Η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 60% έως το 2050, καθώς μεταφορές, θέρμανση, βιομηχανία και ψηφιακές υποδομές εγκαταλείπουν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα και στρέφονται στον ηλεκτρισμό.
- 1. Η ζήτηση αυξάνεται με διαφορετικές ταχύτητες
- 2. Ηλιακή και αιολική ισχύς κυριαρχούν στις νέες προσθήκες
- 3. Τα δίκτυα γίνονται η κρυφή υποδομή της μετάβασης
- 4. Άνθρακας και φυσικό αέριο δεν εξαφανίζονται
- 5. Η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει, αλλά αργά
- 6. Οι μπαταρίες γίνονται η βασική πηγή ευελιξίας
- Το μήνυμα για την Κύπρο
Από περίπου 30.000 τεραβατώρες το 2025, η ζήτηση μπορεί να φτάσει τις 49.000 τεραβατώρες σε διάστημα 25 ετών, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Dow Jones Energy. Η μετάβαση αυτή δεν θα γίνει με μία τεχνολογία, αλλά μέσα από έξι μεγάλες τάσεις.
1. Η ζήτηση αυξάνεται με διαφορετικές ταχύτητες
Τα κέντρα δεδομένων και η Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνουν έντονα τη ζήτηση στις ανεπτυγμένες οικονομίες, αλλά η μεγαλύτερη παγκόσμια μεταβολή προέρχεται από τη βιομηχανική ανάπτυξη και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου.
Η κατανάλωση στις ΗΠΑ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 45% έως το 2050, στην Κίνα κατά 80% και στην Ινδία κατά 163%. Αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν θα έχει ενιαία μορφή σε όλες τις αγορές.
2. Ηλιακή και αιολική ισχύς κυριαρχούν στις νέες προσθήκες
Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια μπορούν να προσθέσουν περισσότερα από 9.000 γιγαβάτ νέας παραγωγικής ικανότητας. Το κόστος τους έχει μειωθεί σημαντικά: η μη επιδοτούμενη ηλιακή ενέργεια μεγάλης κλίμακας εκτιμάται μεταξύ 40 και 98 δολαρίων ανά μεγαβατώρα, ενώ η χερσαία αιολική μεταξύ 37 και 99 δολαρίων.
Η χαμηλή τιμή παραγωγής δεν λύνει, όμως, το πρόβλημα της μεταβλητότητας. Χωρίς δίκτυα και αποθήκευση, η φθηνή ενέργεια μπορεί να παράγεται σε ώρα και τόπο όπου δεν υπάρχει αρκετή ζήτηση.
3. Τα δίκτυα γίνονται η κρυφή υποδομή της μετάβασης
Η παραγωγή μπορεί να αυξηθεί ταχύτερα από τη δυνατότητα μεταφοράς της. Νέες γραμμές, υποσταθμοί, ψηφιακή διαχείριση και διασυνδέσεις είναι αναγκαία για να φτάνει η ηλεκτρική ενέργεια από απομακρυσμένα έργα ΑΠΕ στα αστικά και βιομηχανικά κέντρα.
Οι καθυστερήσεις αδειοδότησης και κατασκευής δικτύων εξελίσσονται σε έναν από τους μεγαλύτερους περιορισμούς της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης.
4. Άνθρακας και φυσικό αέριο δεν εξαφανίζονται
Παρά την ανάπτυξη των ΑΠΕ, χώρες όπως η Ινδία και η Κίνα συνεχίζουν να χρησιμοποιούν άνθρακα για βασικό φορτίο και ενεργειακή ασφάλεια. Το φυσικό αέριο προστίθεται σχεδόν παντού ως ευέλικτη πηγή που μπορεί να καλύπτει αιχμές ή πτώση της παραγωγής από ήλιο και άνεμο.
Η προοπτική του LNG εξαρτάται από το πόσο συχνά θα λειτουργούν οι νέες μονάδες. Μια μονάδα που ενεργοποιείται μόνο σε περιόδους αιχμής έχει διαφορετική οικονομική απόδοση από μία μονάδα συνεχούς λειτουργίας.
5. Η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει, αλλά αργά
Μεγάλοι καταναλωτές ηλεκτρισμού αναζητούν σταθερή παραγωγή χωρίς άμεσες εκπομπές άνθρακα. Αυτό ανανεώνει το ενδιαφέρον για υφιστάμενους πυρηνικούς σταθμούς και μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες.
Η ανάπτυξη, όμως, περιορίζεται από υψηλό αρχικό κόστος, αδειοδοτήσεις και μακροχρόνια κατασκευή. Πολλά έργα απέχουν ακόμη χρόνια από την εμπορική λειτουργία, γεγονός που δημιουργεί κενό μεταξύ εξαγγελιών και διαθέσιμης ισχύος.
6. Οι μπαταρίες γίνονται η βασική πηγή ευελιξίας
Η αποθήκευση αναμένεται να γίνει κυρίαρχη πηγή ευελιξίας των δικτύων στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν πλεονάζουσα παραγωγή και να την επιστρέφουν στο δίκτυο όταν αυξάνεται η ζήτηση.
Οι δασμοί, η εξάρτηση από κινεζικές κυψέλες και η αβεβαιότητα των εσόδων παραμένουν σημαντικοί κίνδυνοι. Παράλληλα, αγορές όπως η Ισπανία δημιουργούν μηχανισμούς ισχύος δισεκατομμυρίων ευρώ για να χρηματοδοτήσουν την ετοιμότητα αποθήκευσης και άλλων ευέλικτων πόρων.
Το μήνυμα για την Κύπρο
Για ένα απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα όπως της Κύπρου, οι τάσεις αυτές είναι ακόμη πιο κρίσιμες. Η χώρα διαθέτει ισχυρό ηλιακό δυναμικό, αλλά χρειάζεται ταχύτερη ανάπτυξη αποθήκευσης, εκσυγχρονισμό του δικτύου, ευέλικτη παραγωγή και πραγματική πρόοδο στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Strategist View: Η επόμενη ενεργειακή εποχή δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος παράγει τις περισσότερες ανανεώσιμες κιλοβατώρες. Θα κριθεί από το ποιος μπορεί να τις μεταφέρει, να τις αποθηκεύσει και να εγγυηθεί ότι το σύστημα λειτουργεί κάθε ώρα. Για την Κύπρο, η καθυστέρηση σε δίκτυα και αποθήκευση κινδυνεύει να μετατρέψει το πλεονέκτημα του ήλιου σε χαμένη ευκαιρία.
Βασικά στοιχεία: Global Power Market Outlook της Dow Jones Energy.
