Ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Λευκωσίας διαχειρίζεται 1.495 υποθέσεις κτιρίων που ενδέχεται να απειλούν τη δημόσια ασφάλεια. Από αυτές, 711 έχουν ήδη καταχωριστεί ως επιβεβαιωμένες επικίνδυνες οικοδομές. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι σήμερα έχουν γίνει μόνο δύο εκκενώσεις. Η απόσταση ανάμεσα στην καταγραφή και στην ουσιαστική επέμβαση δεν είναι απλώς διοικητική καθυστέρηση. Είναι το κεντρικό πρόβλημα ενός συστήματος που εξακολουθεί να αντιδρά όταν η φθορά έχει ήδη γίνει κίνδυνος.
- Στην επαρχία Λευκωσίας υπάρχουν 711 επιβεβαιωμένες επικίνδυνες οικοδομές σε 72 περιοχές.
- Ο ΕΟΑ διαχειρίζεται συνολικά 1.495 υποθέσεις: 711 επιβεβαιωμένες, 130 σε διοικητική διαδικασία και 654 υπό αξιολόγηση.
- Έχουν γίνει 2 εκκενώσεις, 7 ειδοποιήσεις, 2 αιτήσεις για κατεδάφιση και 5 περιφράξεις.
- Ο Οργανισμός εισηγείται ειδικό ταμείο €2 εκατ. τον χρόνο για μία δεκαετία.
- Το νέο πλαίσιο μπορεί να προβλέπει διοικητικό πρόστιμο έως €40.000, αλλά χωρίς τακτικές επιθεωρήσεις η παρέμβαση θα παραμένει πυροσβεστική.
Οι 711 είναι μόνο η επιβεβαιωμένη εικόνα
Τα επικαιροποιημένα στοιχεία με ημερομηνία 11 Αυγούστου 2026 δείχνουν ότι οι 711 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις κατανέμονται σε 72 περιοχές της επαρχίας. Ο αριθμός, όμως, δεν αποτυπώνει ολόκληρο το πρόβλημα.
Για ακόμη 130 κτίρια βρίσκεται σε εξέλιξη η διοικητική διαδικασία επίσημης κήρυξης. Άλλες 654 υποθέσεις εξετάζονται για να διαπιστωθεί αν και σε ποιο βαθμό υφίσταται επικινδυνότητα. Συνολικά, ο ΕΟΑ καλείται να διαχειριστεί 1.495 φακέλους, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η εικόνα για κτίρια που δεν έχουν ακόμη καταγγελθεί ή επιθεωρηθεί.
Αυτό είναι το «αόρατο» τμήμα της κρίσης. Ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ, Κωνσταντίνος Κωνσταντή, προειδοποιεί ότι όσα έχουν ήδη χαρακτηριστεί επικίνδυνα αποτελούν μόνο το εμφανές μέρος ενός συστημικού προβλήματος. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι κοινόκτητες οικοδομές χωρίς λειτουργική διαχειριστική επιτροπή, επαρκές αποθεματικό και συμφωνία των ιδιοκτητών για αναγκαίες εργασίες.
Τι έχει γίνει μέχρι σήμερα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν ο ΕΟΑ Λευκωσίας και το ΕΤΕΚ στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, έχουν πραγματοποιηθεί δύο εκκενώσεις. Σε άλλες επτά περιπτώσεις στάλθηκαν ειδοποιήσεις προς τους ιδιοκτήτες, με προειδοποίηση ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης θα ζητηθεί δικαστικό διάταγμα έξωσης.
Ο Οργανισμός έχει επίσης καταχωρίσει δύο αιτήσεις στο Δικαστήριο για έκδοση διατάγματος κατεδάφισης και έχει περιφράξει πέντε οικοδομές ως άμεσο προληπτικό μέτρο. Οι αριθμοί δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους αδράνεια. Κάθε περίπτωση έχει διαφορετικό επίπεδο κινδύνου, τεχνικές ανάγκες και συμπεριφορά ιδιοκτητών. Αναδεικνύουν, όμως, πόσο μικρό είναι ακόμη το επιχειρησιακό αποτέλεσμα σε σχέση με τον όγκο των φακέλων.
Μία αρμοδιότητα χωρίς πλήρη υποδομή
Οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης ανέλαβαν την αρμοδιότητα για τις επικίνδυνες οικοδομές την 1η Απριλίου 2025. Ο ΕΟΑ Λευκωσίας αναφέρει ότι η μεταφορά έγινε χωρίς την απαιτούμενη προετοιμασία σε ανθρώπινο δυναμικό, λογισμικό, εργαλεία επιβολής και χρηματοδότηση.
Η συγκεκριμένη αστοχία σχεδιασμού έχει ευρύτερη θεσμική σημασία. Μια μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν ολοκληρώνεται με τη μεταφορά της νομικής ευθύνης. Χρειάζονται υπηρεσιακή δομή, μηχανικοί, αξιόπιστο ψηφιακό μητρώο, δυνατότητα άμεσης παρέμβασης και μηχανισμός ανάκτησης του κόστους.
Όταν αυτά απουσιάζουν, η νέα αρχή κληρονομεί όχι μόνο τους φακέλους αλλά και τον κίνδυνο. Η γραφειοκρατική καθυστέρηση μετατρέπεται σε πρόβλημα δημόσιας ασφάλειας, ενώ η ευθύνη διαχέεται ανάμεσα σε ιδιοκτήτες, διαχειριστικές επιτροπές, ΕΟΑ, υπουργεία και δικαστήρια.
Η πρόταση των €20 εκατ.
Ο ΕΟΑ Λευκωσίας προτείνει τη δημιουργία ειδικού ταμείου στο Υπουργείο Οικονομικών, με κρατική χρηματοδότηση €2 εκατ. ετησίως για δέκα χρόνια. Το συνολικό δημοσιονομικό πλαίσιο θα έφθανε έτσι τα €20 εκατ.
Η χρηματοδότηση δεν προτείνεται ως επιχορήγηση προς ιδιοκτήτες. Θα λειτουργεί ως δάνειο για επείγουσες εργασίες όταν ο υπόχρεος δεν ανταποκρίνεται. Ο Οργανισμός εισηγείται μάλιστα επιτόκιο υψηλότερο από την αγορά, ώστε το κρατικό εργαλείο να παραμένει λύση ανάγκης και όχι φθηνή επιλογή για όσους αποφεύγουν τη συντήρηση.
Αν ο ιδιοκτήτης δεν αποπληρώσει το κόστος, αυτό θα μπορεί να εγγράφεται ως εμπράγματο βάρος στην περιουσία. Η αρχιτεκτονική της πρότασης προσπαθεί να λύσει ένα πραγματικό αδιέξοδο: η αρχή πρέπει να μπορεί να αφαιρεί άμεσα τον κίνδυνο χωρίς ο φορολογούμενος να αναλαμβάνει οριστικά μια ιδιωτική υποχρέωση.
Τι αλλάζει με το νομοθετικό πλαίσιο
Πρόταση νόμου που αναμένεται να επανέλθει στη Βουλή στις αρχές Σεπτεμβρίου επιδιώκει να διαχωρίσει τη «δυνητικά επικίνδυνη» από την «επικίνδυνη» οικοδομή. Η διάκριση είναι κρίσιμη, επειδή επιτρέπει παρέμβαση πριν το πρόβλημα φθάσει στο στάδιο της άμεσης απειλής.
Για τις επικίνδυνες οικοδομές προβλέπονται εργαλεία όπως εκκένωση, σφράγιση, περίφραξη, υποστύλωση, επισκευή, μερική ή ολική κατεδάφιση και απαγόρευση χρήσης ή ενοικίασης. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης εξετάζονται επίσης διακοπή ύδρευσης και ηλεκτρισμού, αυτεπάγγελτη παρέμβαση, εξώδικα και διοικητικό πρόστιμο έως €40.000.
Η αυστηρότητα από μόνη της δεν αρκεί. Αν μια υπηρεσία δεν διαθέτει μηχανικούς για να αξιολογήσει το κτίριο, νομική υποστήριξη για την επιβολή και χρήματα για την επείγουσα εργασία, η αύξηση των ποινών μπορεί να δημιουργήσει ισχυρότερο νόμο χωρίς ταχύτερο αποτέλεσμα.
Η τακτική επιθεώρηση είναι το πραγματικό σημείο καμπής
Το ΕΤΕΚ επιμένει εδώ και χρόνια στη θεσμοθέτηση τακτικής επιθεώρησης κτιρίων. Σε παρέμβασή του υπογραμμίζει ότι σημαντικό τμήμα του πληθυσμού ζει σε κοινόκτητες οικοδομές και ότι το σημερινό πλαίσιο ενεργοποιείται συχνά μετά την εμφάνιση σοβαρής βλάβης.
Το τεχνικό έργο του Επιμελητηρίου προτείνει περιοδικό έλεγχο από αρμόδιους μηχανικούς. Αυτό θα επέτρεπε να εντοπίζονται ρωγμές, διάβρωση οπλισμού, αποκολλήσεις και άλλες αστοχίες πριν η οικοδομή χρειαστεί εκκένωση ή κατεδάφιση.
Strategist View
Το πρόβλημα των 711 οικοδομών δεν είναι κυρίως τεχνικό. Είναι δοκιμασία κρατικής ικανότητας. Απαιτεί μια αλυσίδα στην οποία η πληροφορία οδηγεί γρήγορα σε απόφαση, η απόφαση σε παρέμβαση και το κόστος επιστρέφει εκεί όπου ανήκει, χωρίς να μένει απροστάτευτος ο πολίτης.
Το ενιαίο δημόσιο μητρώο που ζητά το ΕΤΕΚ μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια, αλλά πρέπει να σχεδιαστεί με σαφείς κατηγορίες και τακτική ενημέρωση ώστε να μην παράγει στιγματισμό, σύγχυση ή ανακριβείς ενδείξεις για ακίνητα. Παράλληλα, η πολιτεία οφείλει να λύσει το χρόνιο πρόβλημα των κοινόκτητων οικοδομών, όπου η διαφωνία ενός ιδιοκτήτη μπορεί να μπλοκάρει εργασίες που αφορούν την ασφάλεια όλων.
Η επιτυχία δεν θα μετρηθεί από το πόσα κτίρια θα προστεθούν στο μητρώο, αλλά από το πόσα θα επισκευαστούν πριν χρειαστεί περίφραξη, έξωση ή κατεδάφιση. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η διοίκηση περνά από τη διαχείριση του κινδύνου στην πραγματική πρόληψη.
