Η Κύπρος έχει πετύχει μία από τις εντονότερες μειώσεις ιδιωτικού χρέους στην Ευρώπη, όμως τα νοικοκυριά της εξακολουθούν να βρίσκονται κοντά στη ζώνη που οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιμετωπίζουν ως μακροοικονομικό κίνδυνο. Το συνολικό χρέος των νοικοκυριών διαμορφώθηκε το 2025 στο 54,2% του ΑΕΠ, το όγδοο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο μέσος όρος ήταν 49,4% στην ΕΕ και 50,7% στην ευρωζώνη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί το 55% του ΑΕΠ ως ενδεικτικό όριο πάνω από το οποίο ο δανεισμός των νοικοκυριών μπορεί να εξελιχθεί σε μακροοικονομική ανισορροπία. Η Κύπρος βρίσκεται μόλις 0,8 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από αυτό το επίπεδο.
Η εικόνα είναι σαφώς βελτιωμένη, αλλά όχι απαλλαγμένη από κινδύνους. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου υπολογίζει ότι ο δείκτης χρέους των νοικοκυριών έχει μειωθεί κατά περίπου 62% σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2016.
Το βάρος των παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων
Περίπου 34% του χρέους των νοικοκυριών αφορά παλαιά μη εξυπηρετούμενα δάνεια τα οποία έχουν μεταφερθεί σε εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων. Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος έχει φύγει από τους ισολογισμούς των τραπεζών, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί από τους ισολογισμούς των οικογενειών.
Η διάκριση είναι κρίσιμη. Η βελτίωση των τραπεζικών δεικτών μειώνει τον συστημικό κίνδυνο για τις τράπεζες, όμως τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν περιορισμένη ρευστότητα, δυσκολίες αναδιάρθρωσης και κίνδυνο απώλειας περιουσίας.
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών κατοικίας και των ενοικίων δημιουργεί νέα πίεση. Τα υψηλότερα επιτόκια των προηγούμενων ετών αύξησαν το κόστος εξυπηρέτησης κυρίως για δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, ενώ η αποκλιμάκωση των επιτοκίων δεν περνά πάντοτε άμεσα και ισόποσα στις μηνιαίες δόσεις.
Η ευρωπαϊκή κατάταξη ανατρέπει τα στερεότυπα
Τα περισσότερο χρεωμένα νοικοκυριά δεν βρίσκονται στον ευρωπαϊκό Νότο. Η Ολλανδία βρίσκεται στην πρώτη θέση με 93,5% του ΑΕΠ, ακολουθούμενη από τη Δανία με 84,1% και τη Σουηδία με 82,3%. Έπονται η Φινλανδία με 62,9%, το Λουξεμβούργο με 60,5%, η Γαλλία με 59,5% και το Βέλγιο με 56,4%.
Η Κύπρος βρίσκεται αμέσως μετά, πάνω από την Πορτογαλία με 53,9% και τη Γερμανία με 49%. Αντίθετα, η Ελλάδα βρίσκεται στο 38%, η Ιταλία στο 35,9% και η Ισπανία στο 42,9%.
Τα υψηλά ποσοστά στον Βορρά συνδέονται με ανεπτυγμένες αγορές στεγαστικών δανείων, φορολογικά κίνητρα και υψηλή αξία ακινήτων. Δεν σημαίνουν αυτόματα μεγαλύτερη οικονομική αδυναμία, επειδή συχνά αντισταθμίζονται από σημαντικές αποταμιεύσεις, συνταξιοδοτικά περιουσιακά στοιχεία και μεγαλύτερο καθαρό πλούτο.
Τι πρέπει να παρακολουθεί η Κύπρος
Ο δείκτης χρέους προς ΑΕΠ είναι χρήσιμος, αλλά δεν αποτυπώνει την κατανομή του προβλήματος. Δύο χώρες με ίδιο ποσοστό μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό κίνδυνο, ανάλογα με τα εισοδήματα, το είδος του επιτοκίου, την αξία των εξασφαλίσεων και το ποσοστό των δανείων που δεν εξυπηρετούνται.
Για την Κύπρο, τα κρίσιμα στοιχεία είναι η ταχύτητα επίλυσης των παλαιών ΜΕΔ, η δυνατότητα βιώσιμων αναδιαρθρώσεων και το εάν η νέα στεγαστική πίστη αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα. Η μείωση του συνολικού δείκτη δεν πρέπει να οδηγήσει σε χαλάρωση των πιστοδοτικών κριτηρίων.
MoneyMatters View
Η Κύπρος έχει κερδίσει τη μάχη της απομόχλευσης, αλλά δεν έχει ολοκληρώσει την εκκαθάριση του παλαιού ιδιωτικού χρέους. Το 54,2% είναι πολύ χαμηλότερο από τα επίπεδα της τραπεζικής κρίσης, παραμένει όμως κοντά στο ευρωπαϊκό όριο προειδοποίησης.
Η επόμενη φάση δεν είναι απλώς να μειωθεί ο αριθμητικός δείκτης. Είναι να περιοριστεί το χρέος που παραμένει μη βιώσιμο, να προστατευθούν οι συνεπείς δανειολήπτες από νέους κύκλους επιτοκιακής πίεσης και να αποφευχθεί η δημιουργία μιας νέας γενιάς υπερχρεωμένων αγοραστών κατοικίας.
Τα συγκριτικά στοιχεία βασίζονται σε δεδομένα της Eurostat και σε στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου.
The post Κύπρος: Το χρέος των νοικοκυριών παραμένει οριακά κάτω από το ευρωπαϊκό καμπανάκι appeared first on moneymatters.cy.
