Η Κίνα απαγόρευσε με άμεση ισχύ τις εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης προς 14 ευρωπαϊκές οντότητες, απαντώντας στο νέο πακέτο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ρωσίας και μεταφέροντας την αντιπαράθεση σε κρίσιμες αλυσίδες άμυνας, ηλεκτρονικών και προηγμένων υλικών.
Στη λίστα περιλαμβάνονται η γερμανική Rheinmetall, η τσεχική Tatra Trucks, η πολωνική Vigo Photonics, η ιταλική Lafert, η ολλανδική ναυπηγική IHC και ευρωπαϊκές εταιρείες και ερευνητικά κέντρα που δραστηριοποιούνται σε drones, λέιζερ, φωτονική, χημικά και εξειδικευμένα υλικά.
Το μέτρο δεν είναι γενικό εμπάργκο κατά της Ευρώπης. Είναι στοχευμένος περιορισμός που απαγορεύει στους Κινέζους εξαγωγείς να προμηθεύουν τις συγκεκριμένες οντότητες με αγαθά τα οποία μπορούν να έχουν τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική χρήση.
Τι ακριβώς απαγορεύει το Πεκίνο
Το κινεζικό Υπουργείο Εμπορίου ενέταξε τις 14 οντότητες στον κατάλογο ελέγχου εξαγωγών. Οι επιχειρήσεις στην Κίνα οφείλουν να διακόψουν την παροχή προϊόντων διπλής χρήσης προς αυτές.
Η απαγόρευση επεκτείνεται και σε ξένες εταιρείες ή φυσικά πρόσωπα, τα οποία δεν επιτρέπεται να μεταφέρουν στις καταχωρισμένες ευρωπαϊκές οντότητες προϊόντα διπλής χρήσης κινεζικής προέλευσης.
Αυτό το δεύτερο σκέλος αυξάνει σημαντικά την εμβέλεια του μέτρου. Δεν περιορίζει μόνο τις απευθείας αποστολές από την Κίνα, αλλά επιχειρεί να ελέγξει και την επανεξαγωγή μέσω τρίτων χωρών ή ενδιάμεσων προμηθευτών.
Γιατί βρίσκεται στο επίκεντρο η Rheinmetall
Η Rheinmetall είναι μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές βιομηχανίες της Ευρώπης και κεντρικός προμηθευτής πυρομαχικών, τεθωρακισμένων και στρατιωτικών συστημάτων. Η παρουσία της στη λίστα προσδίδει στη νέα κίνηση ισχυρό γεωπολιτικό συμβολισμό.
Δεν είναι ακόμη σαφές πόσο μεγάλη είναι η άμεση εξάρτηση κάθε οντότητας από κινεζικά προϊόντα. Ωστόσο, τα προϊόντα διπλής χρήσης καλύπτουν ευρύ φάσμα: ειδικά μέταλλα, χημικές ουσίες, ηλεκτρονικά εξαρτήματα, οπτικά συστήματα, αισθητήρες και τεχνολογίες που μπορούν να ενσωματωθούν σε πολιτικές ή στρατιωτικές εφαρμογές.
Ακόμη και όταν μια μεγάλη εταιρεία μπορεί να βρει εναλλακτικό προμηθευτή, η αλλαγή συνεπάγεται χρόνο, πιστοποίηση και αυξημένο κόστος. Για μικρότερες επιχειρήσεις ή ερευνητικά κέντρα, η διακοπή πρόσβασης σε εξειδικευμένα υλικά μπορεί να είναι περισσότερο πιεστική.
Η απάντηση στο 21ο πακέτο κυρώσεων
Το Πεκίνο συνδέει ευθέως την απόφαση με το 21ο πακέτο κυρώσεων που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της Ρωσίας. Το ευρωπαϊκό πακέτο καλύπτει ενέργεια, τραπεζικές συναλλαγές, κρυπτονομίσματα, εμπόριο και τον μηχανισμό παράκαμψης των περιορισμών.
Η ΕΕ ενέταξε μεταξύ άλλων 14 εταιρείες από την ηπειρωτική Κίνα και το Χονγκ Κονγκ, τις οποίες θεωρεί ότι συμβάλλουν στην πρόσβαση της Ρωσίας σε αγαθά και τεχνολογίες που μπορούν να υποστηρίξουν τη στρατιωτική της βιομηχανία.
Η κινεζική κυβέρνηση χαρακτήρισε τις ευρωπαϊκές ενέργειες επιζήμιες και παρουσίασε τα αντίμετρα ως αναγκαία για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, των οικονομικών συμφερόντων και των υποχρεώσεων μη διάδοσης.
Οι εφοδιαστικές αλυσίδες γίνονται όπλο
Η ουσία της εξέλιξης είναι ότι οι κυρώσεις δεν περιορίζονται πλέον σε χρηματοοικονομικά μέτρα ή απαγορεύσεις εισόδου. Οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν την πρόσβαση σε πρώτες ύλες, εξαρτήματα και τεχνολογίες ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Για την Ευρώπη, η απόφαση ενισχύει το επιχείρημα υπέρ της μείωσης των κρίσιμων εξαρτήσεων από την Κίνα, ειδικά σε τομείς που συνδέονται με την άμυνα, την ενέργεια, τους ημιαγωγούς και τις προηγμένες τεχνολογίες.
Για το Πεκίνο, η δυνατότητα περιορισμού εξαγωγών αποτελεί μοχλό αποτροπής απέναντι σε ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά κινεζικών επιχειρήσεων. Το μήνυμα είναι ότι κάθε νέα καταχώριση κινεζικής εταιρείας μπορεί να έχει κόστος για ευρωπαϊκούς βιομηχανικούς ομίλους.
Η αντιπαράθεση ΕΕ–Κίνας περνά έτσι σε μια πιο ευαίσθητη φάση, όπου η ασφάλεια, το εμπόριο και ο πόλεμος στην Ουκρανία συνδέονται άμεσα. Το επόμενο κρίσιμο στοιχείο θα είναι κατά πόσο οι περιορισμοί θα προκαλέσουν πραγματικές ελλείψεις ή θα λειτουργήσουν κυρίως ως πολιτική προειδοποίηση.
Πηγές: Υπουργείο Εμπορίου της Κίνας και Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
