Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των αυξήσεων, αλλά και από το κατά πόσο θα απαντήσει στη γήρανση του πληθυσμού, στη φτώχεια των ηλικιωμένων και στην ανάγκη αναγνώρισης της άτυπης φροντίδας. Αυτά τα ζητήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο συνάντησης του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Μαρίνου Μουσιούττα με αντιπροσωπεία του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας Κύπρου.
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Εκτελεστικός Πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Δήμος Αντωνίου και η Ανώτερη Λειτουργός Μαρία Πήτερ. Σύμφωνα με την ενημέρωση του Οργανισμού, ο Υπουργός παρουσίασε τις βασικές παραμέτρους της κυβερνητικής πρότασης, ενώ συμφωνήθηκε να συνεχιστεί η συνεργασία κατά την εξέλιξη της μεταρρύθμισης.
- Η κυβέρνηση διατηρεί ως στόχο την εφαρμογή του νέου συνταξιοδοτικού πλαισίου από την 1η Ιανουαρίου 2027.
- Η πρόταση δίνει έμφαση στους χαμηλοσυνταξιούχους και προβλέπει αναγνώριση εισφορών για άτυπους φροντιστές και ανασφάλιστες μητέρες.
- Ο δείκτης εξάρτησης γήρατος στην Κύπρο προβλέπεται να αυξηθεί από 27,7% το 2024 σε 42,1% το 2050.
- Το Παρατηρητήριο έθεσε το ζήτημα της μακροχρόνιας φροντίδας στο σπίτι και της συνεργασίας των αρμόδιων Υπουργείων.
- Η μεταρρύθμιση συνδέεται πλέον καθαρά με τη δημογραφική αντοχή της οικονομίας και όχι μόνο με τον υπολογισμό των συντάξεων.
Ο στόχος της 1ης Ιανουαρίου 2027
Ο Μαρίνος Μουσιούττας επανέλαβε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να θέσει τη μεταρρύθμιση σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2027. Το ίδιο χρονοδιάγραμμα έχει καταγραφεί και σε πρόσφατη επίσημη ομιλία του Υπουργού, όπου διευκρινίστηκε ότι η πρώτη φάση αφορά τον πρώτο πυλώνα του συστήματος, δηλαδή το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Κατά τη συνάντηση, ο Υπουργός χαρακτήρισε την αλλαγή ως τη μεγαλύτερη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση στη χώρα από το 1980. Υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός επιδιώκει να διορθώσει παλαιές στρεβλώσεις, να ενισχύσει τους χαμηλοσυνταξιούχους και να αναγνωρίσει θεσμικά την προσφορά των άτυπων φροντιστών και των μητέρων.
Η επίσημη πρόταση του Υπουργείου προβλέπει, μεταξύ άλλων, αναγνώριση επιδοτούμενων εισφορών για νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας, άτυπους φροντιστές, ανασφάλιστες μητέρες και άτομα με αναπηρία. Πρόκειται για ομάδες των οποίων η ασφαλιστική διαδρομή συχνά παρουσιάζει κενά, παρότι προσφέρουν εργασία ή φροντίδα με πραγματική οικονομική και κοινωνική αξία.
Η δημογραφική πίεση πίσω από τους αριθμούς
Η παρέμβαση του Παρατηρητηρίου έφερε στο προσκήνιο τη δημογραφική διάσταση της μεταρρύθμισης. Ο Δήμος Αντωνίου αναφέρθηκε στην αύξηση του δείκτη εξάρτησης γήρατος, δηλαδή στην αναλογία των ανθρώπων ηλικίας 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό σε ηλικία εργασίας.
Τα διαθέσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Συστημάτων και Πολιτικών Υγείας αποτυπώνουν το μέγεθος της αλλαγής. Ο δείκτης εξάρτησης γήρατος στην Κύπρο προβλέπεται να αυξηθεί από 27,7% το 2024 σε 32,1% το 2030 και σε 42,1% το 2050.
Με απλά λόγια, η κυπριακή οικονομία θα καλείται να στηρίζει περισσότερους ηλικιωμένους με αναλογικά μικρότερο πληθυσμό σε παραγωγική ηλικία. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει τα έσοδα από εισφορές, τις δαπάνες συντάξεων, τη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και φροντίδας, καθώς και τον βαθμό πίεσης που μεταφέρεται στις οικογένειες.
Το κενό στη μακροχρόνια φροντίδα
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε τη μακροχρόνια φροντίδα και τη δυνατότητα των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας να παραμένουν στο σπίτι τους με αξιοπρέπεια. Το Παρατηρητήριο ζήτησε στενότερη συνεργασία των εμπλεκόμενων Υπουργείων, ώστε η φροντίδα να μην αντιμετωπίζεται αποσπασματικά.
Το ζήτημα έχει άμεση οικονομική διάσταση. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο, η Κύπρος δεν διαθέτει ακόμη ολοκληρωμένο και ενιαίο σύστημα μακροχρόνιας φροντίδας. Οι υπηρεσίες παραμένουν κατακερματισμένες ανάμεσα στον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον κοινοτικό τομέα, ενώ η συμβολή των άτυπων φροντιστών είναι καθοριστική. Παράλληλα, η δημόσια δαπάνη για μακροχρόνια φροντίδα ως ποσοστό του ΑΕΠ συγκαταλέγεται στις χαμηλότερες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που αυξάνει τις ιδιωτικές πληρωμές των νοικοκυριών.
Η αναγνώριση ασφαλιστικών πιστώσεων για τους άτυπους φροντιστές μπορεί να καλύψει μέρος του κόστους που σήμερα παραμένει αόρατο. Δεν υποκαθιστά, όμως, την ανάγκη για οργανωμένο δίκτυο κατ’ οίκον στήριξης, επαρκείς δομές και σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων.
Τι σημαίνει η συνάντηση για τη μεταρρύθμιση
Η συνάντηση δεν παρουσίασε νέο πίνακα αυξήσεων ή διαφορετική φόρμουλα υπολογισμού. Διεύρυνε, ωστόσο, το πεδίο της δημόσιας συζήτησης. Η επάρκεια των συντάξεων παραμένει κεντρική, αλλά συνδέεται πλέον πιο έντονα με τρία παράλληλα ζητήματα:
- τη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε μια κοινωνία που γηράσκει
- την προστασία όσων έχουν χαμηλές συντάξεις ή κενά στην ασφαλιστική τους ιστορία
- τη χρηματοδότηση και οργάνωση της μακροχρόνιας φροντίδας
Ο Δήμος Αντωνίου δήλωσε ικανοποιημένος από το επίπεδο της διαβούλευσης και ανέφερε ότι το Παρατηρητήριο θα συνεχίσει να διαθέτει την τεχνογνωσία του στο κράτος. Ενημέρωσε επίσης τον Υπουργό για τη συμμετοχή του Οργανισμού στην πρώτη Διακυβερνητική Ομάδα Εργασίας των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη για τα δικαιώματα των ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας.
MoneyMatters View
Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του 2027 δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια μεμονωμένη αλλαγή στον μαθηματικό τύπο των συντάξεων. Η γήρανση αυξάνει ταυτόχρονα τη συνταξιοδοτική δαπάνη, τη ζήτηση για φροντίδα και το βάρος που επωμίζονται οι οικογένειες. Εάν αυτά τα πεδία σχεδιαστούν χωριστά, το κράτος κινδυνεύει απλώς να μεταφέρει το κόστος από τον έναν προϋπολογισμό στον άλλο.
Το κρίσιμο τεστ θα είναι αν η τελική νομοθεσία συνδυάσει επαρκείς συντάξεις, δίκαιες ασφαλιστικές πιστώσεις και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, χωρίς να αφήνει τη μακροχρόνια φροντίδα ως ιδιωτικό πρόβλημα κάθε οικογένειας. Η έναρξη διαλόγου με έναν εξειδικευμένο φορέα για τη γήρανση είναι θετικό βήμα. Η ουσία, όμως, θα κριθεί στις συγκεκριμένες πρόνοιες και στους διαθέσιμους πόρους.
The post Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση: Στο τραπέζι χαμηλοσυνταξιούχοι, φροντιστές και γήρανση appeared first on moneymatters.cy.
