτιμούν ότι μια πλήρης περιφερειακή σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή προς τα υψηλά των 128 δολαρίων του 2022 ή ακόμη και προς το ιστορικό επίπεδο των 146 δολαρίων του 2008.
Το θετικό σενάριο απαιτεί αξιόπιστη εκεχειρία και επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Μέχρι να εμφανιστούν πραγματικές ροές πλοίων και όχι μόνο πολιτικές δηλώσεις, η αγορά θα διατηρεί υψηλό ασφάλιστρο κινδύνου.
Η επιστροφή πάνω από τα 100 δολάρια είναι προειδοποίηση ότι η ενεργειακή κρίση έχει περάσει από τη θεωρία στην πραγματική οικονομία. Το επόμενο σημείο καμπής δεν θα καθοριστεί μόνο στα χρηματιστήρια, αλλά στα στενά περάσματα από τα οποία εξαρτάται η παγκόσμια ροή πετρελαίου.
