Η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ δεν επηρεάζουν μόνο τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με αναλυτές, οι συνέπειες μπορεί να επεκταθούν και στον τομέα της γεωργίας, δημιουργώντας πιέσεις στις παγκόσμιες τιμές τροφίμων.
Ο συγκεκριμένος θαλάσσιος διάδρομος αποτελεί κρίσιμο σημείο διέλευσης όχι μόνο για ενεργειακά φορτία αλλά και για βασικές γεωργικές πρώτες ύλες, όπως τα λιπάσματα που χρησιμοποιούνται σε καλλιέργειες σε όλο τον κόσμο.
Πιέσεις στη γεωργική παραγωγή
Ειδικοί που μίλησαν στο CNBC εκτιμούν ότι τυχόν παρατεταμένες διαταραχές στη μεταφορά λιπασμάτων θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το κόστος παραγωγής για τους αγρότες, να μειώσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών και τελικά να οδηγήσουν σε ακριβότερα τρόφιμα για τους καταναλωτές.
Το International Food Policy Research Institute (IFPRI) προειδοποιεί ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των γεωργικών εισροών μπορεί να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων, σε μια περίοδο που σε πολλές χώρες οι τιμές είχαν αρχίσει να σταθεροποιούνται.
Ο ερευνητής Raj Patel από το University of Texas σημειώνει ότι η σύγκρουση μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή λιπασμάτων μέσω πολλών διαφορετικών καναλιών, επιταχύνοντας τις πιέσεις στις αγορές τροφίμων.
Όπως εξηγεί, το Ορμούζ αποτελεί βασικό «σημείο συμφόρησης» για το παγκόσμιο εμπόριο λιπασμάτων, καθώς χώρες όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ομάν και το Ιράν εξάγουν σημαντικές ποσότητες ουρίας και φωσφορικών αλάτων που διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές μέσω των Στενών.
Άμεσος αντίκτυπος στις χώρες του Κόλπου
Οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου είναι από τις πρώτες που ενδέχεται να αισθανθούν τις συνέπειες της κρίσης. Κράτη όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και η Σαουδική Αραβία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγωγές τροφίμων που μεταφέρονται μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Εάν η ναυτιλία περιοριστεί, οι προμήθειες θα πρέπει να κατευθυνθούν μέσω εναλλακτικών διαδρομών ή να μεταφερθούν χερσαία, κάτι που αυξάνει σημαντικά το κόστος μεταφοράς και εφοδιασμού.
Ο αναλυτής εμπορευμάτων της BMI Bin Hui Ong σημειώνει ότι οι καταναλωτές της περιοχής είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων λόγω της μεγάλης εξάρτησης από θαλάσσιες εισαγωγές.
Η Υποσαχάρια Αφρική στο μεγαλύτερο ρίσκο
Πέρα από τη Μέση Ανατολή, η Υποσαχάρια Αφρική θεωρείται η πιο ευάλωτη περιοχή σε πιθανές αναταράξεις στις αγορές τροφίμων.
Σύμφωνα με στοιχεία του University of Texas, πάνω από το 90% των λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται στην περιοχή προέρχονται από εισαγωγές. Παράλληλα, τα νοικοκυριά δαπανούν σημαντικό ποσοστό του εισοδήματός τους για βασικά τρόφιμα.
Καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, που αποτελεί βασικό διατροφικό προϊόν σε πολλές χώρες της περιοχής, εξαρτώνται ιδιαίτερα από λιπάσματα πλούσια σε άζωτο. Ελλείψεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μειωμένες σοδειές και περαιτέρω αύξηση των τιμών.
Πιθανές επιπτώσεις και στην Ασία
Πιέσεις αναμένεται να εμφανιστούν και σε αρκετές ασιατικές οικονομίες. Χώρες όπως η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενα λιπάσματα από τις χώρες του Κόλπου.
Εάν οι προμήθειες περιοριστούν, το κόστος για τους αγρότες μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιόδους σποράς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι παραγωγοί μπορεί να μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών.
Παράλληλα, ακόμη και μεγάλες αγροτικές οικονομίες όπως η Βραζιλία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος παραγωγής εάν περιοριστεί η προσφορά λιπασμάτων στις διεθνείς αγορές.
Ο καθοριστικός ρόλος της ενέργειας
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ενέργεια αποτελεί βασικό παράγοντα σε κάθε στάδιο της αγροδιατροφικής αλυσίδας: από την παραγωγή λιπασμάτων και τη λειτουργία των γεωργικών μηχανημάτων έως τη μεταφορά, την επεξεργασία και τη συσκευασία των τροφίμων.
Ο ερευνητής Joseph Glauber από το International Food Policy Research Institute υπογραμμίζει ότι το μεγαλύτερο βάρος για τους καταναλωτές ενδέχεται να προέλθει από την αύξηση του ενεργειακού κόστους, καθώς αυτό αποτελεί σημαντικό μέρος της τελικής τιμής των τροφίμων στο λιανικό εμπόριο.
Όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της κρίσης
Σύμφωνα με τον γεωργικό οικονομολόγο Christopher Barrett από το Cornell University, η ένταση των επιπτώσεων στις τιμές θα εξαρτηθεί κυρίως από το πόσο θα διαρκέσουν οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές.
Εάν οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα αποδειχθούν προσωρινοί, οι αγορές μπορεί να απορροφήσουν το σοκ. Αν όμως η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές τροφίμων θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
