Σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο διενεργούνται φορολογικοί έλεγχοι ΦΠΑ καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία, μέσα από ειδική έκθεση που αφορά το Τμήμα Φορολογίας.
Η έκθεση φέρνει στο προσκήνιο υποθέσεις με επενδυτικό και εξαγνισμένο χρυσό, σκάφη αναψυχής, επιστροφές ΦΠΑ, καθυστερημένους ελέγχους και περιπτώσεις όπου, σύμφωνα με την Ελεγκτική, υπήρξαν ενδεχόμενοι κίνδυνοι για απώλεια δημοσίων εσόδων.
Την ίδια ώρα, η έκθεση αναγνωρίζει ότι η νεοσύστατη Παγκύπρια Μονάδα Ελέγχων ΦΠΑ φαίνεται να είχε σημαντικά αποτελέσματα, καθώς με μικρό αριθμό ελέγχων συνέβαλε σε μεγάλο ποσοστό των συνολικών βεβαιώσεων φόρου.
Σημαντική διευκρίνιση: Η έκθεση δεν αποδίδει ποινικές ευθύνες ούτε καταλήγει σε διαπίστωση παρανομίας για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις. Καταγράφει, όμως, αδυναμίες, ερωτήματα, καθυστερήσεις και ενδεχόμενους κινδύνους για τα δημόσια έσοδα, τους οποίους εισηγείται να διερευνήσει περαιτέρω το Τμήμα Φορολογίας.
€10 εκατ. από 175 ελέγχους
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Ελεγκτική Υπηρεσία, η Παγκύπρια Μονάδα Ελέγχων ΦΠΑ διενήργησε το 2024 συνολικά 175 ελέγχους.
Από αυτούς, οι 112 έλεγχοι, δηλαδή ποσοστό 64%, οδήγησαν σε βεβαίωση φορολογίας περίπου €10 εκατ.
Την ίδια χρονιά, σε παγκύπρια βάση, διενεργήθηκαν συνολικά 3.609 έλεγχοι ΦΠΑ, από τους οποίους βεβαιώθηκε ΦΠΑ περίπου €30 εκατ.
Με απλά λόγια, οι έλεγχοι της ΠΜΕ αντιπροσώπευαν μόλις το 5% του συνολικού αριθμού ελέγχων, αλλά οδήγησαν στο 33% του συνολικού βεβαιωμένου ΦΠΑ.
Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι, παρόλο που οι έλεγχοι της ΠΜΕ κάλυψαν μόλις περίπου το 0,07% των εγγεγραμμένων προσώπων στο Μητρώο ΦΠΑ, τα αποτελέσματά τους κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικά.
Τα θετικά και οι αδυναμίες
Η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι τα πρώτα αποτελέσματα της Μονάδας είναι ενθαρρυντικά και δείχνουν πως η δημιουργία της κινήθηκε προς τη σωστή κατεύθυνση.
Ωστόσο, καταγράφει και οργανωτικές αδυναμίες. Όπως αναφέρεται, η επιλογή των ελέγχων για το 2024 εστιάστηκε κυρίως σε υποκείμενα στον φόρο πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στην οικοδομική βιομηχανία και σε συμβουλευτικές υπηρεσίες, χωρίς να τεκμηριώνεται επαρκώς ο τρόπος επιλογής τους.
Η Ελεγκτική επισημαίνει επίσης ότι η Μονάδα δεν διαθέτει ετήσιο πρόγραμμα ελέγχων και φαίνεται να επιβαρύνεται κατά καιρούς με πρόσθετα καθήκοντα, γεγονός που μπορεί να δυσχεραίνει την αποτελεσματική εκτέλεση της αποστολής της.
Υπόθεση χρυσού με επιστροφές ΦΠΑ περίπου €38 εκατ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά της έκθεσης σε εταιρεία που δραστηριοποιείται στην αγορά scrap χρυσού, την αποστολή του στο Ηνωμένο Βασίλειο για εξαγνισμό και την επαναπώλησή του ως καθαρού χρυσού.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική, από τον φορολογικό φάκελο και τις εκθέσεις ελέγχου προκύπτουν σοβαρές αμφιβολίες για τον φορολογικό χειρισμό των πωλήσεων επενδυτικού χρυσού.
Η έκθεση αναφέρει ότι η εταιρεία δεν αποτελεί πιστωτικό ίδρυμα, όπως απαιτείται για αγορές και πωλήσεις χρυσού που δεν χρησιμοποιείται για εμπορικούς και βιομηχανικούς σκοπούς, ενώ καταγράφονται διαφορετικές και αντικρουόμενες ερμηνείες από το Τμήμα Φορολογίας για το κατά πόσο η πώληση επενδυτικού χρυσού αποτελεί εξαιρούμενη συναλλαγή.
Παράλληλα, η Ελεγκτική σημειώνει ότι η μη διενέργεια επιτόπιου ελέγχου τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με σημαντικές επιστροφές ΦΠΑ ύψους περίπου €38 εκατ., εντείνει τις ανησυχίες για ενδεχόμενη εσφαλμένη εφαρμογή της νομοθεσίας.
Η αναφορά αυτή δεν σημαίνει ότι το ποσό αποτελεί αποδεδειγμένη απώλεια ή παράνομη επιστροφή, αλλά ότι η υπόθεση, σύμφωνα με την Ελεγκτική, χρειάζεται επανεξέταση και καλύτερη τεκμηρίωση.
Ερωτήματα για τον χειρισμό εξαγνισμένου χρυσού
Πέραν του επενδυτικού χρυσού, η έκθεση καταγράφει ερωτήματα και για τον φορολογικό χειρισμό πωλήσεων εξαγνισμένου χρυσού σε χρυσοχόους για την κατασκευή κοσμημάτων.
Το ζήτημα που θέτει η Ελεγκτική είναι κατά πόσο οι συγκεκριμένες πωλήσεις εμπίπτουν ορθά στο καθεστώς αντίστροφης χρέωσης ή κατά πόσο θα έπρεπε να επιβάλλεται κανονικά ΦΠΑ.
Η Ελεγκτική εισηγείται στο Τμήμα Φορολογίας να προβεί σε ενδελεχή επιτόπιο έλεγχο του συγκεκριμένου φορολογούμενου και, ανάλογα με τα ευρήματα, να εφαρμόσει τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας.
Ερωτήματα και για σκάφη αναψυχής
Η έκθεση αναφέρεται και σε υπόθεση εταιρείας που δραστηριοποιείται στη διαχείριση και εκμετάλλευση σκαφών αναψυχής.
Σύμφωνα με την έκθεση, η εταιρεία εισήγαγε δύο σκάφη στην Κύπρο αξιοποιώντας τον μηδενικό συντελεστή που εφαρμόζεται σε περιπτώσεις προσωρινής εισαγωγής, υπό συγκεκριμένους όρους.
Η Ελεγκτική καταγράφει ότι, για το ένα εκ των δύο σκαφών, αναφέρεται πως ο πραγματικός του προορισμός φαίνεται να ήταν η Κύπρος και ότι παρέμενε στη χώρα πέραν των δύο χρόνων, γεγονός που δημιούργησε ερωτήματα για πιθανή καταχρηστική αξιοποίηση της νομοθεσίας.
Η έκθεση σημειώνει ότι δεν φαίνεται να διενεργήθηκαν ευρύτεροι έλεγχοι σε ενδεχομένως παρόμοιες περιπτώσεις, ενώ εισηγείται τη λήψη στοιχείων από το Τμήμα Τελωνείων για σκάφη που βρίσκονται υπό καθεστώς προσωρινής εισαγωγής για περίοδο πέραν των έξι μηνών.
Επιστροφές ΦΠΑ μόνο με ελέγχους από το γραφείο
Σε άλλη περίπτωση, εταιρεία που δραστηριοποιείται στην παροχή επιχειρηματικών και διαχειριστικών συμβουλών υπέβαλε τέσσερα αιτήματα διόρθωσης λαθών στις δηλώσεις ΦΠΑ την περίοδο 2020-2022.
Η εταιρεία έλαβε επιστροφές ΦΠΑ ύψους περίπου €696.000, από το 2018 μέχρι την ημερομηνία του ελέγχου, κατόπιν ελέγχων που περιορίστηκαν μόνο από το γραφείο, δηλαδή desk audits.
Η ίδια εταιρεία, σύμφωνα με την έκθεση, παρουσίαζε διαχρονικά σημαντικές φορολογικές ζημιές, οι οποίες το 2022 ανήλθαν σε €31,2 εκατ..
Η Ελεγκτική εκτιμά ότι η συσσώρευση ζημιών, σε συνδυασμό με τα επαναλαμβανόμενα αιτήματα διόρθωσης, δημιουργεί ενδεχόμενους κινδύνους απώλειας δημοσίων εσόδων και ότι θα έπρεπε να διενεργούνται πιο διεξοδικοί έλεγχοι.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την απαντητική θέση του Εφόρου Φορολογίας που περιλαμβάνεται στην έκθεση, ο έλεγχος της εταιρείας για σκοπούς έμμεσης φορολογίας ολοκληρώθηκε χωρίς να προκύψει βεβαίωση φόρου. Για σκοπούς άμεσης φορολογίας, ο έλεγχος δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί.
Καθυστερήσεις πολλών ετών
Στο γενικό συμπέρασμα της έκθεσης, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι εντοπίστηκαν σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο άσκησης των ελέγχων του Τμήματος Φορολογίας.
Μεταξύ άλλων, καταγράφονται καθυστερήσεις πολλών ετών στη διενέργεια ουσιαστικών ελέγχων, περιορισμός των ελέγχων σε γραφειακό επίπεδο, ελλιπής τεκμηρίωση ως προς τον τόπο παροχής υπηρεσιών και αμφιβολίες για τον ορθό φορολογικό χειρισμό σύνθετων συναλλαγών.
Η Ελεγκτική αναφέρει επίσης περιπτώσεις όπου υπήρξαν αποκλίσεις μεταξύ δηλώσεων ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος, μη υποβολή οικονομικών καταστάσεων, αλλά και περιπτώσεις όπου δεν διερευνήθηκαν ευθύνες επαγγελματιών που υπέβαλαν ανακριβείς δηλώσεις.
Τι συστήνει η Ελεγκτική
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται ουσιαστική αναδιοργάνωση του τρόπου διενέργειας ελέγχων ΦΠΑ.
Μεταξύ άλλων, προτείνει την κατάρτιση ετήσιου προγράμματος ελέγχων με βάση τεκμηριωμένα κριτήρια κινδύνου, την ενίσχυση των επιτόπιων ελέγχων και την επανεξέταση υποθέσεων υψηλού δημοσιονομικού κινδύνου.
Ζητεί επίσης καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων, ενίσχυση της συνεργασίας με άλλες αρμόδιες αρχές, όπως η Κεντρική Τράπεζα Κύπρου, και καθιέρωση μηχανισμών διασταύρωσης στοιχείων.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι οι φορολογικοί έλεγχοι δεν πρέπει να λειτουργούν μόνο εκ των υστέρων, αλλά να ενεργοποιούνται έγκαιρα, ειδικά όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις κινδύνου για τα δημόσια έσοδα.
The post Χρυσός, σκάφη και ΦΠΑ εκατομμυρίων: Τι εντόπισε η Ελεγκτική στο Τμήμα Φορολογίας appeared first on moneymatters.cy.
