Roman: Σήμερα εκτοξεύεται το τηλεσκόπιο των $4,3 δισ. που θα χαρτογραφήσει δισεκατομμύρια γαλαξίες

Ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά στοιχήματα της NASA περνά σήμερα από τη Γη στο Διάστημα. Το Nancy Grace Roman Space Telescope είναι προγραμματισμένο να εκτοξευθεί στις 14:26 ώρα Κύπρου από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, με πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX.

Η αποστολή δεν είναι απλώς ένα ακόμη τηλεσκόπιο. Είναι μια επένδυση υποδομής με συνολικό κόστος ζωής περίπου $4,3 δισ., σχεδιασμένη να μετατρέψει την αστρονομία σε δραστηριότητα μεγάλης κλίμακας, όπου η αξία δεν θα προκύπτει μόνο από μεμονωμένες εντυπωσιακές εικόνες αλλά από τεράστια, ανοικτά και επαναχρησιμοποιήσιμα σύνολα δεδομένων.

Η εκτόξευση και τα πρώτα κρίσιμα βήματα

Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα της NASA, το Roman θα αναχωρήσει από το συγκρότημα εκτόξευσης 39A. Η ζωντανή κάλυψη θα αρχίσει περίπου μία ώρα νωρίτερα και θα συνεχιστεί μετά την απογείωση για την παρακολούθηση των πρώτων κρίσιμων σταδίων της αποστολής.

Ο προορισμός του είναι το σημείο Λαγκράνζ L2, περίπου 1,5 εκατ. χιλιόμετρα από τη Γη, όπου βρίσκεται και το James Webb Space Telescope. Μετά την εκτόξευση θα ακολουθήσουν περίπου τρεις μήνες αναπτύξεων, δοκιμών και βαθμονόμησης. Η NASA αναμένει τις πρώτες επιστημονικές εικόνες στις αρχές του 2027.

Το χρονοδιάγραμμα έχει ιδιαίτερη σημασία και από πλευράς διαχείρισης έργου. Η αποστολή φθάνει στην εξέδρα εκτόξευσης περίπου εννέα μήνες νωρίτερα από το ανώτατο συμβατικό ορόσημο ετοιμότητας, την ώρα που πολλά μεγάλα διαστημικά προγράμματα συνδέονται συνήθως με καθυστερήσεις και υπερβάσεις.

Τι αγοράζουν τα $4,3 δισ.

Ο οικονομικός λογαριασμός περιλαμβάνει την ανάπτυξη, την εκτόξευση και τη λειτουργία της αποστολής. Η NASA έχει τοποθετήσει το συνολικό κόστος ζωής περίπου στα $4,3 δισ., ενώ το συμβόλαιο υπηρεσιών εκτόξευσης με τη SpaceX είχε ανακοινωθεί στα περίπου $255 εκατ..

Στην καρδιά του Roman βρίσκεται κάτοπτρο διαμέτρου 2,4 μέτρων, ίδιου μεγέθους με του Hubble αλλά με βάρος μικρότερο από το ένα τέταρτο. Το βασικό του εργαλείο είναι μια υπέρυθρη κάμερα 300 megapixel. Θα προσφέρει αντίστοιχη οξύτητα με το Hubble, αλλά με πεδίο θέασης τουλάχιστον 100 φορές μεγαλύτερο.

Αυτό αλλάζει το οικονομικό νόημα του παρατηρητηρίου. Το Hubble και το Webb είναι εξαιρετικά για λεπτομερή παρατήρηση επιλεγμένων στόχων. Το Roman έχει σχεδιαστεί για να σαρώνει τεράστιες περιοχές του ουρανού με ταχύτητα έως και 1.000 φορές μεγαλύτερη από του Hubble, δημιουργώντας έναν κατάλογο στόχων που μπορούν στη συνέχεια να μελετηθούν βαθύτερα από άλλα τηλεσκόπια.

Η πραγματική υποδομή είναι τα δεδομένα

Το πιο απαιτητικό προϊόν του Roman δεν θα είναι μόνο οι εικόνες αλλά ο όγκος τους. Η NASA υπολογίζει ότι το τηλεσκόπιο θα μεταδίδει περίπου 1,4 TB ακατέργαστων επιστημονικών δεδομένων ημερησίως. Στην πενταετή κύρια αποστολή, τα επεξεργασμένα δεδομένα αναμένεται να φθάσουν περίπου τα 20 petabytes.

Για σύγκριση, το Roman Research Nexus αναφέρει ότι μέσα σε έναν μήνα το νέο τηλεσκόπιο μπορεί να παράγει περίπου διπλάσιο όγκο δεδομένων από εκείνον που παρήγαγε το Hubble σε 30 χρόνια. Γι’ αυτό η επιστημονική εργασία θα γίνεται σε μεγάλο βαθμό μέσω υπολογιστικού νέφους, με τα δεδομένα και τα εργαλεία ανάλυσης να βρίσκονται στην ίδια πλατφόρμα.

Το μοντέλο είναι επίσης ανοικτό: τα δεδομένα των ερευνών θα γίνονται δημόσια μόλις ολοκληρώνεται η επεξεργασία τους, χωρίς περίοδο αποκλειστικής χρήσης. Αυτό επιτρέπει σε πανεπιστήμια, ερευνητικές ομάδες και εταιρείες τεχνολογίας να δουλεύουν ταυτόχρονα πάνω στο ίδιο επιστημονικό κεφάλαιο, μειώνοντας το εμπόδιο εισόδου για όσους δεν διαθέτουν δική τους διαστημική υποδομή.

Από τη σκοτεινή ενέργεια στους εξωπλανήτες

Οι βασικοί στόχοι του Roman είναι η μελέτη της σκοτεινής ενέργειας, η χαρτογράφηση της σκοτεινής ύλης και η συστηματική αναζήτηση πλανητικών συστημάτων. Η NASA εκτιμά ότι στα πρώτα χρόνια λειτουργίας μπορεί να παρατηρήσει δισεκατομμύρια γαλαξίες, εκατοντάδες εκατομμύρια αστέρια, δεκάδες χιλιάδες υπερκαινοφανείς αστέρες και περισσότερους από 100.000 μακρινούς κόσμους.

Το δεύτερο όργανο, ο στεμματογράφος, θα λειτουργήσει ως τεχνολογική επίδειξη για την άμεση απεικόνιση εξωπλανητών. Μπλοκάροντας τη λάμψη ενός άστρου, θα επιχειρεί να απομονώσει το πολύ ασθενέστερο φως πλανητών που περιστρέφονται γύρω του. Η τεχνολογία αυτή αποτελεί ενδιάμεσο βήμα προς μελλοντικά παρατηρητήρια που θα μπορούσαν να φωτογραφίσουν πλανήτες παρόμοιους με τη Γη.

Το στοίχημα μετά την εκτόξευση

Η επιτυχής απογείωση θα είναι μόνο η αρχή. Το πραγματικό τεστ θα είναι αν το Roman μπορέσει να μετατρέψει τον συνδυασμό οπτικής, αισθητήρων, τηλεπικοινωνιών και υπολογιστικού νέφους σε αξιόπιστη επιστημονική παραγωγή για τουλάχιστον πέντε χρόνια, με τεχνικό στόχο λειτουργίας έως και δέκα χρόνια.

Αν το σχέδιο λειτουργήσει, η απόδοση της επένδυσης δεν θα μετρηθεί με εμπορικά έσοδα αλλά με μια νέα παγκόσμια υποδομή γνώσης: ταχύτερες ανακαλύψεις, τεχνολογίες που μπορούν να περάσουν σε επόμενες αποστολές και ένα ανοικτό αρχείο δεδομένων που θα συνεχίσει να παράγει αξία πολύ μετά το τέλος της κύριας αποστολής.

Η ζωντανή μετάδοση της NASA είναι διαθέσιμη στο nasa.gov/live.

The post Roman: Σήμερα εκτοξεύεται το τηλεσκόπιο των $4,3 δισ. που θα χαρτογραφήσει δισεκατομμύρια γαλαξίες appeared first on moneymatters.cy.

Διαβάστε Περισσότερα...