Από την «ταχεία νίκη» στην ανοιχτή σύγκρουση – γιατί το Ιράν δεν είναι Γάζα και τι αλλάζει στη στρατηγική εξίσωση
Η σύγχρονη γεωπολιτική έχει δημιουργήσει την ψευδαίσθηση των «γρήγορων πολέμων» — συγκρούσεων που ξεκινούν με ένταση και τελειώνουν πριν αποκτήσουν στρατηγικό βάθος. Η πραγματικότητα, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια δείχνει το αντίθετο.
Η Ουκρανία εισέρχεται στον τέταρτο χρόνο πολέμου χωρίς ορατό τέλος, ενώ στη Μέση Ανατολή η σύγκρουση με το Ιράν εξελίσσεται σε μια κρίση με χαρακτηριστικά κλιμάκωσης, παρά τη ρητορική περί διαπραγματεύσεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να επιβάλει το γνώριμο «μοντέλο πίεσης»: εναλλαγή απειλών και διπλωματικών ανοιγμάτων, με στόχο να εξαναγκάσει την Τεχεράνη σε συμφωνία. Ωστόσο, η βασική παραδοχή αυτής της στρατηγικής φαίνεται να είναι προβληματική: το Ιράν δεν είναι Γάζα.
Σε αντίθεση με μη κρατικούς δρώντες, το Ιράν διαθέτει δομές κράτους, στρατιωτική αυτάρκεια και τη δυνατότητα να απορροφήσει πλήγματα χωρίς να καταρρεύσει. Αυτό καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη μιας γρήγορης και καθαρής νίκης.
Η αρχική φάση της σύγκρουσης έδειξε ότι το πλήγμα ήταν επιχειρησιακά επιτυχημένο, ιδίως ως προς την εξουδετέρωση της ηγεσίας. Ωστόσο, η αντίδραση του Ιράν αποδείχθηκε πιο ανθεκτική και πιο εκτεταμένη από τις αρχικές εκτιμήσεις.
Οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο και η δυνατότητα διάτρησης των αμυντικών συστημάτων των αντιπάλων ανέδειξαν μια νέα πραγματικότητα: το μέτωπο δεν περιορίζεται στο Ιράν, αλλά διαχέεται σε ολόκληρη την περιοχή.
Αυτό μετατρέπει τη σύγκρουση από στρατιωτική επιχείρηση σε γεωοικονομικό γεγονός με παγκόσμιες προεκτάσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει διαπραγμάτευση, αλλά υπό ποιους όρους και μετά από πόση κλιμάκωση. Τα διαδοχικά τελεσίγραφα του Τραμπ λειτουργούν περισσότερο ως τακτικές κινήσεις διαχείρισης χρόνου παρά ως πραγματικά σημεία καμπής.
Σε στρατηγικό επίπεδο, το «χρονόμετρο» δεν μετρά αντίστροφα προς την ειρήνη, αλλά προς μια πιο σύνθετη και ενδεχομένως πιο επικίνδυνη φάση της σύγκρουσης.
Strategist insight:
Η σύγκρουση με το Ιράν δεν είναι πόλεμος ταχύτητας αλλά αντοχής. Και σε αυτούς τους πολέμους, ο χρόνος σπάνια λειτουργεί υπέρ εκείνου που προσπαθεί να τον επιβάλει.
