Το Ιράν αναμένεται να ενταχθεί στη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS, σύμφωνα με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας της χώρας, Αμπντουλνασέρ Χεματί, σε μια κίνηση με έντονη οικονομική και γεωπολιτική σημασία.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση σε νέες πηγές χρηματοδότησης, καθώς οι εκτεταμένες διεθνείς κυρώσεις περιορίζουν τη σύνδεσή της με το δυτικό τραπεζικό σύστημα και δυσκολεύουν τη διενέργεια συναλλαγών σε δολάρια.
Η δήλωση έγινε στο περιθώριο της συνάντησης των Υπουργών Οικονομικών και των διοικητών κεντρικών τραπεζών των BRICS στην Τζαϊπούρ της Ινδίας. Η Ινδία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ομάδας το 2026 και επιχειρεί να προωθήσει τη συνεργασία στους τομείς των διασυνοριακών πληρωμών, των εθνικών νομισμάτων και των ψηφιακών νομισμάτων κεντρικών τραπεζών.
«Η σημαντικότερη κατάκτηση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών των BRICS είναι η ίδρυση της Νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας και η χώρα μας θα γίνει σύντομα μέλος της», ανέφερε ο Χεματί, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η δήλωση, πάντως, αποτελεί ανακοίνωση της ιρανικής πλευράς και όχι ακόμη επίσημη γνωστοποίηση ολοκλήρωσης της ένταξης από την ίδια την τράπεζα.
Τι είναι η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα
Η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα ιδρύθηκε το 2015 από τα πέντε αρχικά μέλη των BRICS: τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Κίνα και τη Νότια Αφρική.
Βασικός της σκοπός είναι η χρηματοδότηση έργων υποδομής και βιώσιμης ανάπτυξης σε αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες. Το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει επενδύσεις σε τομείς όπως οι μεταφορές, η καθαρή ενέργεια, η ύδρευση, η αστική ανάπτυξη, οι ψηφιακές υποδομές και η προστασία του περιβάλλοντος.
Η τράπεζα, η οποία εδρεύει στη Σανγκάη, δημιουργήθηκε ως εναλλακτική πηγή αναπτυξιακής χρηματοδότησης απέναντι σε θεσμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα. Από την ίδρυσή της έχει διευρύνει τη σύνθεσή της πέραν των πέντε αρχικών κρατών, εντάσσοντας αναδυόμενες οικονομίες από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές.
Η συμμετοχή στη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα δεν προκύπτει αυτομάτως από την ένταξη στους BRICS. Απαιτείται ξεχωριστή διαδικασία, συμφωνία με την τράπεζα, κάλυψη του προβλεπόμενου μετοχικού κεφαλαίου και ολοκλήρωση των σχετικών θεσμικών εγκρίσεων.
Τι επιδιώκει να κερδίσει η Τεχεράνη
Για το Ιράν, η ιδιότητα του μέλους και του μετόχου θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν νέο θεσμικό δίαυλο για τη χρηματοδότηση μεγάλων έργων υποδομής.
Η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικές επενδυτικές ανάγκες στο ηλεκτρικό δίκτυο, στις μεταφορές, στους σιδηροδρόμους, στη διαχείριση νερού και στις ενεργειακές υποδομές. Οι κυρώσεις, η πολιτική αβεβαιότητα και η περιορισμένη πρόσβαση στις διεθνείς κεφαλαιαγορές έχουν αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης και αποθαρρύνει μεγάλο μέρος των ξένων επενδύσεων.
Η συμμετοχή στην τράπεζα θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει τη θέση του Ιράν εντός των BRICS και να του προσφέρει μεγαλύτερη συμμετοχή στη διαμόρφωση της αναπτυξιακής χρηματοδότησης του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου.
Η Τεχεράνη εντάχθηκε επισήμως στους BRICS το 2024 και έκτοτε επιδιώκει να μετατρέψει την πολιτική συμμετοχή της στην ομάδα σε πρακτικές οικονομικές συμφωνίες.
Δεν αποτελεί αυτόματο μηχανισμό παράκαμψης των κυρώσεων
Παρά την πολιτική σημασία της εξέλιξης, η ένταξη στη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα δεν σημαίνει ότι το Ιράν θα αποκτήσει απεριόριστη πρόσβαση σε διεθνή χρηματοδότηση ούτε ότι θα μπορεί αυτομάτως να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Η τράπεζα αντλεί μέρος των κεφαλαίων της από τις διεθνείς αγορές ομολόγων και χρειάζεται να διατηρεί πρόσβαση σε επενδυτές, τράπεζες και οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Κατά συνέπεια, οφείλει να λαμβάνει υπόψη τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς κανόνες και τον κίνδυνο δευτερογενών κυρώσεων.
Οποιαδήποτε χρηματοδότηση προς το Ιράν θα πρέπει να εξετάζεται ανά έργο, ανά νόμισμα και ανά εμπλεκόμενο φορέα. Ένα έργο μπορεί να είναι επιλέξιμο βάσει του καταστατικού της τράπεζας, αλλά να συναντά δυσκολίες στις πληρωμές, στην ασφάλιση, στην προμήθεια εξοπλισμού ή στη συνεργασία με διεθνείς αναδόχους.
Η ένταξη προσφέρει επομένως μια πιθανή νέα οδό, όχι όμως πλήρη απομόνωση από το υφιστάμενο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η στροφή στα εθνικά νομίσματα
Ο Χεματί δήλωσε ότι τα μέλη των BRICS μπορούν να διευρύνουν το μεταξύ τους εμπόριο χρησιμοποιώντας τα εθνικά τους νομίσματα. Το Ιράν επιδιώκει διμερείς και τριμερείς νομισματικές συμφωνίες με άλλα μέλη της ομάδας, ώστε να περιορίσει την ανάγκη χρήσης του δολαρίου.
Στην πράξη, μια εμπορική συναλλαγή μεταξύ δύο χωρών μπορεί να διακανονίζεται απευθείας, για παράδειγμα, σε γιουάν, ρουπίες ή στα αντίστοιχα εθνικά νομίσματα, χωρίς προηγουμένως να μετατρέπεται η αξία σε δολάρια.
Η προσέγγιση μπορεί να μειώσει ορισμένα κόστη συναλλαγών και την έκθεση σε περιορισμούς που συνδέονται με το αμερικανικό νόμισμα. Δεν καταργεί, όμως, προβλήματα όπως οι συναλλαγματικές διακυμάνσεις, η περιορισμένη μετατρεψιμότητα ορισμένων νομισμάτων και οι μεγάλες ανισορροπίες στο διμερές εμπόριο.
Αν μια χώρα συσσωρεύει μεγάλες ποσότητες ενός νομίσματος που δεν μπορεί εύκολα να επενδύσει ή να χρησιμοποιήσει για εισαγωγές, η συναλλαγή σε εθνικά νομίσματα χάνει μέρος της χρησιμότητάς της.
Διασύνδεση πληρωμών και ψηφιακών νομισμάτων
Παράλληλα με τη συζήτηση για τα εθνικά νομίσματα, οι χώρες των BRICS εξετάζουν τη διασύνδεση των συστημάτων άμεσων πληρωμών και, μακροπρόθεσμα, των ψηφιακών νομισμάτων που εκδίδονται από κεντρικές τράπεζες.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ινδίας, Σαντζάι Μαλχότρα, επιβεβαίωσε ότι οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Στόχος είναι να καταστούν οι διασυνοριακές συναλλαγές ταχύτερες και φθηνότερες, χωρίς να απαιτείται αναγκαστικά η δημιουργία ενός ενιαίου νομίσματος των BRICS.
Η τεχνική διασύνδεση διαφορετικών συστημάτων προϋποθέτει κοινούς κανόνες για την ταυτοποίηση πελατών, την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος, την κυβερνοασφάλεια και τον διακανονισμό συναλλαγματικών διαφορών.
Για το Ιράν, τέτοιοι μηχανισμοί έχουν ιδιαίτερη αξία. Ωστόσο, οι υπόλοιπες χώρες των BRICS δεν έχουν όλες την ίδια στάση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε την ίδια προθυμία να εκτεθούν στον κίνδυνο κυρώσεων.
BRICS δεν σημαίνει ενιαίο οικονομικό μέτωπο
Η διεύρυνση των BRICS έχει αυξήσει το οικονομικό και πληθυσμιακό βάρος της ομάδας, αλλά έχει ταυτόχρονα ενισχύσει τις εσωτερικές της διαφοροποιήσεις.
Η Κίνα και η Ρωσία επιδιώκουν ταχύτερη μείωση της εξάρτησης από το δολάριο. Η Ινδία υποστηρίζει τη διεθνοποίηση της ρουπίας και την ενίσχυση των εθνικών νομισμάτων, αλλά αποφεύγει πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως πλήρης αντιπαράθεση με τη Δύση.
Άλλα μέλη διατηρούν στενές οικονομικές, επενδυτικές και αμυντικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επομένως, οι BRICS λειτουργούν περισσότερο ως πλαίσιο συντονισμού διαφορετικών αναδυόμενων δυνάμεων παρά ως ενιαία οικονομική ή νομισματική συμμαχία.
Αυτό σημαίνει ότι η ένταξη του Ιράν στην αναπτυξιακή τράπεζα θα έχει σημαντικό συμβολισμό, αλλά τα πραγματικά αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τη δυνατότητα έγκρισης και υλοποίησης συγκεκριμένων έργων.
Η δήλωση του Ιρανού κεντρικού τραπεζίτη μεταδόθηκε από το Reuters, ενώ οι χώρες των BRICS συζητούν παράλληλα τη διασύνδεση συστημάτων πληρωμών και ψηφιακών νομισμάτων.
MoneyMatters Insight
Η πιθανή ένταξη του Ιράν στη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα είναι σημαντικό βήμα πολιτικής και χρηματοπιστωτικής διαφοροποίησης, όχι όμως άμεση έξοδος από την απομόνωση των κυρώσεων. Η Τεχεράνη μπορεί να αποκτήσει έναν νέο θεσμικό εταίρο για έργα υποδομής και να αυξήσει τις συναλλαγές σε εθνικά νομίσματα. Η πραγματική δοκιμασία, όμως, θα είναι αν η τράπεζα μπορεί να χρηματοδοτήσει ιρανικά έργα χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τη δική της πρόσβαση στις διεθνείς αγορές. Η αποδολαριοποίηση δεν αποτελεί μία μεμονωμένη απόφαση, αλλά μια αργή διαδικασία που απαιτεί αξιόπιστα νομίσματα, βαθιές κεφαλαιαγορές και συστήματα πληρωμών αποδεκτά από όλους τους συμμετέχοντες.
The post Ιράν: Στρέφεται στην τράπεζα των BRICS – Η προσπάθεια χρηματοδότησης έξω από το δολάριο appeared first on moneymatters.cy.
