Ισραηλινές επενδύσεις στην Κύπρο: Η μάχη για τη γη φτάνει στη Βουλή

Η αυξανόμενη ισραηλινή παρουσία φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα ποιοι κανόνες χρειάζονται για την αγορά κυπριακής γης. Η DW καταγράφει προτάσεις ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ για αγορές από υπηκόους τρίτων χωρών, μαζί με τις ανησυχίες βουλευτών για στέγαση και έλεγχο. Μεταφέρει επίσης την προειδοποίηση του Ισραηλινού πρέσβη Όρεν Άνολικ κατά της στοχοποίησης μιας εθνικότητας.

Το πρωτογενές ρεπορτάζ της Deutsche Welle υπογράφει ο Loucianos Lyritsas, με επιμέλεια της Aingeal Flanagan. Οι προτάσεις που περιγράφονται δεν αποτελούν ήδη ψηφισμένη νέα απαγόρευση.

Τρία διαφορετικά ζητήματα στην ίδια συζήτηση

Η πολιτική δυσκολία αρχίζει όταν η ιδιοκτησία ακινήτων, η εγκατάσταση ανθρώπων και η λειτουργία επιχειρήσεων αντιμετωπίζονται σαν να είναι το ίδιο πράγμα. Ένας επενδυτής μπορεί να αγοράσει ακίνητο χωρίς να κατοικεί μόνιμα σε αυτό. Μια οικογένεια μπορεί να εγκατασταθεί σε ενοικιαζόμενο σπίτι. Μια επιχείρηση μπορεί να αναπτύξει παραγωγική δραστηριότητα χωρίς να διαθέτει σημαντική ακίνητη περιουσία.

Η διάκριση αποτυπώνεται και στις επίσημες διαδικασίες. Το καθεστώς αδειών μετανάστευσης για επενδυτές συνδυάζει επενδυτικά και άλλα κριτήρια. Η άδεια δεν χορηγείται απλώς επειδή κάποιος εμφανίζεται ως αγοραστής. Παράλληλα, το Κέντρο Εξυπηρέτησης Επιχειρήσεων ζητά, στη διαδικασία εγγραφής εταιρειών ξένων συμφερόντων, πιστοποιητικό πραγματικών δικαιούχων και τεκμηρίωση επαγγελματικής στέγης.

Επομένως, μια αποτελεσματική πολιτική χρειάζεται να γνωρίζει ποιος είναι ο πραγματικός ιδιοκτήτης, ποια είναι η δραστηριότητα και ποιος κανόνας εφαρμόζεται. Η εθνικότητα από μόνη της δεν απαντά σε αυτά τα ερωτήματα.

Το στεγαστικό έχει μετρήσιμη βάση

Η κοινωνική πίεση δεν χρειάζεται υπερβολές για να γίνει ορατή. Η Κεντρική Τράπεζα καταγράφει στο πρώτο τρίμηνο του 2026 ετήσια αύξηση 7,5% στις τιμές κατοικιών. Τα πωλητήρια έγγραφα για όλες τις κατηγορίες ακινήτων έφτασαν τις 4.709, με αύξηση 13,8%. Στους ξένους αγοραστές αντιστοιχούσαν 2.044, έναντι 2.665 στους εγχώριους.

Τα μεγέθη αυτά δεν κατανέμουν την αγορά ανά συγκεκριμένη υπηκοότητα. Είναι όμως αρκετά για να δείξουν γιατί η πολιτική συζήτηση οφείλει να περιλαμβάνει προσφορά, κόστος κατασκευής και πρόσβαση στην κατοικία. Ένας περιορισμός στις αγορές γης, όποια μορφή και αν πάρει, χρειάζεται αξιολόγηση ως προς το αποτέλεσμα που επιδιώκει και ως προς το ποιον πράγματι καλύπτει.

Μια ουσιαστική οικονομική σχέση απαιτεί σοβαρή εποπτεία

Η σχέση με το Ισραήλ δεν εξαντλείται στα ακίνητα. Σε κυβερνητική ομιλία τον Μάρτιο του 2025 καταγράφονταν κυπριακές εξαγωγές εγχώριων προϊόντων προς το Ισραήλ €94 εκατ. το 2024 και εξαγωγές υπηρεσιών €450 εκατ. το 2023. Τα στοιχεία αφορούν διαφορετικά έτη και διαφορετικές κατηγορίες, αλλά δείχνουν το εύρος της εμπορικής σχέσης.

Η στρατηγική επιλογή για τη Λευκωσία είναι να διατηρήσει το όφελος της οικονομικής συνεργασίας και ταυτόχρονα να εφαρμόζει συνεπείς κανόνες. Αυτό προϋποθέτει έλεγχο των συναλλαγών με βάση τη χρήση και τον πραγματικό δικαιούχο, τήρηση των πολεοδομικών όρων και σαφή δημόσια στοιχεία. Οι υποχρεώσεις πρέπει να είναι προβλέψιμες για κάθε επενδυτή και εφαρμόσιμες από τις αρμόδιες αρχές.

Το κριτήριο της επόμενης ημέρας

Για τη Βουλή, το ουσιαστικό τεστ μιας αλλαγής θα είναι εάν λύνει συγκεκριμένο πρόβλημα: συγκέντρωση ιδιοκτησίας, αδυναμία ελέγχου, έλλειψη κατοικιών ή επιβάρυνση υποδομών. Αυτά δεν είναι ταυτόσημα και δεν αντιμετωπίζονται αναγκαστικά με το ίδιο μέτρο. Χρειάζονται σαφείς ορισμοί, τεκμηρίωση και έλεγχος συμβατότητας με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Δημοκρατίας.

Η κοινωνική συνοχή υπηρετείται όταν ο κάτοικος γνωρίζει ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους και ο νεοεισερχόμενος ότι θα κριθεί για τη συμπεριφορά και τη δραστηριότητά του. Η προστασία της κυπριακής γης και η ίση μεταχείριση μπορούν να αποτελούν την ίδια πολιτική, εφόσον στηρίζονται σε στοιχεία και εφαρμόσιμους κανόνες.

Φωτογραφία: Στέφανος Νικολάου / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.