Νέους μηχανισμούς οικονομικής επιβίωσης και παράκαμψης των δυτικών κυρώσεων αναπτύσσει το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, αξιοποιώντας ολοένα και περισσότερο τα κρυπτονομίσματα, τις θαλάσσιες χρεώσεις στα Στενά του Ορμούζ αλλά και τον έλεγχο κρίσιμων ψηφιακών υποδομών της Μέσης Ανατολής.
Καθώς ο οικονομικός αποκλεισμός από τις Ηνωμένες Πολιτείες εντείνεται και η πρόσβαση του Ιράν στο διεθνές τραπεζικό σύστημα περιορίζεται, η Τεχεράνη φαίνεται να μετατρέπει τα crypto σε βασικό εργαλείο:
- διεθνών πληρωμών,
- εισαγωγών,
- χρηματοδότησης κρατικών δομών,
- αλλά και προστασίας της εγχώριας αποταμίευσης.
Παράλληλα, σύμφωνα με δυτικές αναλύσεις ασφαλείας, το Ιράν εξετάζει πλέον και την επέκταση της επιρροής του στα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων της περιοχής, επιχειρώντας να μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ όχι μόνο σε ενεργειακό αλλά και σε ψηφιακό choke point.
Το Tether γίνεται το «σκιώδες δολάριο» του Ιράν
Tether έχει εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο διεθνών συναλλαγών για την Τεχεράνη.
Το stablecoin:
- παραμένει συνδεδεμένο με το αμερικανικό δολάριο,
- αλλά λειτουργεί εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος και του δικτύου SWIFT.
Σύμφωνα με αναλύσεις των Elliptic, Chainalysis και TRM Labs:
- η Κεντρική Τράπεζα του Ιράν συγκέντρωσε τουλάχιστον 507 εκατ. δολάρια σε USDT μέσα στο 2025,
- επιχειρώντας να χρηματοδοτήσει εισαγωγές και να στηρίξει το ριάλ.
Ωστόσο, το εθνικό νόμισμα συνεχίζει να καταρρέει:
- το ριάλ έχει χάσει πάνω από 96% της αξίας του έναντι του δολαρίου από το 2018.
Παρά τα πλεονεκτήματα, το USDT έχει ένα σοβαρό μειονέκτημα:
- η εταιρεία έκδοσης μπορεί να «παγώσει» ψηφιακά πορτοφόλια,
- εφόσον δεχθεί πίεση από αμερικανικές αρχές.
Το Bitcoin ως εργαλείο κρατικής στρατηγικής
Bitcoin αποτελεί το πρώτο κρυπτονόμισμα που αξιοποιήθηκε οργανωμένα από το ιρανικό κράτος.
Το 2019:
- το Ιράν νομιμοποίησε την εξόρυξη Bitcoin,
- αξιοποιώντας το φθηνό εγχώριο ηλεκτρικό ρεύμα.
Το μοντέλο λειτουργεί ως εξής:
- ιδιωτικές και κρατικές μονάδες mining παράγουν Bitcoin,
- το οποίο διοχετεύεται στην Κεντρική Τράπεζα,
- ώστε να χρησιμοποιείται για διεθνείς αγορές και εισαγωγές.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις:
- το κόστος εξόρυξης για το Ιράν διαμορφώνεται περίπου στα 1.300 δολάρια ανά Bitcoin,
- σημαντικά χαμηλότερα από τις διεθνείς τιμές αγοράς.
Παράλληλα, εκατομμύρια Ιρανοί πολίτες στρέφονται πλέον:
- σε Bitcoin,
- Ethereum,
- και άλλα crypto assets
ως μέσο προστασίας απέναντι:
- στον πληθωρισμό 40%-50%,
- στην κατάρρευση του ριάλ,
- και στον φόβο περαιτέρω οικονομικής αποσταθεροποίησης.
Κατά τη διάρκεια:
- κοινωνικών αναταραχών,
- αλλά και blackout στο διαδίκτυο,
οι αναλήψεις crypto από ιρανικά ανταλλακτήρια προς ιδιωτικά wallets εκτοξεύθηκαν, δείχνοντας ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας αντιμετωπίζει πλέον τα crypto ως «ψηφιακό καταφύγιο».
Το A7A5 και ο ρωσο-ιρανικός «σιδηρόδρομος πληρωμών»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το σχετικά άγνωστο stablecoin A7A5.
Το token:
- συνδέεται με το ρωσικό ρούβλι,
- και χρησιμοποιείται ως εναλλακτικό σύστημα διακανονισμών μεταξύ χωρών υπό κυρώσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία της Chainalysis:
- το δίκτυο A7A5 διακίνησε πάνω από 93 δισ. δολάρια σε λιγότερο από έναν χρόνο.
Αναλυτές θεωρούν ότι:
- δημιουργείται σταδιακά ένα παράλληλο χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα,
- εκτός δυτικού ελέγχου,
- μεταξύ Ρωσίας, Ιράν και άλλων κρατών που βρίσκονται υπό κυρώσεις.
Οι ΗΠΑ απαντούν με «ψηφιακό πόλεμο»
Η OFAC έχει εντείνει τις επιχειρήσεις κατά των ιρανικών crypto δικτύων.
Οι αμερικανικές αρχές:
- δέσμευσαν 344 εκατ. δολάρια σε crypto assets,
- που συνδέονταν με την Κεντρική Τράπεζα του Ιράν και τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Παράλληλα:
- επιβλήθηκαν κυρώσεις σε ανταλλακτήρια όπως τα Zedcex και Zedxion,
- τα οποία θεωρούνται κόμβοι διακίνησης κεφαλαίων του IRGC.
Το blockchain ως πεδίο ψηφιακής κατασκοπείας
Παρά την αντίληψη περί «ανωνυμίας» των crypto:
- το blockchain παραμένει δημόσιο και ανιχνεύσιμο.
Εξειδικευμένες εταιρείες analytics:
- χαρτογραφούν συναλλαγές,
- εντοπίζουν πορτοφόλια,
- και συνδέουν δίκτυα χρηματοδότησης με κρατικούς μηχανισμούς.
Η μάχη πλέον δεν αφορά μόνο:
- το πετρέλαιο,
- τα Στενά του Ορμούζ,
- ή τις κυρώσεις,
αλλά και:
- τον έλεγχο των ψηφιακών ροών χρήματος,
- των δεδομένων,
- και των υποδομών που στηρίζουν τη νέα παγκόσμια οικονομία.
