Αυξήσεις για το σύνολο των 123.000 υφιστάμενων συνταξιούχων γήρατος και περιορισμό της αναλογιστικής μείωσης για συνταξιοδότηση στο 63ο έτος περιλαμβάνει η πρόταση του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση.
Το προτεινόμενο πλαίσιο παρουσιάστηκε στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα από τον Υπουργό Εργασίας Μαρίνο Μουσιούττα. Στόχος της Κυβέρνησης είναι η μεταρρύθμιση να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, ώστε οι πρώτες διαφοροποιημένες καταβολές να γίνουν τον Φεβρουάριο.
Η διαδικασία, ωστόσο, βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του κοινωνικού διαλόγου. Οι πρόνοιες δεν αποτελούν τελική συμφωνία, καθώς οι εργοδοτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις θα μελετήσουν το νομοθέτημα και θα τοποθετηθούν στις επόμενες συνεδριάσεις.
Αυξήσεις για 123.000 συνταξιούχους
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Υπουργός Εργασίας, όλοι οι σημερινοί συνταξιούχοι γήρατος αναμένεται να επηρεαστούν θετικά από τις προτεινόμενες αλλαγές.
Από τους συνολικά 123.000 δικαιούχους, περίπου 50.000 εκτιμάται ότι θα λάβουν σωρευτική μηνιαία αύξηση άνω των €100, ενώ περίπου 60.000 θα δουν αύξηση μικρότερη των €100. Οι αυξήσεις αυτές προβλέπεται να αναπτυχθούν σταδιακά σε βάθος πενταετίας και δεν πρέπει να θεωρούνται εφάπαξ ή άμεσες στο σύνολό τους.
Η μεγαλύτερη ενίσχυση σχεδιάζεται να κατευθυνθεί στις χαμηλότερες συντάξεις. Για ορισμένους μελλοντικούς συνταξιούχους με χαμηλές αποδοχές, η συνολική σύνταξη ενδέχεται να είναι αυξημένη κατά 5% έως 60% σε σύγκριση με όσα θα λάμβαναν βάσει του υφιστάμενου συστήματος.
Το εύρος είναι ιδιαίτερα μεγάλο επειδή το τελικό όφελος θα εξαρτάται από το ασφαλιστικό ιστορικό, το ύψος των αποδοχών, τις συνολικές εισφορές και τα ενδεχόμενα κενά ασφάλισης κάθε δικαιούχου. Επομένως, το ανώτατο ποσοστό δεν αφορά όλους τους μελλοντικούς συνταξιούχους.
Πώς αλλάζει το «πέναλτι» του 12%
Μία από τις σημαντικότερες πρόνοιες αφορά την αναλογιστική μείωση που επιβάλλεται σε όσους επιλέγουν να λάβουν σύνταξη στο 63ο, αντί στο 65ο έτος.
Το Υπουργείο δεν προτείνει την πλήρη κατάργηση της μείωσης. Η πρόταση προβλέπει περιορισμό της από 12% σε 7,5% στο βασικό μέρος της σύνταξης.
Η συγκεκριμένη διευκρίνιση είναι κρίσιμη, καθώς η αλλαγή δεν αφορά κατ’ ανάγκην με τον ίδιο τρόπο ολόκληρο το ποσό της σύνταξης. Η κυπριακή σύνταξη κοινωνικών ασφαλίσεων αποτελείται από βασικό και συμπληρωματικό μέρος, με την κυβερνητική πρόταση να αναφέρεται ρητά στο βασικό μέρος.
Κατά τον Μαρίνο Μουσιούττα, η πλήρης κατάργηση της αναλογιστικής προσαρμογής θα ισοδυναμούσε ουσιαστικά με μείωση της ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 65 στα 63 έτη, με επιπτώσεις στη βιωσιμότητα του συστήματος.
Η Κυβέρνηση δηλώνει ότι δεν εξετάζει αύξηση της συντάξιμης ηλικίας ούτε μεταβολή του υφιστάμενου ποσοστού εισφοράς στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Ετήσιο κόστος €50 εκατ. για την πρώτη πενταετία
Η εφαρμογή της μεταρρύθμισης αναμένεται να επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά κατά περίπου €50 εκατ. ετησίως για τα πρώτα πέντε χρόνια, σύμφωνα με τον Κεντρικό Αναλογιστή Κώστα Σταυράκη.
Το κόστος συνδέεται με την αύξηση των παροχών και τις αλλαγές στη χρηματοδότηση του συστήματος. Σύμφωνα με τις αναλογιστικές εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν, η μακροχρόνια βιωσιμότητα του Ταμείου παραμένει διασφαλισμένη.
Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος διαχείρισης των πλεονασμάτων του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η πρόταση προβλέπει ότι το κράτος δεν θα δανείζεται πλέον τα μελλοντικά πλεονάσματα, τα οποία θα κατευθύνονται σε πραγματικό επενδυτικό αποθεματικό.
Σήμερα, σημαντικό μέρος του αποθεματικού του Ταμείου αντιστοιχεί σε οφειλή του κράτους. Το ποσό που έχει δανειστεί το κράτος υπολογίζεται περίπου στα €12 δισ., ενώ ένα από τα σενάρια που εξετάζονται προβλέπει την αποπληρωμή του σε ορίζοντα 40 ετών.
Η επιστροφή των χρημάτων ενδέχεται να απαιτήσει κρατικό δανεισμό από τις αγορές, με το αντίστοιχο κόστος τόκων. Πρόκειται, συνεπώς, για αλλαγή που ενισχύει την οικονομική αυτονομία του Ταμείου, αλλά δημιουργεί παράλληλα νέες υποχρεώσεις για τα δημόσια οικονομικά.
Πραγματικό αποθεματικό με επενδυτική πολιτική
Τα μελλοντικά πλεονάσματα του Ταμείου προτείνεται να κατατίθενται εξ ολοκλήρου σε ειδικό επενδυτικό λογαριασμό. Στον ίδιο λογαριασμό θα διοχετεύονται σταδιακά και τα ποσά που θα επιστρέφει το κράτος.
Για τη διαχείριση αυτών των κεφαλαίων προβλέπεται η δημιουργία μηχανισμού διακυβέρνησης, με βάση διεθνή πρότυπα. Στόχος είναι το αποθεματικό να επενδύεται με ελεγχόμενο κίνδυνο και να δημιουργεί αποδόσεις που θα μπορούν μελλοντικά να στηρίξουν τις συνταξιοδοτικές παροχές.
Η επενδυτική πολιτική δεν έχει ακόμη καθοριστεί. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, όπως ομόλογα, μετοχές και ακίνητα, στη βάση συγκεκριμένων ορίων κινδύνου και κανόνων εποπτείας.
Η αποτελεσματική διακυβέρνηση αποτελεί καθοριστική προϋπόθεση. Η επένδυση των αποθεματικών μπορεί να προσφέρει υψηλότερες μακροπρόθεσμες αποδόσεις, αλλά συνεπάγεται και επενδυτικούς κινδύνους που πρέπει να ελέγχονται με σαφείς κανόνες, επαγγελματική διαχείριση και διαφάνεια.
Νέες εισφορές και περισσότερο στοχευμένη στήριξη
Η χρηματοδοτική φιλοσοφία της μεταρρύθμισης βασίζεται στην αρχή ότι όσοι διαθέτουν εισόδημα και δυνατότητα συνεισφοράς θα συμμετέχουν στο σύστημα, ανεξάρτητα από το αν το εισόδημά τους προέρχεται από εργασία.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται νέα κατηγορία εισφορών για εισοδηματίες, περιλαμβανομένων προσώπων που δεν εργάζονται αλλά λαμβάνουν, για παράδειγμα, εισόδημα από ενοίκια.
Παράλληλα, το κράτος σχεδιάζει να καλύπτει στοχευμένα εισφορές για πολίτες οι οποίοι βρίσκονται δικαιολογημένα εκτός της αγοράς εργασίας. Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να αντιμετωπίζει τα ασφαλιστικά κενά κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου, αντί να επιχειρεί να τα καλύψει μόνο όταν ο πολίτης φτάσει στην ηλικία συνταξιοδότησης.
Η κοινωνική σύνταξη προτείνεται να ενσωματωθεί στο ευρύτερο σύστημα, με περισσότερο στοχευμένα κριτήρια. Οι ακριβείς πρόνοιες και οι κατηγορίες που θα επηρεαστούν χρειάζονται, ωστόσο, περαιτέρω αποσαφήνιση κατά τον κοινωνικό διάλογο.
Τα επόμενα βήματα
Η επόμενη συνεδρία του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος έχει προγραμματιστεί για τις 28 Αυγούστου. Την ίδια ημέρα αναμένεται να παρουσιαστεί αναλυτικότερα ο πυλώνας 0, ο οποίος αφορά τους χαμηλοσυνταξιούχους και το σχετικό επίδομα.
Ο δεύτερος πυλώνας, που αφορά τα Ταμεία Προνοίας, θα εξεταστεί σε τεχνικό επίπεδο την 1η Σεπτεμβρίου. Η Κυβέρνηση επιδιώκει την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής συναίνεσης πριν το νομοσχέδιο προωθηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή.
Οι κοινωνικοί εταίροι αντιμετώπισαν θετικά την έναρξη του διαλόγου, αλλά τόνισαν ότι χρειάζεται χρόνος για την αξιολόγηση των αναλογιστικών και οικονομικών δεδομένων. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις διατηρούν επιφυλάξεις, μεταξύ άλλων, για τη μερική και όχι πλήρη κατάργηση του 12%.
MoneyMatters Insight
Η πρόταση περιλαμβάνει ουσιαστικές αλλαγές, αλλά δεν αποτελεί ακόμη την τελική μορφή της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης. Οι αυξήσεις άνω των €100 θα αναπτυχθούν σταδιακά σε βάθος πενταετίας, ενώ η μείωση του «πέναλτι» αφορά το βασικό μέρος της σύνταξης.
Για τους σημερινούς συνταξιούχους, το βασικό ερώτημα είναι το ακριβές ποσό και ο χρόνος εφαρμογής της αύξησης. Για τους μελλοντικούς, μεγαλύτερη σημασία έχουν ο τρόπος υπολογισμού των παροχών, τα ασφαλιστικά κενά και ο δεύτερος πυλώνας των Ταμείων Προνοίας.
Το πιο σημαντικό μακροπρόθεσμο στοιχείο ίσως είναι η δημιουργία πραγματικού και επενδύσιμου αποθεματικού για το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τη διακυβέρνηση, τη διαφάνεια και την ικανότητα του νέου μοντέλου να προσφέρει καλύτερες συντάξεις χωρίς να μεταφέρει δυσανάλογο κόστος στις επόμενες γενιές.
The post Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Ποιοι θα δουν αυξήσεις και πώς αλλάζει το «πέναλτι» του 12% appeared first on moneymatters.cy.
