Η Κύπρος περνά από τα προσωρινά μέτρα λειψυδρίας σε μια νέα γενιά μόνιμων υποδομών αφαλάτωσης. Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τρεις νέες μονάδες σε Δεκέλεια, Αγία Θέκλα και Πόλη Χρυσοχούς, οι οποίες μαζί με τη μονάδα Ανατολικής Λεμεσού προβλέπεται να προσθέσουν συνολικά 180.000 κυβικά μέτρα πόσιμου νερού την ημέρα.
Η απόφαση αλλάζει και τον κατάλογο των έκτακτων έργων. Η κινητή μονάδα στην Αγία Νάπα ακυρώνεται επειδή αντικαθίσταται από τη μεγαλύτερη μόνιμη εγκατάσταση στην Αγία Θέκλα, ενώ η πλωτή μονάδα στη Γερμασόγεια αναβάλλεται και θα επανεξεταστεί με βάση τις ανάγκες, τα αποθέματα και το κόστος.
- Εγκρίθηκαν μόνιμες μονάδες στη Δεκέλεια 80.000 κ.μ./ημέρα, στην Αγία Θέκλα 30.000 και στην Πόλη Χρυσοχούς 10.000.
- Μαζί με την ήδη εγκεκριμένη Ανατολική Λεμεσό των 60.000 κ.μ./ημέρα, η νέα δυναμικότητα φτάνει τα 180.000 κ.μ..
- Ακυρώνεται η κινητή μονάδα Αγίας Νάπας και αναβάλλεται η πλωτή μονάδα Γερμασόγειας.
- Θα εκπονηθεί μελέτη που θα εξετάσει ως σενάριο την κάλυψη του 100% των αναγκών ύδρευσης από αφαλάτωση.
- Η ασφάλεια αυξάνεται, αλλά μαζί της αυξάνονται η εξάρτηση από ηλεκτρισμό, συμβάσεις και κεφαλαιουχικές επενδύσεις.
Ο νέος χάρτης των τεσσάρων μονάδων
Η μεγαλύτερη νέα εγκατάσταση προβλέπεται στη Δεκέλεια, με δυναμικότητα 80.000 κυβικά μέτρα ημερησίως. Θα ακολουθούν η Ανατολική Λεμεσός με 60.000, η Αγία Θέκλα με 30.000 και η Πόλη Χρυσοχούς με 10.000.
Οι αριθμοί αφορούν προβλεπόμενη ονομαστική δυναμικότητα και όχι σημερινή παραγωγή. Η υλοποίηση των τριών νεότερων αποφάσεων τελεί υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστούν οι αναγκαίες εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις. Το χρονοδιάγραμμα, οι συμβάσεις, η χρηματοδότηση και η σύνδεση με τα δίκτυα θα καθορίσουν πότε και πόσο νερό θα φτάσει πραγματικά στο σύστημα.
Πόσο μεγάλη είναι η προσθήκη
Οι πέντε υφιστάμενες μόνιμες μονάδες της χώρας έχουν συνολική ονομαστική δυναμικότητα περίπου 235.000 κυβικά μέτρα ημερησίως. Η προσθήκη των τεσσάρων νέων μόνιμων μονάδων αντιστοιχεί θεωρητικά σε αύξηση περίπου 77% σε σχέση με αυτή τη σημερινή μόνιμη βάση.
Η σύγκριση χρειάζεται προσοχή. Η παραγωγή μιας μονάδας δεν ισούται πάντοτε με την ονομαστική της δυναμικότητα, ενώ η τελική αξιοποίηση εξαρτάται από τη ζήτηση, τη λειτουργική διαθεσιμότητα, την ενέργεια και τη δυνατότητα μεταφοράς νερού ανάμεσα στις επαρχίες.
Γιατί αλλάζουν τα έκτακτα έργα
Η κινητή μονάδα στην Αγία Νάπα σχεδιάστηκε ως γρήγορη απάντηση στη λειψυδρία. Η νέα απόφαση την αντικαθιστά με μόνιμη μονάδα στην Αγία Θέκλα, τριπλάσιας περίπου δυναμικότητας από μια τυπική μικρότερη κινητή εγκατάσταση. Η αλλαγή μειώνει την ανάγκη για μια προσωρινή επένδυση που θα μπορούσε να καταστεί πλεονάζουσα όταν ολοκληρωθεί το μόνιμο έργο.
Στη Γερμασόγεια, η σχεδιαζόμενη πλωτή μονάδα των 20.000 κυβικών μέτρων ημερησίως δεν ακυρώνεται οριστικά, αλλά αναβάλλεται. Η κυβέρνηση δηλώνει ότι η ανάγκη της θα επανεξεταστεί με βάση τρεις μεταβλητές: τις υδατικές ανάγκες, τα διαθέσιμα αποθέματα και το οικονομικό κόστος.
Η απόφαση δείχνει στροφή από την επείγουσα προσθήκη οποιασδήποτε δυναμικότητας προς την επιλογή έργων με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Αυτή η μετατόπιση μπορεί να περιορίσει διπλές δαπάνες, αλλά δημιουργεί και κίνδυνο χρονικού κενού αν οι μόνιμες μονάδες καθυστερήσουν.
Το οικονομικό ερώτημα που παραμένει ανοικτό
Το Υπουργικό δεν ανακοίνωσε συνολικό προϋπολογισμό κατασκευής ή τελική τιμή αγοράς νερού για τις νέες μονάδες. Πρόκειται για κρίσιμα στοιχεία, επειδή η αφαλάτωση μετατρέπει την υδατική ασφάλεια σε μακροχρόνια οικονομική δέσμευση: κόστος κεφαλαίου, λειτουργία, συντήρηση, ηλεκτρική ενέργεια και πληρωμές βάσει συμβάσεων.
Ο Προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει ήδη €140 εκατ. για αγορά αφαλατωμένου νερού. Το ποσό αφορά την ετήσια αγορά νερού και όχι το κόστος κατασκευής του νέου πακέτου. Συνεπώς, πριν αξιολογηθεί η συνολική επιβάρυνση, χρειάζονται οι όροι των διαγωνισμών και τα μοντέλα λειτουργίας κάθε έργου.
Το ρεύμα πίσω από το νερό
Η αντίστροφη όσμωση απαιτεί σταθερή και σημαντική ηλεκτρική κατανάλωση. Όσο μεγαλύτερο μέρος της ύδρευσης εξαρτάται από αφαλάτωση, τόσο περισσότερο η τιμή του νερού συνδέεται με την τιμή και την επάρκεια της ενέργειας.
Η κυβερνητική κατεύθυνση είναι οι νέες μόνιμες μονάδες να αξιοποιούν ανανεώσιμες πηγές όπου είναι εφικτό. Η πραγματική οικονομική απόδοση, όμως, θα εξαρτηθεί από τη διαμόρφωση των συμβάσεων ηλεκτρισμού, την αποθήκευση, τη λειτουργία των μονάδων στις ώρες υψηλής ή χαμηλής παραγωγής και την ανάγκη εφεδρείας.
Το σενάριο κάλυψης 100%
Το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων θα προχωρήσει σε στρατηγική μελέτη βιωσιμότητας που θα εξετάσει ως βασικό σενάριο τη δυνατότητα κάλυψης του 100% των αναγκών ύδρευσης με αφαλατωμένο νερό. Αυτό δεν αποτελεί ακόμη οριστική απόφαση ούτε αφορά αυτομάτως την άρδευση.
Η πλήρης τεχνική δυνατότητα μπορεί να λειτουργήσει ως ασφάλιση απέναντι στην παρατεταμένη ανομβρία, επιτρέποντας στα φράγματα να διατηρούν περισσότερα αποθέματα για γεωργία και έκτακτες ανάγκες. Ταυτόχρονα, δημιουργεί συγκεντρωμένο λειτουργικό κίνδυνο: βλάβη, ενεργειακή κρίση ή αποτυχία σύμβασης θα μπορούσε να επηρεάσει μεγαλύτερο μέρος της ύδρευσης.
Το MoneyMatters έχει παρουσιάσει αναλυτικά τα αποθέματα των φραγμάτων, την υφιστάμενη παραγωγή αφαλάτωσης και τον ετήσιο λογαριασμό αγοράς νερού. Η νέα απόφαση είναι το επόμενο, πιο δεσμευτικό βήμα αυτού του σχεδιασμού.
Τι πρέπει να δημοσιοποιηθεί στη συνέχεια
Για να αξιολογηθεί η επένδυση χρειάζονται σαφή χρονοδιαγράμματα, εκτιμώμενο κόστος ανά έργο, τιμές ανά κυβικό μέτρο, ενεργειακό μοντέλο, περιβαλλοντικοί όροι και σχέδιο διασύνδεσης με τα δίκτυα. Χρειάζεται επίσης σύγκριση του κόστους της νέας δυναμικότητας με το κόστος μείωσης των απωλειών στα δίκτυα και της εξοικονόμησης.
Οι τέσσερις μόνιμες μονάδες μπορούν να μειώσουν δραστικά την εξάρτηση της βρύσης από τη βροχή. Δεν καταργούν, όμως, την οικονομική ανάγκη για λιγότερες διαρροές, πιο αποδοτική κατανάλωση και διαφάνεια στις συμβάσεις. Η αφαλάτωση αγοράζει ασφάλεια. Το ζητούμενο είναι να αγοραστεί στη σωστή τιμή και χωρίς να δημιουργήσει μια νέα, ακριβή εξάρτηση.
The post Νερό στην Κύπρο: Τέσσερις νέες μονάδες και 180.000 κυβικά μέτρα αφαλάτωσης την ημέρα appeared first on moneymatters.cy.
