Η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να δημιουργεί απροσδόκητους «κερδισμένους». Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, ένας από αυτούς μπορεί να είναι η Ρωσία και προσωπικά ο Βλαντιμίρ Πούτιν, καθώς η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν οδηγεί σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και ανακουφίζει σημαντικά τη ρωσική οικονομία.
Το πετρέλαιο ως «δώρο» για το Κρεμλίνο
Η ανάλυση του Politico σημειώνει ότι πριν από την κλιμάκωση της κρίσης, η Ρωσία βρισκόταν αντιμέτωπη με σοβαρά οικονομικά διλήμματα. Το κόστος του πολέμου στην Ουκρανία αυξανόταν και υπήρχε έντονη πίεση στο κρατικό ταμείο.
Ωστόσο, οι αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε ιρανικούς στόχους άλλαξαν το ενεργειακό σκηνικό σχεδόν μέσα σε μία νύχτα. Οι τιμές του πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι – το υψηλότερο επίπεδο από το 2022.
Για τη Ρωσία αυτό μεταφράζεται σε τεράστια αύξηση εσόδων, αφού το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης του κρατικού προϋπολογισμού και, κατ’ επέκταση, της πολεμικής της προσπάθειας.
Η κρίση που απειλούσε τη ρωσική οικονομία
Σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, μέχρι πρόσφατα η οικονομική ελίτ της Ρωσίας εμφανιζόταν ιδιαίτερα ανήσυχη.
Ο προϋπολογισμός της χώρας βασιζόταν σε τιμή περίπου 59 δολάρια ανά βαρέλι για το ρωσικό πετρέλαιο τύπου Urals. Την ίδια περίοδο, τα έσοδα από την ενέργεια είχαν πέσει στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2020, ενώ οι δυτικές κυρώσεις, τα υψηλά επιτόκια και η έλλειψη εργατικού δυναμικού δημιουργούσαν πρόσθετη πίεση στην οικονομία.
Όπως ανέφερε ο αναλυτής Σεργκέι Βακουλένκο του Carnegie Russia Eurasia Center, η οικονομία δεν βρισκόταν στα πρόθυρα κατάρρευσης, όμως η κυβέρνηση αναγκαζόταν να εξετάσει δύσκολες επιλογές, όπως περικοπές δαπανών ή αύξηση φόρων.
Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή άλλαξε τα δεδομένα
Η κατάσταση άλλαξε όταν η σύγκρουση με το Ιράν κλιμακώθηκε και οι μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάστηκαν.
Η αναστάτωση στις αγορές ενέργειας εκτόξευσε τις τιμές του πετρελαίου, γεγονός που – σύμφωνα με τον πρώην υφυπουργό Ενέργειας της Ρωσίας Βλαντιμίρ Μίλοφ – αποτέλεσε για τη Μόσχα ένα απροσδόκητο «δώρο».
Με τις τιμές να αυξάνονται, η Ρωσία μπορεί πλέον να πουλά το πετρέλαιό της σε πολύ υψηλότερα επίπεδα, ενώ χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα αναζητούν επειγόντως νέες προμήθειες ενέργειας.
Πιθανή χαλάρωση των κυρώσεων
Ένα ακόμη στοιχείο που επισημαίνεται στην ανάλυση του Politico είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν πρακτικές κινήσεις για να διατηρηθεί η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Η αμερικανική κυβέρνηση εξέδωσε πρόσφατα προσωρινή εξαίρεση 30 ημερών που επιτρέπει στην Ινδία να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο ώστε να αποφευχθεί περαιτέρω αναστάτωση στην αγορά. Παράλληλα, αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον άφησαν ανοικτό το ενδεχόμενο χαλάρωσης ορισμένων ενεργειακών κυρώσεων.
Αυτό δημιουργεί ένα παράδοξο: ενώ η Δύση επιδιώκει να περιορίσει τα έσοδα της Ρωσίας, η ενεργειακή κρίση ίσως την αναγκάσει να επιτρέψει περισσότερες εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου.
Οι ειδικοί προειδοποιούν: το αποτέλεσμα δεν είναι δεδομένο
Παρά τη σημερινή συγκυρία, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι είναι πολύ νωρίς για να μιλήσει κανείς για στρατηγική νίκη της Ρωσίας.
Η θετική επίδραση στην οικονομία θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια της κρίσης και από το πόσο καιρό θα παραμείνουν υψηλές οι τιμές του πετρελαίου. Αν η άνοδος είναι προσωρινή, μπορεί απλώς να καθυστερήσει δύσκολες οικονομικές αποφάσεις χωρίς να αλλάξει την ευρύτερη εικόνα.
Παράλληλα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί και κινδύνους για τη Μόσχα, ιδιαίτερα αν αποδυναμωθούν οι περιφερειακοί της σύμμαχοι.
Ένας πόλεμος με πολλαπλές γεωπολιτικές συνέπειες
Η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τη Μέση Ανατολή. Δημιουργεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, στη στρατηγική των μεγάλων δυνάμεων και στη δυναμική του πολέμου στην Ουκρανία.
Για τη Ρωσία, η ενεργειακή κρίση μπορεί να λειτουργήσει ως οικονομική «ανάσα» σε μια κρίσιμη στιγμή. Το αν αυτή η συγκυριακή εξέλιξη θα μετατραπεί σε πραγματικό στρατηγικό πλεονέκτημα, θα εξαρτηθεί από το πόσο θα διαρκέσει η νέα γεωπολιτική αναταραχή.
Πηγή: Politico – Ανάλυση της Eva Hartog με τίτλο “Why Vladimir Putin is the biggest winner from the war in Iran”.
