Η παραγωγή βαρέων σπάνιων γαιών από αυστραλιανή εταιρεία εκτός Κίνας αποτελεί «σημαντικό ορόσημο» στη διαφοροποίηση μιας κρίσιμης εφοδιαστικής αλυσίδας, που κυριαρχείται από το Πεκίνο, σύμφωνα με ειδικούς.
Ωστόσο, η ανακοίνωση της Lynas Rare Earths υπογραμμίζει και το πόση δουλειά χρειάζεται ακόμα για να διευρυνθεί η προσφορά στοιχείων που είναι κρίσιμα για τα ηλεκτρικά οχήματα και τις ανανεώσιμες τεχνολογίες.
Οι σπάνιες γαίες (Rare Earth Elements – REE) είναι 17 μέταλλα που χρησιμοποιούνται σε ευρύ φάσμα καθημερινών και υψηλής τεχνολογίας προϊόντων – από λάμπες έως κατευθυνόμενους πυραύλους.
Ανάμεσα στα πιο περιζήτητα είναι το νεοδύμιο και το δυσπρόσιο, που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή υπερ-ισχυρών μαγνητών που κινούν μπαταρίες ηλεκτρικών αυτοκινήτων και ανεμογεννήτριες στη θάλασσα.
Παρά το όνομά τους, οι σπάνιες γαίες είναι σχετικά άφθονες στον φλοιό της Γης. Ο χαρακτηρισμός «σπάνιες» αναφέρεται στο ότι είναι σπάνιο να βρεθούν σε καθαρή μορφή.
Οι βαριές σπάνιες γαίες, υποκατηγορία των REE, έχουν μεγαλύτερο ατομικό βάρος, είναι γενικά πιο σπάνιες και συχνά πιο πολύτιμες.
Η Κίνα κυριαρχεί σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας των σπανίων γαιών, καλύπτοντας πάνω από το 60% της εξόρυξης και το 92% της παγκόσμιας επεξεργασμένης παραγωγής, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Τι πέτυχε η Lynas
Η Lynas ανακοίνωσε ότι παρήγαγε οξείδιο του δυσπροσίου στο εργοστάσιό της στη Μαλαισία, καθιστώντας την τη μόνη εμπορική παραγωγό διαχωρισμένων βαρέων σπανίων γαιών εκτός Κίνας.
Ελπίζει να επεξεργαστεί και ένα δεύτερο βαρύ στοιχείο – το τέρβιο – στο ίδιο εργοστάσιο τον επόμενο μήνα. Το τέρβιο χρησιμοποιείται επίσης σε μαγνήτες μόνιμης μαγνήτισης και σε κάποιες λάμπες.
Αυτό αποτελεί «σημαντικό ορόσημο», δήλωσε η Neha Mukherjee, ανώτερη αναλύτρια πρώτων υλών στο Benchmark Mineral Intelligence.
Η ανακοίνωση έρχεται ενώ η προσφορά σπάνιων γαιών από την Κίνα επηρεάζεται από τον εμπορικό της πόλεμο με τις ΗΠΑ. Παραμένει ασαφές αν μια 90ήμερη εκεχειρία σημαίνει άρση των κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές, και οι ειδικοί λένε πως η καθυστέρηση στην έγκριση αδειών θα συνεχίσει να δημιουργεί προβλήματα.
«Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη της Lynas είναι μια πραγματική και επίκαιρη μεταβολή, αν και δεν εξαλείφει την ανάγκη για ευρύτερες, παγκόσμιες προσπάθειες διαφοροποίησης», δήλωσε η Mukherjee.
Η Lynas δεν αποκάλυψε πόσο δυσπρόσιο επεξεργάστηκε, και ο ειδικός στις σπάνιες γαίες Jon Hykawy προειδοποίησε για περιοριστικούς παράγοντες. «Το μετάλλευμα που εξορύσσει η Lynas περιέχει σχετικά λίγες βαριές σπάνιες γαίες, οπότε η παραγόμενη ποσότητα δεν μπορεί να είναι μεγάλη», δήλωσε ο Hykawy, Πρόεδρος της Stormcrow Capital. «Η Lynas μπορεί να παράγει τέρβιο και δυσπρόσιο, αλλά όχι αρκετά – και χρειάζεται περισσότερο».
Τα πιο κατάλληλα ορυχεία για την εξόρυξη δυσπροσίου βρίσκονται στη νότια Κίνα, αλλά κοιτάσματα υπάρχουν και στην Αφρική, τη Νότια Αμερική και αλλού.
«Ακόμα και με την παραγωγή της Lynas, η Κίνα θα συνεχίσει να κατέχει κυρίαρχη θέση», πρόσθεσε ο Gavin Wendt, ιδρυτικός διευθυντής και αναλυτής πόρων στην MineLife. «Ωστόσο, είναι ένα ξεκίνημα, και είναι κρίσιμο να αποδειχθούν τεχνικά βιώσιμα και να εγκριθούν και άλλα πιθανά έργα σε ΗΠΑ, Καναδά, Βραζιλία, Ευρώπη και Ασία, ώστε να αρχίσει πραγματικά να αλλάζει η ισορροπία της προσφοράς».
Τα εμπόδια για τη διαφοροποίηση
Η κυριαρχία της Κίνας οφείλεται εν μέρει στη μακροχρόνια βιομηχανική πολιτική της. Ελάχιστες εγκαταστάσεις διύλισης ελαφρών σπάνιων γαιών λειτουργούν εκτός Κίνας, όπως στην Εσθονία.
Οφείλεται επίσης στην ανοχή της σε μεθόδους εξόρυξης όπως η «in-situ» (επιτόπου), που είναι φθηνή αλλά ρυπογόνα, και δύσκολη στην εφαρμογή σε χώρες με αυστηρότερους περιβαλλοντικούς κανονισμούς.
Για αυτές τις χώρες, «η παραγωγή είναι πιο ακριβή, οπότε χρειάζονται υψηλότερες τιμές για να έχουν αξιοσημείωτα κέρδη», δήλωσε ο Hykawy. Αυτό είναι ένα βασικό εμπόδιο προς το παρόν. «Οι τιμές δεν υποστηρίζουν την ανάπτυξη νέων έργων για πάνω από έναν χρόνο», είπε η Mukherjee. «Τα περισσότερα μη κινεζικά έργα δυσκολεύονται να είναι κερδοφόρα με τις τρέχουσες τιμές».
Υπάρχουν επίσης τεχνικές δυσκολίες, καθώς η επεξεργασία σπάνιων γαιών απαιτεί εξειδικευμένες και αποδοτικές τεχνικές και μπορεί να παράγει απόβλητα δύσκολα στη διαχείριση.
Νέες δυνατότητες
Η Lynas έχει εγκαταστήσει περισσότερη δυναμικότητα επεξεργασίας στη μονάδα της στη Μαλαισία, με στόχο την παραγωγή έως 1.500 τόνων βαρέων σπάνιων γαιών.
Εάν αυτή επικεντρωθεί σε δυσπρόσιο και τέρβιο, θα μπορούσε να καλύψει το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής, σύμφωνα με τη Mukherjee.
Η εταιρεία κατασκευάζει επίσης μονάδα επεξεργασίας στο Τέξας, αν και η αύξηση του κόστους δημιουργεί αμφιβολίες για το έργο, και η Lynas ζητά περισσότερη χρηματοδότηση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Η αμερικανική εταιρεία MP Materials έχει επίσης ολοκληρώσει πιλοτικές δοκιμές για διαχωρισμό βαρέων σπάνιων γαιών και σχεδιάζει να αυξήσει την παραγωγή εντός του έτους.
Η καναδική Aclara Resources αναπτύσσει επίσης μονάδα διαχωρισμού στις ΗΠΑ.
Η αβεβαιότητα των κινεζικών εξαγωγών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών, ενισχύοντας τους ισολογισμούς και τη δυνατότητα επέκτασης μικρότερων παικτών.
«Η ανακοίνωση της Lynas δείχνει πως η πρόοδος είναι εφικτή», δήλωσε η Mukherjee. «Στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα ότι με τον σωστό συνδυασμό τεχνικής ετοιμότητας, στρατηγικής ζήτησης και γεωπολιτικής ανάγκης, μπορούν να επιτευχθούν σημαντικά βήματα προόδου».
