Οι εξελίξεις στον πόλεμο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν φαίνεται να αποκαλύπτουν μια σημαντική αστοχία στους αρχικούς υπολογισμούς της κυβέρνησης του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Η Ουάσιγκτον φέρεται να υποτίμησε την πρόθεση της Τεχεράνης να χρησιμοποιήσει το Στενό του Ορμούζ ως βασικό γεωπολιτικό μοχλό πίεσης, γεγονός που έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στη διεθνή ενεργειακή αγορά και έχει παγώσει μεγάλο μέρος της εμπορικής ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.
Το αποτέλεσμα ήταν η απότομη άνοδος των τιμών πετρελαίου, ενώ στο εσωτερικό των ΗΠΑ αυξάνονται οι πολιτικές πιέσεις εξαιτίας της ανόδου των τιμών καυσίμων. Παράλληλα, αξιωματούχοι του Πενταγώνου παραδέχονται ότι η ένταση της ιρανικής αντίδρασης ξεπέρασε αρκετά από τα σενάρια που είχαν εξεταστεί πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Οι αρχικές εκτιμήσεις της Ουάσιγκτον
Στα μέσα Φεβρουαρίου, όταν ο Τραμπ εξέταζε το ενδεχόμενο στρατιωτικών πληγμάτων κατά του Ιράν, ο υπουργός Ενέργειας Chris Wright είχε δηλώσει ότι δεν ανέμενε σοβαρή διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Όπως είχε επισημάνει, ακόμη και κατά τις επιθέσεις του προηγούμενου έτους εναντίον ιρανικών στόχων, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν μόνο προσωρινά και στη συνέχεια υποχώρησαν.
Αντίστοιχη ήταν και η άποψη ορισμένων συμβούλων του Λευκού Οίκου, οι οποίοι θεωρούσαν απίθανο το Ιράν να προχωρήσει σε κινήσεις που θα μπορούσαν να διαταράξουν τη διεθνή ενεργειακή αγορά. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.
Η στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Η απειλή της Τεχεράνης ότι θα στοχοποιήσει δεξαμενόπλοια που διέρχονται από την περιοχή οδήγησε πολλές εταιρείες να αναστείλουν τα δρομολόγια, προκαλώντας έντονη αναστάτωση στις αγορές.
Η αντίδραση αυτή αιφνιδίασε την κυβέρνηση των ΗΠΑ, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα νέο μέτωπο: τη διαχείριση των επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία και στις τιμές της ενέργειας.
Πιέσεις στην Ουάσιγκτον
Η διακοπή της εμπορικής ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές, προκαλώντας πολιτικές πιέσεις ενόψει των επερχόμενων εκλογών. Παράλληλα, η κυβέρνηση αναζητά τρόπους να περιορίσει τις επιπτώσεις στην αγορά.
Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται η αύξηση της εγχώριας παραγωγής, η αξιοποίηση πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και η κατασκευή νέων ενεργειακών υποδομών στο Τέξας.
Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός στρατός έχει ήδη κινηθεί στρατιωτικά στην περιοχή. Σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις, δυνάμεις των ΗΠΑ επιτέθηκαν σε 16 ιρανικά σκάφη που φέρονται να συμμετείχαν σε επιχειρήσεις τοποθέτησης ναρκών κοντά στο Στενό του Ορμούζ.
Έλλειψη σαφούς στρατηγικής
Παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αρκετοί Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για την απουσία μιας ξεκάθαρης στρατηγικής εξόδου από τη σύγκρουση. Ο γερουσιαστής Christopher S. Murphy δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς θα μπορούσε να διασφαλίσει την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Παράλληλα, αξιωματούχοι αποφεύγουν να εκφράσουν δημοσίως επιφυλάξεις απέναντι στον πρόεδρο, ο οποίος συνεχίζει να υποστηρίζει ότι η στρατιωτική επιχείρηση εξελίσσεται με επιτυχία.
Οι διαφορετικές προσεγγίσεις στον Λευκό Οίκο
Ο Τραμπ έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για την έκβαση του πολέμου, ενώ άλλοι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του φαίνεται να υιοθετούν πιο περιορισμένους και ρεαλιστικούς στόχους.
Ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio και ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth έχουν περιγράψει τρεις βασικές επιδιώξεις της στρατιωτικής εκστρατείας:
• την καταστροφή των ιρανικών πυραύλων και των εκτοξευτών τους
• την εξουδετέρωση των εγκαταστάσεων παραγωγής πυραύλων
• την αποδυνάμωση των ναυτικών δυνατοτήτων του Ιράν
Η παρουσίαση αυτών των στόχων εκτιμάται ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια ταχύτερη ολοκλήρωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το κόστος του πολέμου
Η διάρκεια της σύγκρουσης προκαλεί και σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με ενημερώσεις του Πενταγώνου προς το Κογκρέσο, μόνο τις δύο πρώτες ημέρες των επιχειρήσεων χρησιμοποιήθηκαν πυρομαχικά αξίας περίπου 5,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει την ανάγκη αναζήτησης μιας διπλωματικής ή στρατηγικής λύσης που θα περιορίσει τόσο το οικονομικό κόστος όσο και τις επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές.
Η στάση της Τεχεράνης
Από την πλευρά του, το Ιράν εμφανίζεται αποφασισμένο να αξιοποιήσει την επιρροή του στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου ως εργαλείο πίεσης. Ο ανώτερος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας Ali Larijani προειδοποίησε ότι το Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να μετατραπεί είτε σε διάδρομο ειρήνης είτε σε πεδίο αντιπαράθεσης για όσους επιδιώκουν σύγκρουση.
Οι επόμενες κινήσεις των δύο πλευρών αναμένεται να καθορίσουν όχι μόνο την πορεία της σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
