Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μία νέα ενεργειακή εξίσωση υψηλού ρίσκου, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν ασυνήθιστα χαμηλά για την εποχή, την ώρα που οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή έχουν περιορίσει την παγκόσμια προσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου και εντείνουν τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία.
Οι ευρωπαϊκές αποθήκες είναι σήμερα γεμάτες σε ποσοστό λίγο κάτω από 58%, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe που επικαλείται το Reuters. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους από τότε που άρχισαν να καταγράφονται τα σχετικά στοιχεία το 2011 και περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από πέρυσι. Reuters
Η Ευρώπη δεν βρίσκεται ακόμη σε μια επανάληψη της ενεργειακής κρίσης του 2022. Έχει μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου, διαθέτει περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα εισαγωγής LNG.
Ωστόσο, υπάρχει πλέον μια διαφορετική αδυναμία: η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης εξαρτάται πολύ περισσότερο από μια παγκόσμια αγορά LNG στην οποία η Ασία διεκδικεί τα ίδια φορτία.
Και όσο πλησιάζει ο χειμώνας χωρίς να γεμίζουν αρκετά γρήγορα οι αποθήκες, τόσο αυξάνεται το ενδεχόμενο η Ευρώπη να αναγκαστεί να πληρώσει ακριβότερα για να εξασφαλίσει προμήθειες.
Γιατί το 58% προκαλεί ανησυχία
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Ευρώπη κινδυνεύει άμεσα να ξεμείνει από φυσικό αέριο.
Το πρόβλημα είναι ο χρόνος.
Βρισκόμαστε ήδη στον Αύγουστο και η περίοδος κατά την οποία οι χώρες γεμίζουν τις αποθήκες πριν από την αύξηση της χειμερινής κατανάλωσης περιορίζεται.
Οι υπόγειες εγκαταστάσεις της Ευρώπης μπορούν να αποθηκεύσουν λίγο πάνω από 102 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, ενώ σε έναν φυσιολογικό χειμώνα οι αποσύρσεις από αυτές μπορούν να καλύψουν έως και περίπου το 30% της κατανάλωσης.
Οι αποθήκες επομένως λειτουργούν ως ένα κρίσιμο «μαξιλάρι» απέναντι σε περιόδους υψηλής ζήτησης ή αιφνίδιες διαταραχές στις εισαγωγές.
Η σημασία τους γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε περιπτώσεις παρατεταμένου ψύχους και χαμηλής παραγωγής ηλεκτρισμού από ΑΠΕ. Πρόσφατη μελέτη για λογαριασμό της Gas Infrastructure Europe υπογραμμίζει ακριβώς τον κρίσιμο ρόλο της αποθήκευσης στη διατήρηση της ενεργειακής ασφάλειας σε τέτοια σενάρια. Gas Infrastructure Europe
Ο παράγοντας Ορμούζ άλλαξε την αγορά
Η νέα ευρωπαϊκή ευπάθεια βρίσκεται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά: στα Στενά του Ορμούζ.
Η διαταραχή στη ναυσιπλοΐα μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν έχει περιορίσει την πρόσβαση σε σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς LNG. Ιδιαίτερη σημασία έχει το Κατάρ, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το ένα πέμπτο της διεθνούς προσφοράς LNG.
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα δεύτερο πρόβλημα για την Ευρώπη.
Δεν αρκεί πλέον να υπάρχει διαθέσιμο φυσικό αέριο διεθνώς. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει να προσφέρουν αρκετά υψηλές τιμές ώστε τα φορτία LNG να κατευθυνθούν στα ευρωπαϊκά τερματικά αντί προς την Ασία.
Η αντικατάσταση λοιπόν του ρωσικού αερίου μέσω αγωγών με LNG ενίσχυσε τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας, αλλά παράλληλα συνέδεσε ακόμη περισσότερο την Ευρώπη με τις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
Από τα €31 στα €60 μέσα σε λίγους μήνες
Το μέγεθος της αβεβαιότητας φαίνεται ήδη στις τιμές.
Πριν από την τελευταία γεωπολιτική κλιμάκωση, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο βρισκόταν περίπου στα 31 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Στα τέλη Ιουλίου είχε πλησιάσει τα 60 ευρώ, σχεδόν διπλασιάζοντας την τιμή του.
Στη συνέχεια υποχώρησε κοντά στα 53 ευρώ/MWh, καθώς ενισχύθηκαν εκ νέου οι προσδοκίες για πιθανή αποκλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στη σημερινή τιμή. Πολύ μεγαλύτερη σημασία έχει το πού θα βρίσκεται το φυσικό αέριο τον χειμώνα.
Από €60 έως €210: Τα σενάρια που εξετάζει η αγορά
Οι προβλέψεις παρουσιάζουν εντυπωσιακά μεγάλη απόκλιση, αποτυπώνοντας το πόσο σημαντικές είναι δύο μεταβλητές: η αποκατάσταση των ροών LNG και ο καιρός.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Energy Aspects που μεταφέρει το Reuters, ανάλογα με το πότε θα αποκατασταθεί η ομαλή διακίνηση μέσω του Ορμούζ, οι τιμές μπορούν να κινηθούν περίπου μεταξύ 60 και 80 ευρώ/MWh.
Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, χωρίς διαθέσιμο LNG από το Κατάρ και με ψυχρότερο από το φυσιολογικό χειμώνα, η μέση τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας θα μπορούσε να φτάσει περίπου στα 110 ευρώ/MWh μεταξύ Νοεμβρίου και Μαρτίου.
Ακόμη πιο ακραία σενάρια ανεβάζουν το δυνητικό κόστος μέχρι τα 210 ευρώ/MWh, εάν η Ευρώπη επιχειρήσει ταυτόχρονα να διατηρήσει μεγαλύτερο απόθεμα ασφαλείας.
Αυτό δεν αποτελεί βασική πρόβλεψη. Αποκαλύπτει όμως πόσο μεγάλη μπορεί να γίνει η πίεση στις τιμές εάν συμπέσουν περιορισμένη προσφορά, χαμηλά αποθέματα και ισχυρή χειμερινή ζήτηση.
Το παράδοξο: Η αγορά δεν «πληρώνει» σήμερα για να γεμίσουν οι αποθήκες
Υπάρχει και μια κρίσιμη οικονομική στρέβλωση.
Η ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται σε κατάσταση backwardation, δηλαδή οι βραχυπρόθεσμες τιμές είναι υψηλότερες από τις τιμές των συμβολαίων για μεταγενέστερες παραδόσεις.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, μία εταιρεία μπορεί να αγοράσει φθηνότερο φυσικό αέριο το καλοκαίρι, να το αποθηκεύσει και να το πουλήσει ακριβότερα τον χειμώνα.
Σήμερα αυτό το οικονομικό κίνητρο έχει ουσιαστικά περιοριστεί.
Οι εταιρείες καλούνται δηλαδή να αγοράσουν ακριβό αέριο τώρα, να πληρώσουν το κόστος αποθήκευσής του και να αναλάβουν τον κίνδυνο ότι η χειμερινή τιμή δεν θα τους αποζημιώσει επαρκώς.
Αυτό εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί οι αποθήκες δεν γεμίζουν με την ταχύτητα που θα επιθυμούσαν οι ευρωπαϊκές αρχές.
Το 80% γίνεται κρίσιμο όριο
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία διατηρεί ως βασικό στόχο πλήρωσης το 90%, αλλά μετά τις αλλαγές του 2025 δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη όταν επικρατούν δύσκολες συνθήκες στην αγορά.
Μέσα στην ενεργειακή αναταραχή του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καλέσει τα κράτη να εξετάσουν τη δυνατότητα αξιοποίησης αυτής της ευελιξίας και μείωσης του στόχου στο 80%. Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ακόμη και αυτό, όμως, δεν θεωρείται εύκολο.
Οι εκτιμήσεις της αγοράς που καταγράφει το Reuters τοποθετούν το πιθανό ανώτατο επίπεδο αποθεμάτων πριν από τον χειμώνα μόλις μεταξύ 67% και 76%.
Για να φτάσει η Ευρώπη στο 80%, οι ημερήσιοι ρυθμοί πλήρωσης θα πρέπει να πλησιάσουν ιστορικά υψηλά επίπεδα, κάτι που σύμφωνα με αναλυτές ενδέχεται τελικά να απαιτήσει κάποια μορφή κρατικής παρέμβασης.
Η μεγάλη διαφορά από το 2022
Παρά τις ανησυχητικές ενδείξεις, η σημερινή Ευρώπη είναι σαφώς διαφορετική από εκείνη που μπήκε στην ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η κατανάλωση αερίου έχει μειωθεί, η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές έχει αυξηθεί και έχουν δημιουργηθεί πολύ περισσότερες υποδομές εισαγωγής LNG.
Η Ευρώπη επομένως διαθέτει περισσότερες εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Έχει όμως ανταλλάξει σε έναν βαθμό έναν κίνδυνο με έναν άλλο.
Η μεγάλη εξάρτηση από τους ρωσικούς αγωγούς αντικαταστάθηκε από αυξημένη έκθεση σε μια διεθνή αγορά LNG, όπου γεωπολιτικές κρίσεις, ασιατική ζήτηση και προβλήματα σε βασικές θαλάσσιες οδούς μπορούν να αλλάξουν πολύ γρήγορα τις τιμές.
Και από το τέλος του 2026, η σχεδιαζόμενη πλήρης διακοπή των εισαγωγών ρωσικού LNG προσθέτει ακόμη μία παράμετρο στην εξίσωση.
MoneyMatters Insight
Το 58% από μόνο του δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα κρίση τύπου 2022. Σημαίνει όμως ότι το περιθώριο λάθους της έχει περιοριστεί σημαντικά.
Το κρίσιμο τρίμηνο πλέον είναι μέχρι την έναρξη του χειμώνα. Εάν αποκατασταθούν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή και ο χειμώνας είναι σχετικά ήπιος, η αγορά μπορεί να περάσει την περίοδο χωρίς ακραίες διαταραχές.
Εάν όμως η προσφορά παραμείνει περιορισμένη και οι θερμοκρασίες πέσουν έντονα, η Ευρώπη θα αναγκαστεί να ανταγωνιστεί επιθετικότερα την Ασία για LNG.
Και τότε η πραγματική απειλή δεν θα είναι μόνο η επάρκεια φυσικού αερίου. Θα είναι το τίμημα που θα χρειαστεί να πληρώσουν νοικοκυριά και βιομηχανίες για να εξασφαλιστεί αυτή η επάρκεια.
The post Φυσικό αέριο: Συναγερμός στην Ευρώπη – Στο χαμηλότερο επίπεδο 15ετίας οι αποθήκες πριν από τον χειμώνα appeared first on moneymatters.cy.
