Σε παραγωγική λειτουργία τέθηκε η Φάση Α της νέας πλατφόρμας iJustice, σηματοδοτώντας την έναρξη ενός ευρύτερου σχεδίου για την ψηφιοποίηση του κύκλου ζωής των δικαστικών υποθέσεων στην Κύπρο. Η πρώτη παράδοση δεν περιορίζεται σε αλλαγές στο περιβάλλον χρήσης: δημιουργεί τη νέα τεχνολογική βάση πάνω στην οποία η Κυβέρνηση σχεδιάζει να εντάξει ποινικά δικαστήρια, διασυνδέσεις με την Αστυνομία, τηλεδίκες και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης.
Την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης ανακοίνωσε ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, δρ Νικόδημος Δαμιανού, παρουσία εκπροσώπων της Δικαστικής Υπηρεσίας και του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου. Όπως ανέφερε, στόχος είναι η τεχνολογία να εξελιχθεί σε ουσιαστικό εργαλείο για μια Δικαιοσύνη πιο αποτελεσματική, πιο προσβάσιμη και πιο αξιόπιστη.
Τι αλλάζει με τη Φάση Α
Το iJustice διατηρεί την ονομασία του, όμως πλέον λειτουργεί πάνω σε νέα τεχνολογική και αρχιτεκτονική βάση. Η πλατφόρμα καλύπτει την ηλεκτρονική καταχώριση, τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τη διοικητική εποπτεία δικαστικών υποθέσεων, με στόχο τη σταδιακή επέκτασή της σε όλες τις δικαιοδοσίες.
Η πρώτη φάση προσθέτει τη διαχείριση ενδιάμεσων αιτήσεων και ενισχύει την εναρμόνιση με τους νέους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας. Παράλληλα, ολοκληρώθηκε ο σχεδιασμός για την ενσωμάτωση του Εμπορικού Δικαστηρίου και του Ναυτοδικείου, δύο θεσμών με ιδιαίτερη σημασία για την επιχειρηματική δραστηριότητα και τη θέση της Κύπρου ως διεθνούς ναυτιλιακού κέντρου.
Σύμφωνα με το Υφυπουργείο, το νέο περιβάλλον είναι απλούστερο και φιλικότερο για δικηγόρους, δικαστές, πρωτοκολλητές, λειτουργούς της Δικαστικής Υπηρεσίας και πολίτες. Η κρίσιμη αλλαγή, ωστόσο, είναι ότι το κράτος αποκτά ενιαία υποδομή που μπορεί να εξελίσσεται σταδιακά, αντί να εξαρτάται από αποσπασματικές εφαρμογές.
Η δύσκολη επανεκκίνηση μετά τις καθυστερήσεις
Η σημερινή παράδοση ακολουθεί μια προβληματική περίοδο στην προσπάθεια ψηφιοποίησης της Δικαιοσύνης. Ο Νικόδημος Δαμιανού αποκάλυψε ότι χρειάστηκε να τερματιστεί προηγούμενη σύμβαση για έργο που απαιτούσε τέσσερα χρόνια μέχρι να κατακυρωθεί και είχε ήδη συσσωρεύσει σχεδόν δύο χρόνια καθυστερήσεων.
Η νέα προσπάθεια άρχισε τον Μάρτιο του 2025, με διαφορετικό μοντέλο υλοποίησης: το έργο χωρίστηκε σε διακριτές φάσεις και οι φορείς που χρησιμοποιούν καθημερινά το σύστημα εντάχθηκαν στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση. Η επιλογή αυτή επιτρέπει, σύμφωνα με το Υφυπουργείο, καλύτερο έλεγχο των κινδύνων, ταχύτερη παράδοση λειτουργιών και συνεχή ενσωμάτωση παρατηρήσεων από τους χρήστες.
Το iJustice λειτουργεί έτσι και ως δοκιμασία για τον νέο τρόπο με τον οποίο το κράτος θέλει να παραδίδει μεγάλα ψηφιακά έργα. Η επιτυχία του δεν θα κριθεί μόνο από την τεχνική λειτουργία της πλατφόρμας, αλλά από το κατά πόσο θα μειώσει πραγματικά χρόνο, διοικητικό βάρος και κόστος στην απονομή της Δικαιοσύνης.
Ποινικά δικαστήρια και διασύνδεση με την Αστυνομία
Ο οδικός χάρτης προβλέπει νέα παραδοτέα εντός του 2027. Στις επόμενες φάσεις θα αναπτυχθούν πρόσθετες λειτουργικότητες και θα επιδιωχθεί η πλήρης ένταξη των δικαστηρίων που ασκούν ποινική δικαιοδοσία.
Παράλληλα, προγραμματίζονται διασυνδέσεις με άλλα κυβερνητικά συστήματα. Ανάμεσα στις πρώτες περιπτώσεις που αναφέρθηκαν βρίσκεται το σύστημα των ενταλμάτων της Αστυνομίας, με στόχο την αυτοματοποίηση της ανταλλαγής πληροφοριών και τον περιορισμό χειροκίνητων διαδικασιών.
Η διαλειτουργικότητα θεωρείται καθοριστική. Χωρίς ασφαλή ανταλλαγή δεδομένων ανάμεσα σε δικαστήρια, Αστυνομία και άλλες υπηρεσίες, ακόμη και μια σύγχρονη πλατφόρμα κινδυνεύει να μεταφέρει τις υφιστάμενες καθυστερήσεις από το χαρτί στην οθόνη.
Το σχέδιο για Τεχνητή Νοημοσύνη στη Δικαιοσύνη
Το Υφυπουργείο διερευνά, σε συνεργασία με τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο και τη Δικαστική Υπηρεσία, την ενσωμάτωση εργαλείου Τεχνητής Νοημοσύνης στο iJustice. Η εφαρμογή θα λειτουργεί ως υποστηρικτικός μηχανισμός νομικής έρευνας, διευκολύνοντας την αναζήτηση και τη συσχέτιση νομοθεσίας και νομολογίας.
Δεν πρόκειται, με βάση τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε, για σύστημα που θα υποκαθιστά τη δικαστική κρίση. Η κατεύθυνση είναι η χρήση της AI για αναζήτηση, οργάνωση και επεξεργασία νομικής πληροφορίας. Η Δικαιοσύνη περιλαμβάνεται επίσης ως τομέας προτεραιότητας στη νέα Εθνική Στρατηγική για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία τίθεται σε δημόσια διαβούλευση.
Η εισαγωγή τέτοιων εργαλείων θα απαιτήσει αυστηρές δικλίδες για την ακρίβεια, την προστασία προσωπικών δεδομένων, την κυβερνοασφάλεια και τη δυνατότητα ανθρώπινου ελέγχου. Στη Δικαιοσύνη, η ταχύτητα δεν μπορεί να προηγείται της αξιοπιστίας και της λογοδοσίας.
Τηλεδίκες, ψηφιακά πρακτικά και ηλεκτρονικά τεκμήρια
Ο ευρύτερος σχεδιασμός εκτείνεται πέρα από το iJustice και περιλαμβάνει τρεις ακόμη παρεμβάσεις:
- Ψηφιακή ηχογράφηση των δικαστικών διαδικασιών και αξιοποίηση Τεχνητής Νοημοσύνης για αποηχογράφηση, αποθήκευση και διάθεση πρακτικών, με στόχο τη σταδιακή αντικατάσταση της χειρόγραφης πρακτικογράφησης.
- Εξ αποστάσεως διεξαγωγή δικαστικών διαδικασιών, όπου αυτό κρίνεται κατάλληλο, μέσω συστήματος τηλεδικών.
- Εγκατάσταση οθονών στις δικαστικές αίθουσες για την άμεση προβολή τεκμηρίων από τους ηλεκτρονικούς φακέλους των υποθέσεων.
Οι δράσεις εντάσσονται σε ενιαίο σχεδιασμό που καλύπτει σταδιακά ολόκληρη τη διαδρομή μιας υπόθεσης, από την καταχώριση και τη διαχείριση μέχρι τη διεξαγωγή της δικαστικής διαδικασίας και την παραγωγή πρακτικών.
Το στοίχημα για κράτος δικαίου και επενδύσεις
Ο Πρωτοκολλητής Ανδρέας Τσερκέζος χαρακτήρισε τη Φάση Α μείζονος σημασίας, επισημαίνοντας την ενίσχυση της απόδοσης, της ασφάλειας και της συμμόρφωσης του συστήματος. Ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Μιχάλης Βορκάς, συνέδεσε τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό με τον περιορισμό των καθυστερήσεων και την αποτελεσματικότερη απονομή της Δικαιοσύνης.
Η σύνδεση αυτή έχει ευρύτερη οικονομική διάσταση. Η προβλεψιμότητα των δικαστικών διαδικασιών, η ταχύτερη επίλυση εμπορικών διαφορών και η μείωση του κόστους για επιχειρήσεις και πολίτες επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα, την προσέλκυση επενδύσεων και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Το έργο χρηματοδοτείται από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Κύπρος το Αύριο». Η Φάση Α αποτελεί την αφετηρία και όχι το τέλος της προσπάθειας. Το πραγματικό τεστ αρχίζει τώρα: η νέα τεχνολογία πρέπει να μεταφραστεί σε μετρήσιμη βελτίωση της καθημερινής λειτουργίας των δικαστηρίων.
