Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου δεν αντιμετωπίζει πλέον έναν μεμονωμένο γεωπολιτικό κίνδυνο. Χώρες που επηρεάζονται άμεσα από πολέμους, επιθέσεις ή σοβαρούς περιορισμούς στις εξαγωγές παρήγαγαν περίπου 45 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2025, περισσότερο από 43% της παγκόσμιας προσφοράς. Η συγκέντρωση αυτή μετατρέπει σχεδόν κάθε περιφερειακή κρίση σε πρόβλημα τιμών, πληθωρισμού και εφοδιασμού για ολόκληρη την οικονομία.
Ο υπολογισμός προέρχεται από ανάλυση του Reuters με βάση στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας. Περιλαμβάνει την έκθεση της παραγωγής σε Ιράν και Κόλπο, Ρωσία και Ουκρανία, Λιβύη και Βενεζουέλα. Δεν σημαίνει ότι όλα τα 45 εκατ. βαρέλια έχουν διακοπεί, αλλά ότι βρίσκονται μέσα σε συστήματα αυξημένου πολιτικού, πολεμικού ή κυρωτικού κινδύνου.
- Οι εκτεθειμένες σε συγκρούσεις χώρες παρήγαγαν περίπου 45 εκατ. βαρέλια ημερησίως, πάνω από 43% της παγκόσμιας προσφοράς.
- Η τρέχουσα διαταραχή στον Κόλπο εκτιμάται σε 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
- Οι συγκρούσεις στον Κόλπο και την Ουκρανία έχουν περιορίσει περίπου το 10% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης.
- Η αγορά εξαρτάται περισσότερο από τις ΗΠΑ, ενώ τα έκτακτα αποθέματα της IEA έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε πρωτοφανή κλίμακα.
- Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι ένα μόνο κλείσιμο, αλλά η ταυτόχρονη απώλεια εναλλακτικών διαδρομών, διυλιστηρίων και αποθεμάτων.
Τι μετρά πραγματικά το 43%
Η έννοια «πετρέλαιο από εμπόλεμες ζώνες» δεν περιγράφει μόνο πηγές που έχουν σταματήσει να παράγουν. Περιγράφει παραγωγή που μπορεί να επηρεαστεί από επιθέσεις σε εγκαταστάσεις, ναυτικούς αποκλεισμούς, κυρώσεις, απαγορεύσεις εξαγωγών, αυξημένα ασφάλιστρα ή έλλειψη δεξαμενόπλοιων.
Η διάκριση είναι κρίσιμη. Η φυσική προσφορά μπορεί να συνεχίζεται, αλλά το κόστος και η αξιοπιστία της μεταφοράς αλλάζουν. Ένα βαρέλι που χρειάζεται παράκαμψη, συνοδεία ή μεταφόρτωση δεν έχει την ίδια οικονομική αξία με ένα βαρέλι που φτάνει κανονικά μέσω μιας σταθερής διαδρομής.
Ο Κόλπος: 5 έως 7 εκατ. βαρέλια εκτός κανονικής ροής
Η διαταραχή στον Κόλπο υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η Σαουδική Αραβία ανακατευθύνει μέρος των φορτίων προς την Ερυθρά Θάλασσα, ενώ άλλοι εξαγωγείς χρησιμοποιούν πιο σύνθετες και λιγότερο διαφανείς μεθόδους για να μετακινήσουν πετρέλαιο έξω από το Ορμούζ.
Οι εναλλακτικές διαδρομές μειώνουν την πλήρη απώλεια προσφοράς, δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν αμέσως τη χωρητικότητα του στενού. Προσθέτουν απόσταση, κόστος και νέο ρίσκο, ειδικά όταν η Ερυθρά Θάλασσα και η περιοχή του Σουέζ αντιμετωπίζουν επίσης επιθέσεις.
Ρωσία, Ουκρανία και η κρυφή κρίση της διύλισης
Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγή αργού. Οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει την παραγωγή βενζίνης και ντίζελ, οδηγώντας τη Μόσχα σε περιορισμούς εξαγωγών. Η επίδραση φτάνει και στο γειτονικό Καζακστάν, του οποίου οι ροές εξαρτώνται από ρωσικές υποδομές και τη Μαύρη Θάλασσα.
Συνολικά, οι συγκρούσεις στον Κόλπο και την Ουκρανία έχουν αφαιρέσει περίπου ένα δέκατο της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης, σύμφωνα με την ανάλυση. Αυτό εξηγεί γιατί οι τιμές των καυσίμων μπορεί να παραμένουν υψηλές ακόμη και όταν το αργό υποχωρεί.
Λιβύη και Βενεζουέλα διευρύνουν το ρίσκο
Η Λιβύη παραμένει ευάλωτη σε εσωτερικές πολιτικές και στρατιωτικές διακοπές, με τα πεδία και τα λιμάνια να χρησιμοποιούνται επανειλημμένα ως μοχλοί πίεσης. Στη Βενεζουέλα, οι αμερικανικοί περιορισμοί και η χρόνια υποεπένδυση μειώνουν την ευελιξία μιας χώρας με τεράστια αποθέματα.
Οι δύο περιπτώσεις έχουν διαφορετικά αίτια, αλλά το ίδιο αποτέλεσμα: λιγότερες αξιόπιστες εναλλακτικές όταν μια μεγάλη ροή από τον Κόλπο ή τη Ρωσία διακόπτεται.
Η αυξανόμενη εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Οι διαταραχές έχουν ενισχύσει τον ρόλο του αμερικανικού πετρελαίου και των αμερικανικών διυλιστηρίων. Οι ΗΠΑ και η Ινδία επωφελούνται από τη ζήτηση για εναλλακτικά φορτία καυσίμων. Η εξάρτηση αυτή, όμως, μεταφέρει μέρος του παγκόσμιου κινδύνου σε ακραία καιρικά φαινόμενα, τυφώνες και περιορισμένη πλεονάζουσα δυναμικότητα.
Τα έκτακτα αποθέματα της IEA έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε ποσότητες-ρεκόρ για να απορροφήσουν το σοκ. Καθώς οι απελευθερώσεις ολοκληρώνονται και τα εμπορικά αποθέματα παραμένουν χαμηλά, το μαξιλάρι για μια νέα ταυτόχρονη κρίση γίνεται μικρότερο.
Τι σημαίνει για πληθωρισμό και επενδύσεις
Το γεωπολιτικό premium δεν ενσωματώνεται μόνο στο Brent. Περνά στα ασφάλιστρα, στους ναύλους, στα περιθώρια διύλισης και τελικά στο κόστος μεταφορών, τροφίμων και βιομηχανίας. Οι υψηλότερες τιμές καυσίμων ενισχύουν τον πληθωρισμό και μπορούν να κρατήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για περισσότερο.
Για τις επιχειρήσεις, η στρατηγική απάντηση είναι διαφοροποίηση προμηθευτών, μεγαλύτερα αποθέματα και συμβόλαια αντιστάθμισης. Για τις κυβερνήσεις είναι ενεργειακή αποθήκευση, εναλλακτικές υποδομές και ταχύτερη μείωση της εξάρτησης από έναν μόνο θαλάσσιο διάδρομο.
Η αγορά πετρελαίου του 2026 δεν είναι απλώς σφιχτή. Είναι γεωγραφικά εύθραυστη. Όταν πάνω από 43% της προσφοράς συνδέεται με χώρες σε σύγκρουση ή σοβαρή διαταραχή, η ασφάλεια των διαδρομών και των διυλιστηρίων γίνεται εξίσου σημαντική με τον αριθμό των βαρελιών που βρίσκονται στο υπέδαφος.
Οι εκτιμήσεις για τα 45 εκατ. βαρέλια ημερησίως και το ποσοστό άνω του 43% αποδίδονται σε υπολογισμούς του Reuters με βάση δεδομένα της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας.
The post Σχεδόν το μισό παγκόσμιο πετρέλαιο εκτίθεται σε πολέμους: Ο νέος χάρτης του ενεργειακού κινδύνου appeared first on moneymatters.cy.
