Η προετοιμασία για τη Νέα Υόρκη θέτει τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν μπροστά σε μια συγκεκριμένη δοκιμασία: να μετατρέψουν την επανάληψη των επαφών σε κοινή βάση για ουσιαστική διαπραγμάτευση. Με αφορμή τη συνάντηση της 9ης Σεπτεμβρίου, που ορίστηκε για τις 10:30 στη νεκρή ζώνη του αεροδρομίου Λευκωσίας, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιο αποτέλεσμα θα δικαιολογούσε το επόμενο βήμα υπό τον Αντόνιο Γκουτέρες.
Πριν από τη Νέα Υόρκη, οι δύο ηγέτες χρειάζεται να ξεκαθαρίσουν ποιες συγκλίσεις αποδέχονται, να συμφωνήσουν πώς θα προχωρήσουν οι συνομιλίες και να θέσουν σε εφαρμογή συγκεκριμένα μέτρα εμπιστοσύνης. Χωρίς πρόοδο σε αυτά τα τρία πεδία, οι τακτικές συναντήσεις δύσκολα θα ανοίξουν τον δρόμο για ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Η αισιοδοξία και το όριο της προσωπικής σχέσης
Στη συνέντευξή του στην Τουμάι Τουγιάν της Γενί Ντουζέν, που δημοσιεύθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι οι δύο ηγέτες μπορούν να πετύχουν ιστορική αλλαγή. Επανέλαβε την προσήλωσή του στην επανένωση και περιέγραψε την πρότασή του για διασταυρούμενη συζήτηση των διαπραγματευτικών κεφαλαίων. Αναγνώρισε, παράλληλα, ότι κρίσιμες αποφάσεις δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τους ίδιους.
Αυτή η τελευταία παραδοχή καθορίζει και τα όρια της αισιοδοξίας. Μια καλύτερη προσωπική σχέση διευκολύνει τη διαπραγμάτευση, αλλά δεν επιλύει αυτομάτως διαφορές για τη διακυβέρνηση, το περιουσιακό ή την ασφάλεια. Η αξία της φαίνεται όταν επιτρέπει στους ηγέτες να συζητούν δύσκολες ανταλλαγές και να υπερασπίζονται δημόσια όσα συμφωνούν.
Πρώτο ζητούμενο, να ξέρουν τι έχει ήδη συμφωνηθεί
Ένα κοινά αποδεκτό σημείο εκκίνησης περιορίζει τη δυνατότητα επιστροφής στο μηδέν. Η καταγραφή των συγκλίσεων πρέπει να ξεχωρίζει τις συμφωνημένες θέσεις από τις προτάσεις που συζητήθηκαν και τις διαφορές που παρέμειναν ανοιχτές. Διαφορετικά, μια νέα διάσκεψη μπορεί να αναλωθεί στην αντιπαράθεση για το τι κληρονομεί από τις προηγούμενες συνομιλίες.
Για τη Λευκωσία, η συνέχεια της διαδικασίας προστατεύει το διαπραγματευτικό κεκτημένο. Για την τουρκοκυπριακή πλευρά, η ίδια αποτύπωση πρέπει να παρέχει πειστική διασφάλιση ότι συμφωνημένα στοιχεία πολιτικής ισότητας δεν θα ανοίγουν ξανά επιλεκτικά. Η δοκιμασία είναι επομένως αμφίδρομη: κάθε πλευρά χρειάζεται να αποδέχεται και τα σημεία που δυσκολεύουν τη δική της επιχειρηματολογία.
Δεύτερο ζητούμενο, μέθοδος που αντέχει στη διαφωνία
Στην ίδια συνέντευξη, ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι αποδέχεται τα σημεία της πολιτικής ισότητας, των συγκλίσεων και του χρονοδιαγράμματος στην πρόταση μεθοδολογίας του Έρχιουρμαν, αλλά απορρίπτει τις προαποφασισμένες συνέπειες μιας αποτυχίας. Πρόκειται για τη δική του δημόσια αποτύπωση των θέσεων, όχι για ανακοίνωση ολοκληρωμένης διμερούς συμφωνίας.
Εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική πολιτική διαφορά. Η απαίτηση να μην επαναληφθεί μια ατέρμονη διαδικασία είναι κατανοητή. Εξίσου πραγματικό είναι το πρόβλημα ενός μηχανισμού που θα μπορούσε να ανταμείβει την αποχώρηση. Μια λειτουργική διέξοδος θα μπορούσε να στηρίζεται σε ενδιάμεσους στόχους, τακτική αξιολόγηση από τον ΟΗΕ και σαφή καταγραφή των εκκρεμοτήτων. Αυτά θα καθιστούσαν την πρόοδο μετρήσιμη χωρίς να προκαθορίζουν το πολιτικό αποτέλεσμα.
Η διασταυρούμενη διαπραγμάτευση έχει νόημα όταν δημιουργεί χώρο για αμοιβαία αποδεκτές λύσεις ανάμεσα σε συνδεδεμένα ζητήματα. Για να λειτουργήσει, όμως, χρειάζεται κοινή κατανόηση του τι συζητείται και ποια συμφωνημένα θεμέλια παραμένουν δεδομένα.
Τρίτο ζητούμενο, συμφωνίες που αλλάζουν την καθημερινότητα
Τα μέτρα εμπιστοσύνης αποκτούν πολιτικό βάρος όταν εφαρμόζονται. Ένα νέο πέρασμα, μια κοινή περιβαλλοντική δράση ή μια πρακτική διευθέτηση συνεργασίας χρειάζεται υπεύθυνους υλοποίησης, χρονοδιάγραμμα και τρόπο επίλυσης των εμποδίων. Μια ανακοίνωση χωρίς αυτά προσφέρει περιορισμένο αντίβαρο στη δυσπιστία.
Υπάρχει βέβαια ο κίνδυνος η συζήτηση για τα επιμέρους να απορροφήσει τη συζήτηση για τη λύση. Γι’ αυτό τα μέτρα χρειάζεται να συνδέονται με τη συνολική διαδικασία. Η εφαρμογή τους πρέπει να αποδεικνύει ότι η συνεργασία αποδίδει και ότι οι συμφωνίες τηρούνται. Αυτή είναι η χρησιμότητά τους πριν από ένα νέο διαπραγματευτικό άνοιγμα.
Η Ολγκίν και το πραγματικό κριτήριο της Νέας Υόρκης
Στην ενημέρωση του ΟΗΕ στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Στεφάν Ντουζαρίκ ανέφερε ότι η Μαρία Άνχελα Ολγκίν ακύρωσε τις επισκέψεις της στη Νέα Υόρκη και την Κύπρο για λόγους υγείας, θα ενημερώσει τηλεφωνικά τον Γενικό Γραμματέα και παραμένει σε επαφή με τους ηγέτες και τους εκπροσώπους τους. Η μεσολαβητική εργασία συνεπώς συνεχίζεται, με διαφορετικό πρόγραμμα.
Για τον Γκουτέρες, το χρήσιμο υλικό θα ήταν ένας κοινός κατάλογος επιτευγμάτων και μια συγκεκριμένη καταγραφή όσων απαιτούν δική του παρέμβαση. Δύο αντίπαλες περιγραφές προόδου θα δυσκόλευαν την επόμενη πρωτοβουλία.
Το διακύβευμα πριν από τη Νέα Υόρκη είναι η αξιοπιστία μιας επανεκκίνησης. Οι δύο ηγέτες μπορούν να την ενισχύσουν αν παρουσιάσουν συμφωνίες που αναγνωρίζουν και οι δύο, διαδικασία που αντέχει στις διαφωνίες και πρώτα εφαρμόσιμα αποτελέσματα. Εκεί θα κριθεί αν η σημερινή κινητικότητα αποκτά διαπραγματευτικό περιεχόμενο.
Strategist Ai · AI Takeaways
- Η κοινή αποτύπωση των συγκλίσεων θα περιόριζε τον κίνδυνο επιστροφής της διαδικασίας στο μηδέν.
- Η συμφωνία για τη μεθοδολογία χρειάζεται μετρήσιμα βήματα και δυνατότητα διαχείρισης των διαφωνιών.
- Η εφαρμογή μέτρων εμπιστοσύνης μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία της επανεκκίνησης. Η διαμεσολάβηση της Ολγκίν συνεχίζεται παρά την ακύρωση των ταξιδιών της.
