Η Generation Z εισέρχεται δυναμικά στην οικονομία, όμως οι οικονομικές της συνήθειες διαφέρουν αισθητά από εκείνες των προηγούμενων γενεών. Παρά την αυξανόμενη συμμετοχή της στην αγορά εργασίας και την έντονη εξοικείωσή της με τα ψηφιακά χρηματοοικονομικά εργαλεία, εμφανίζει τη χαμηλότερη αναλογία αποταμιεύσεων προς δαπάνες, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Bank of America.
Η εικόνα δεν αποτυπώνει απλώς μια γενιά που επιλέγει να καταναλώνει περισσότερο. Αντανακλά και τις συνθήκες μέσα στις οποίες οι νέοι προσπαθούν να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία: υψηλό κόστος στέγασης, αυξημένες καθημερινές δαπάνες, αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας και μισθοί που συχνά δεν ακολουθούν τον ρυθμό ανόδου του κόστους ζωής.
Την ίδια στιγμή, όμως, η Gen Z αποδεικνύεται ιδιαίτερα δραστήρια. Χρησιμοποιεί εφαρμογές χρηματοοικονομικής τεχνολογίας, αναζητά πρόσθετες πηγές εισοδήματος και αρχίζει να σχεδιάζει νωρίτερα για τη συνταξιοδότησή της. Η οικονομική της πραγματικότητα είναι, επομένως, πολύ πιο σύνθετη από την απλή διαπίστωση ότι «ξοδεύει και δεν αποταμιεύει».
Αποταμιεύσεις χαμηλότερες από τις μηνιαίες δαπάνες
Η διάμεση αναλογία αποταμιεύσεων προς δαπάνες της Gen Z βρίσκεται κάτω από το 0,5. Αυτό σημαίνει ότι το ύψος των χρημάτων που έχει συσσωρεύσει το μέσο μέλος της γενιάς αντιστοιχεί σε λιγότερο από το μισό των μέσων μηνιαίων δαπανών του.
Πρακτικά, αρκετοί νέοι δεν διαθέτουν επαρκές οικονομικό «μαξιλάρι» για να αντιμετωπίσουν μια έκτακτη ανάγκη, όπως την απώλεια εργασίας, μια απρόβλεπτη ιατρική δαπάνη ή μια σημαντική επισκευή. Η περιορισμένη ρευστότητα αυξάνει την εξάρτηση από πιστωτικές κάρτες, δάνεια, υπηρεσίες πληρωμής σε δόσεις ή οικονομική βοήθεια από την οικογένεια.
Η χαμηλή αποταμίευση, πάντως, συνδέεται και με το στάδιο ζωής στο οποίο βρίσκεται η Gen Z. Τα περισσότερα μέλη της βρίσκονται στην αρχή της επαγγελματικής τους πορείας, με χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένο χρόνο για συσσώρευση κεφαλαίου. Συνεπώς, η σύγκριση με μεγαλύτερες γενιές χρειάζεται προσοχή, αφού οι τελευταίες είχαν περισσότερα χρόνια για να δημιουργήσουν περιουσία και αποθέματα ασφαλείας.
Η οικογενειακή στήριξη παραμένει καθοριστική
Ένα σημαντικό μέρος της οικονομικής αντοχής των νεότερων καταναλωτών εξακολουθεί να βασίζεται στη βοήθεια της οικογένειας. Περίπου το 51% των ατόμων ηλικίας 18 έως 22 ετών δηλώνει ότι λαμβάνει οικονομική στήριξη από γονείς ή συγγενείς.
Το ποσοστό υποχωρεί στο 29% στις ηλικίες 23 έως 25 ετών και στο 18% για όσους βρίσκονται μεταξύ 26 και 29 ετών. Η σταδιακή μείωση δείχνει ότι η οικονομική ανεξαρτησία ενισχύεται με την ηλικία, χωρίς όμως η μετάβαση να είναι εύκολη ή άμεση.
Η οικογενειακή βοήθεια μπορεί να καλύπτει το ενοίκιο, τους λογαριασμούς, τις σπουδές, τις μετακινήσεις ή άλλες βασικές ανάγκες. Αυτό επιτρέπει σε αρκετούς νέους να διατηρούν υψηλότερη καταναλωτική δραστηριότητα από αυτήν που θα δικαιολογούσε αποκλειστικά το προσωπικό τους εισόδημα.
Παράλληλα, αναδεικνύεται και μια κοινωνική ανισότητα: όσοι μπορούν να βασιστούν στην οικογένεια έχουν περισσότερες δυνατότητες να επενδύσουν στην εκπαίδευση, να αναζητήσουν καλύτερη εργασία ή να αντιμετωπίσουν μια περίοδο χαμηλού εισοδήματος. Αντίθετα, οι νέοι χωρίς αντίστοιχη στήριξη είναι περισσότερο εκτεθειμένοι σε χρέος και οικονομική ανασφάλεια.
Ισχυρή κατανάλωση σε όλες τις εισοδηματικές κατηγορίες
Παρά τη χαμηλή αποταμιευτική βάση, η καταναλωτική δραστηριότητα της Gen Z παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή. Τα στοιχεία συναλλαγών μέσω πιστωτικών και χρεωστικών καρτών της Bank of America δείχνουν αύξηση των δαπανών σε όλες τις εισοδηματικές κατηγορίες της γενιάς κατά το τελευταίο εξάμηνο.
Το στοιχείο αυτό διαφοροποιεί τη Gen Z από τη λεγόμενη οικονομία ανάκαμψης σε σχήμα «Κ». Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα υψηλότερα εισοδήματα συνεχίζουν να ενισχύονται και να καταναλώνουν, ενώ τα χαμηλότερα περιορίζουν τις αγορές τους λόγω της οικονομικής πίεσης.
Στη Gen Z, όμως, η διαφορά στον ρυθμό αύξησης της κατανάλωσης μεταξύ υψηλότερων και χαμηλότερων εισοδηματικών ομάδων είναι μικρότερη από ό,τι στις υπόλοιπες γενιές. Πρόκειται για μια ένδειξη ότι η διάθεση για κατανάλωση παραμένει ισχυρή σχεδόν ανεξάρτητα από το επίπεδο εισοδήματος.
Αυτό μπορεί να σχετίζεται με διαφορετικές προτεραιότητες, όπως η μεγαλύτερη έμφαση στις εμπειρίες, στα ταξίδια, στην τεχνολογία, στην ψυχαγωγία και στις υπηρεσίες. Μπορεί επίσης να αντανακλά μια πιο βραχυπρόθεσμη προσέγγιση στη διαχείριση των χρημάτων, ιδιαίτερα όταν μεγάλοι στόχοι, όπως η αγορά κατοικίας, θεωρούνται δύσκολα προσιτοί.
Η αποταμίευση για τη σύνταξη ξεκινά νωρίτερα
Η χαμηλή αναλογία αποταμιεύσεων προς δαπάνες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Gen Z αδιαφορεί για το οικονομικό της μέλλον. Σύμφωνα με την έκθεση της Bank of America για τις εργασιακές παροχές του 2026, τα μέλη της γενιάς έχουν αρχίσει να αποταμιεύουν για τη συνταξιοδότησή τους νωρίτερα από προηγούμενες γενιές.
Η φαινομενική αντίφαση εξηγείται από τη διαφορετική μορφή που λαμβάνει η αποταμίευση. Ένας νέος μπορεί να διαθέτει περιορισμένα χρήματα σε έναν άμεσα προσβάσιμο τραπεζικό λογαριασμό, αλλά να καταβάλλει ταυτόχρονα μικρά ποσά σε συνταξιοδοτικά ή επενδυτικά προγράμματα.
Η Gen Z φαίνεται να αναγνωρίζει τη σημασία της μακροχρόνιας επένδυσης και του ανατοκισμού, ακόμη και αν δεν διαθέτει σήμερα ισχυρή ρευστότητα. Ωστόσο, η έλλειψη ενός αποθεματικού για έκτακτες ανάγκες παραμένει σημαντική αδυναμία, καθώς μπορεί να αναγκάσει κάποιον να δανειστεί ή να ρευστοποιήσει επενδύσεις σε μια δύσκολη στιγμή.
Η γενιά των ψηφιακών χρηματοοικονομικών εργαλείων
Η σχέση της Gen Z με το χρήμα διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό μέσα από την τεχνολογία. Οι νέοι χρησιμοποιούν ολοένα περισσότερο ψηφιακές τράπεζες, ηλεκτρονικά πορτοφόλια, εφαρμογές προϋπολογισμού, αυτοματοποιημένες επενδυτικές πλατφόρμες και υπηρεσίες άμεσων πληρωμών.
Η εξοικείωση με τη χρηματοοικονομική τεχνολογία διευκολύνει τη διαχείριση χρημάτων και μειώνει τα εμπόδια εισόδου στις επενδύσεις. Ακόμη και με περιορισμένο κεφάλαιο, ένας νέος μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε μετοχές, επενδυτικά κεφάλαια ή κρυπτονομίσματα μέσα από το κινητό του.
Από την άλλη πλευρά, η ευκολία των συναλλαγών μπορεί να ενισχύσει τις παρορμητικές αγορές και την ανάληψη επενδυτικού κινδύνου χωρίς επαρκή γνώση. Οι άμεσες πληρωμές, οι αγορές με λίγα μόνο αγγίγματα και οι υπηρεσίες «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» μειώνουν την αίσθηση του πραγματικού κόστους.
Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει είτε ως εργαλείο οικονομικής πειθαρχίας είτε ως επιταχυντής υπερκατανάλωσης, ανάλογα με τον τρόπο χρήσης της.
Αναζήτηση δεύτερου εισοδήματος
Για να αντιμετωπίσει το αυξημένο κόστος ζωής, η Gen Z στρέφεται ολοένα περισσότερο σε συμπληρωματικές μορφές απασχόλησης. Το ποσοστό των νέων που συμμετέχουν στην οικονομία περιστασιακής εργασίας αυξάνεται ταχύτερα από ό,τι στις υπόλοιπες γενιές.
Η παράλληλη απασχόληση δεν αποτελεί πάντοτε επιλογή επιχειρηματικότητας. Συχνά είναι αναγκαία επειδή οι ώρες εργασίας, ο βασικός μισθός ή η σταθερότητα της κύριας απασχόλησης δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών.
Η σημαντικότερη πηγή αυτής της δραστηριότητας προέρχεται από το κοινωνικό εμπόριο, δηλαδή την πώληση προϊόντων και υπηρεσιών μέσα από ηλεκτρονικές πλατφόρμες και κοινωνικά δίκτυα. Ακολουθούν οι υπηρεσίες διανομής, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 30% της δραστηριότητας, και οι μετακινήσεις μέσω εφαρμογών με ποσοστό 23%.
Αντίθετα, η δημιουργία περιεχομένου και η δραστηριότητα των influencers, παρότι προβάλλονται ιδιαίτερα στα κοινωνικά δίκτυα, αντιστοιχούν μόλις στο 5% της περιστασιακής εργασίας της Gen Z. Η πραγματική οικονομία του πρόσθετου εισοδήματος είναι επομένως πολύ λιγότερο εντυπωσιακή και περισσότερο πρακτική από την εικόνα που παρουσιάζεται διαδικτυακά.
MoneyMatters Insight
Η Gen Z δεν είναι απλώς μια γενιά που «ξοδεύει υπερβολικά». Είναι η γενιά που ξεκινά την οικονομική της ζωή σε ένα περιβάλλον ακριβότερης στέγασης, αυξημένου κόστους ζωής και μεγαλύτερης εργασιακής αβεβαιότητας, έχοντας παράλληλα πρωτοφανή πρόσβαση σε ψηφιακά χρηματοοικονομικά και επενδυτικά εργαλεία.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι καταναλώνει περισσότερο, αλλά ότι διαθέτει περιορισμένο απόθεμα για να απορροφήσει έναν οικονομικό κραδασμό. Η πρώιμη αποταμίευση για τη σύνταξη και η αναζήτηση πρόσθετου εισοδήματος αποτελούν θετικές ενδείξεις. Ωστόσο, χωρίς επαρκή ρευστότητα και σωστή χρηματοοικονομική εκπαίδευση, η ευκολία των ψηφιακών πληρωμών και των επενδυτικών εφαρμογών μπορεί να ενισχύσει αντί να περιορίσει την οικονομική ευπάθεια.
The post Gen Z: Γιατί καταναλώνει περισσότερο αλλά αποταμιεύει λιγότερο appeared first on moneymatters.cy.
