Η παγκόσμια αγορά φαρμάκων για την παχυσαρκία εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα κρίσιμη φάση, καθώς λήγει η πατέντα του Ozempic σε βασικές αγορές όπως η Ινδία και η Κίνα. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για την κυκλοφορία γενόσημων εκδόσεων της σεμαγλουτίδης, της δραστικής ουσίας που έχει φέρει επανάσταση στη διαχείριση του διαβήτη και της παχυσαρκίας τα τελευταία χρόνια.
Από το προσεχές διάστημα, χώρες που αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού αναμένεται να αποκτήσουν πρόσβαση σε πιο οικονομικές εκδοχές της θεραπείας. Η The New York Times αναφέρει ότι η Ινδία ήδη ετοιμάζεται να λανσάρει τα πρώτα γενόσημα άμεσα, ενώ μέσα στους επόμενους μήνες θα ακολουθήσουν αγορές όπως ο Καναδάς, η Βραζιλία, η Τουρκία και η Νότια Αφρική.
Η δυναμική είναι τεράστια: μόνο σε Ινδία και Κίνα υπολογίζεται ότι ζουν πάνω από 800 εκατομμύρια άτομα με παχυσαρκία και τουλάχιστον 360 εκατομμύρια διαβητικοί ασθενείς. Σε αυτό το περιβάλλον, τα φθηνότερα γενόσημα εκτιμάται ότι θα μειώσουν σημαντικά το κόστος θεραπείας — ενδεχομένως ακόμη και στο μισό της σημερινής τιμής, σύμφωνα με το BBC.
Την ίδια στιγμή, δεκάδες φαρμακευτικές εταιρείες επιταχύνουν τις διαδικασίες παραγωγής και έγκρισης, επιδιώκοντας να καλύψουν την αναμενόμενη εκρηκτική ζήτηση. Μεταξύ αυτών, η Biocon σχεδιάζει ήδη την είσοδο γενόσημων σε αγορές όπως η Βραζιλία, ο Καναδάς και η Τουρκία.
Η σεμαγλουτίδη ανήκει στην κατηγορία των αγωνιστών υποδοχέα GLP-1, φαρμάκων που μιμούνται φυσικές ορμόνες του οργανισμού, ρυθμίζοντας την όρεξη και το σάκχαρο στο αίμα. Η επιτυχία τους έχει μετατρέψει τις θεραπείες αυτές στις πιο περιζήτητες λύσεις απώλειας βάρους παγκοσμίως.
Η Ινδία ως «φαρμακείο του κόσμου»
Η Ινδία αναμένεται να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη νέα αυτή εποχή. Η εγχώρια φαρμακοβιομηχανία της, που ήδη αποτιμάται σε περίπου 60 δισ. δολάρια, θεωρείται από τις ισχυρότερες παγκοσμίως στον τομέα των γενοσήμων.
Εταιρείες όπως οι Cipla, Sun Pharma και Dr Reddy’s Laboratories ετοιμάζουν ήδη δικές τους εκδοχές της σεμαγλουτίδης, με τις τιμές να αναμένεται να υποχωρήσουν αισθητά λόγω έντονου ανταγωνισμού. Συνολικά, η χώρα καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής γενοσήμων και εξάγει φάρμακα σε περισσότερες από 200 χώρες.
Αναλυτές εκτιμούν ότι μέσα στους επόμενους μήνες θα κυκλοφορήσουν έως και 50 διαφορετικά γενόσημα προϊόντα, ενισχύοντας περαιτέρω την πρόσβαση σε θεραπείες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν οικονομικά απρόσιτες για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Εντείνεται ο ανταγωνισμός για τη Novo Nordisk
Η λήξη της πατέντας δημιουργεί ισχυρές πιέσεις για τη Novo Nordisk, η οποία μέχρι πρόσφατα κυριαρχούσε στην αγορά με τα φάρμακα Ozempic και Wegovy. Η εταιρεία έχει ήδη δει το μερίδιό της να περιορίζεται, ενώ η μετοχή της έχει δεχθεί σημαντικές πιέσεις.
Παράλληλα, η Eli Lilly ενισχύει τη θέση της με ανταγωνιστικά σκευάσματα όπως τα Mounjaro και Zepbound, διατηρώντας ωστόσο προστασία πατέντας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Σε μια προσπάθεια να διατηρήσει την επιρροή της, η Novo Nordisk εξετάζει στρατηγικές repositioning του Ozempic ως premium προϊόν, ενώ παράλληλα προχωρά σε μειώσεις τιμών σε βασικές αγορές και νομικές ενέργειες για την καθυστέρηση της εισόδου γενοσήμων.
Καθυστέρηση σε Ευρώπη και ΗΠΑ
Σε αντίθεση με τις αναδυόμενες αγορές, η είσοδος γενοσήμων σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη αναμένεται να καθυστερήσει έως τις αρχές της δεκαετίας του 2030, λόγω αυστηρότερων ρυθμιστικών πλαισίων και επεκτάσεων πατεντών.
Ωστόσο, η διαφοροποίηση των τιμών ενδέχεται να οδηγήσει σε «φαρμακευτικό τουρισμό», με ασθενείς να αναζητούν φθηνότερες επιλογές σε αγορές όπως ο Καναδάς.
Συμπέρασμα
Η απελευθέρωση της πατέντας της σεμαγλουτίδης σηματοδοτεί μια καμπή για τη διεθνή φαρμακευτική αγορά. Η είσοδος των γενοσήμων δεν αναμένεται μόνο να ενισχύσει την πρόσβαση των ασθενών σε αποτελεσματικές θεραπείες, αλλά και να αναδιαμορφώσει τον ανταγωνισμό, δημιουργώντας νέες ισορροπίες μεταξύ πολυεθνικών και ανερχόμενων φαρμακοβιομηχανιών.
