Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σε αρκετές συγκρούσεις τα τελευταία χρόνια, αποτελούν μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές σύγχρονου ασύμμετρου πολέμου. Τα συγκεκριμένα drones έχουν απασχολήσει έντονα και τις αρχές ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα μετά από περιστατικά εντοπισμού ύποπτων στόχων στον εναέριο χώρο της περιοχής.
Πόσο γρήγορα πετούν τα Shahed
Τα drones τύπου Shahed-136 και Shahed-131 δεν είναι γρήγορα σε σύγκριση με στρατιωτικά αεροσκάφη ή πυραύλους. Η ταχύτητά τους είναι σχετικά χαμηλή, γεγονός που τα καθιστά πιο δύσκολα στον εντοπισμό σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η τυπική ταχύτητα πτήσης τους είναι περίπου:
- 160 έως 190 χιλιόμετρα την ώρα
- σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να φτάσουν περίπου 200 km/h
Για σύγκριση:
- Ένα μαχητικό F-16 μπορεί να φτάσει περίπου 2.000 km/h
- Ένας πύραυλος cruise κινείται περίπου με 800–900 km/h
- Ένα Shahed κινείται περίπου με 180 km/h
Μεγάλη εμβέλεια με χαμηλό κόστος
Τα Shahed θεωρούνται loitering munitions, δηλαδή drones αυτοκτονίας που κατευθύνονται προς τον στόχο τους και εκρήγνυνται κατά την πρόσκρουση.
Το βασικό τους πλεονέκτημα είναι ο συνδυασμός:
- χαμηλού κόστους κατασκευής
- μεγάλης εμβέλειας
- δυνατότητας μαζικής χρήσης
Η εμβέλειά τους μπορεί να φτάσει περίπου 1.000 έως 2.000 χιλιόμετρα, επιτρέποντας την εκτόξευσή τους από μεγάλες αποστάσεις.
Πόσο χρόνο χρειάζονται για να φτάσουν σε στόχο
Η σχετικά χαμηλή ταχύτητα σημαίνει ότι τα drones χρειάζονται αρκετό χρόνο για να φτάσουν στον στόχο τους.
Για παράδειγμα:
- Αν ένα Shahed εντοπιστεί 120 ναυτικά μίλια (περίπου 220 χιλιόμετρα) μακριά
- με ταχύτητα περίπου 180 km/h
θα χρειαστεί περίπου μία ώρα έως μία ώρα και είκοσι λεπτά για να φτάσει.
Αυτό δίνει χρόνο στις αεροπορικές δυνάμεις να απογειώσουν μαχητικά ή να ενεργοποιήσουν αντιαεροπορικά συστήματα.
Γιατί είναι δύσκολο να εντοπιστούν από ραντάρ
Παρότι είναι σχετικά αργά, τα Shahed μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στα συστήματα αεράμυνας για τρεις βασικούς λόγους.
1. Μικρό ίχνος ραντάρ
Τα drones είναι μικρά και κατασκευασμένα από υλικά που δεν αντανακλούν εύκολα τα ραντάρ, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται ως πολύ μικροί στόχοι.
2. Πτήση σε χαμηλό ύψος
Συχνά πετούν πολύ χαμηλά, ακόμα και λίγες δεκάδες μέτρα πάνω από το έδαφος ή τη θάλασσα, κάτι που τα βοηθά να «κρύβονται» πίσω από την καμπυλότητα της Γης ή το ανάγλυφο του εδάφους.
3. Μαζική εκτόξευση
Σε αρκετές περιπτώσεις εκτοξεύονται πολλά drones ταυτόχρονα, ώστε να κορεστούν τα συστήματα αεράμυνας.
Πώς αντιμετωπίζονται
Οι στρατοί χρησιμοποιούν διάφορες μεθόδους για την αντιμετώπιση drones αυτού του τύπου.
Οι βασικές είναι:
- αναχαίτιση από μαχητικά αεροσκάφη
- αντιαεροπορικά συστήματα μικρής και μέσης εμβέλειας
- πυροβόλα ταχείας βολής
- αντι-drone ηλεκτρονικά συστήματα
- πύραυλοι αεράμυνας
Σε πολλές περιπτώσεις, τα μαχητικά χρησιμοποιούνται για τον γρήγορο εντοπισμό και την καταστροφή των drones πριν πλησιάσουν σε κρίσιμες υποδομές.
Ένα όπλο που αλλάζει τη φύση του πολέμου
Τα drones τύπου Shahed αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η τεχνολογία χαμηλού κόστους μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία ισχύος σε μια σύγκρουση.
Με μικρό σχετικά κόστος και μεγάλη επιχειρησιακή εμβέλεια, μπορούν να δημιουργήσουν σημαντική πίεση στα συστήματα αεράμυνας, αναγκάζοντας τις χώρες να επενδύουν ολοένα περισσότερο σε νέες τεχνολογίες ανίχνευσης και αναχαίτισης.
Η αυξανόμενη χρήση τους σε διάφορες περιοχές του κόσμου δείχνει ότι τα drones αυτού του τύπου πιθανότατα θα αποτελέσουν βασικό στοιχείο των στρατιωτικών επιχειρήσεων τα επόμενα χρόνια.
