Μια νέα φάση εμπορικής αντιπαράθεσης ετοιμάζεται να ανοίξει η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, με πρόσθετους δασμούς σε έως και 60 οικονομίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ρητά η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αποφάσεις αναμένονται καθώς πλησιάζει η λήξη, στις 24 Ιουλίου 2026, του προσωρινού καθολικού δασμού 10% που εφαρμόζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, ο Λευκός Οίκος και το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ εξετάζουν την οριστικοποίηση του νέου πλαισίου μέσα στην εβδομάδα. Η κίνηση δεν αποτελεί απλή παράταση του υφιστάμενου καθεστώτος. Βασίζεται σε διαφορετικό νομικό μηχανισμό και μπορεί να επαναφέρει ένα ευρύ δασμολογικό τείχος μετά τους περιορισμούς που έθεσε το Ανώτατο Δικαστήριο στις προηγούμενες εξουσίες του προέδρου.
Δασμοί 10%–12,5% με επίκληση την καταναγκαστική εργασία
Η επίσημη διαδικασία του USTR αφορά 60 οικονομίες που, κατά την αμερικανική αρχή, δεν έχουν θεσπίσει ή εφαρμόσει αποτελεσματικά απαγορεύσεις για την εισαγωγή προϊόντων τα οποία παράγονται με καταναγκαστική εργασία.
Η Ουάσιγκτον έχει προτείνει πρόσθετο δασμό 10% για ορισμένους εμπορικούς εταίρους και 12,5% για τους υπόλοιπους. Προβλέπεται επίσης ειδικός μηχανισμός για περιορισμένες ποσότητες κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ενδυμάτων, τα οποία θα μπορούν να εισέρχονται με χαμηλότερο συντελεστή.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ανάμεσα στις έξι οικονομίες για τις οποίες το USTR υποστηρίζει ότι υπάρχει σχετική απαγόρευση, αλλά ανεπαρκής εφαρμογή της. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται ο Καναδάς, ο Ισημερινός, η Ινδονησία, το Μεξικό και το Πακιστάν. Για άλλες 54 οικονομίες, η αμερικανική πλευρά θεωρεί ότι απουσιάζει τόσο η επαρκής απαγόρευση όσο και η αποτελεσματική επιβολή της.
Η 24η Ιουλίου είναι το κρίσιμο ορόσημο
Το χρονοδιάγραμμα συνδέεται άμεσα με την εκπνοή του προσωρινού δασμού 10%, ο οποίος επιβλήθηκε για 150 ημέρες βάσει του Section 122 του Trade Act. Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να έχει έτοιμο ένα νέο νομικό και εμπορικό πλαίσιο πριν από τη λήξη του μέτρου.
Η νέα διαδρομή περνά από το Section 301 του Trade Act του 1974. Πρόκειται για εργαλείο που επιτρέπει στις ΗΠΑ να απαντούν σε ξένες πρακτικές τις οποίες κρίνουν παράλογες, διακριτικές ή επιβαρυντικές για το αμερικανικό εμπόριο. Οι σχετικές έρευνες ξεκίνησαν στις 12 Μαρτίου 2026, ενώ οι δημόσιες ακροάσεις για τα προτεινόμενα μέτρα πραγματοποιήθηκαν από τις 7 έως τις 9 Ιουλίου.
Το USTR αναφέρει ότι έλαβε καταθέσεις από σχεδόν 60 μάρτυρες και περίπου 500 σχόλια και αντικρούσεις. Οι οικονομίες που καλύπτει η διαδικασία αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 99% των αμερικανικών εισαγωγών το 2024, στοιχείο που δείχνει το εύρος της πιθανής παρέμβασης.
Γιατί η Ευρώπη ανησυχεί
Για τις Βρυξέλλες, το θέμα υπερβαίνει τον άμεσο συντελεστή του δασμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε ήδη διαμορφώσει εμπορικό πλαίσιο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως η χρήση νέων ερευνών του Section 301 αποδεικνύει ότι η Ουάσιγκτον διατηρεί τη δυνατότητα να ανοίγει πρόσθετα μέτωπα όταν θεωρεί ότι υπάρχουν αθέμιτες πρακτικές.
Εάν οι νέοι δασμοί εφαρμοστούν οριζόντια, το κόστος θα περάσει στις ευρωπαϊκές εξαγωγές, στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τελικά στις τιμές που πληρώνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές στις ΗΠΑ. Η αβεβαιότητα επηρεάζει επίσης τις επενδυτικές αποφάσεις, καθώς οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να υπολογίσουν το πραγματικό κόστος πρόσβασης στη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά του κόσμου.
Η Κύπρος δεν αντιμετωπίζεται ξεχωριστά, αλλά ως μέρος της ενιαίας εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. Ωστόσο, οι έμμεσες επιπτώσεις μπορούν να φανούν σε κυπριακές επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής, σε εξαγωγείς υπηρεσιών που εξαρτώνται από εμπορικούς πελάτες και στις τιμές εισαγόμενων προϊόντων που επηρεάζονται από την αναδιάταξη των διεθνών ροών.
Η πολιτική λογική πίσω από το νέο κύμα
Η καταναγκαστική εργασία προσφέρει στην αμερικανική κυβέρνηση ένα ισχυρό ηθικό και νομικό επιχείρημα. Παράλληλα, όμως, το μέτρο εξυπηρετεί τον ευρύτερο στόχο του Τραμπ να προστατεύσει την εγχώρια παραγωγή και να χρησιμοποιήσει την πρόσβαση στην αμερικανική αγορά ως διαπραγματευτικό μοχλό.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα προϊόντα που παράγονται με καταναγκαστική εργασία αποκτούν τεχνητό πλεονέκτημα κόστους και πλήττουν τους Αμερικανούς εργαζομένους. Οι επικριτές αντιτείνουν ότι μια τόσο ευρεία δασμολογική παρέμβαση μπορεί να επιβαρύνει τις τιμές, να προκαλέσει αντίμετρα και να χρησιμοποιεί ένα σοβαρό ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως βάση για την ανακατασκευή των δασμών που ακυρώθηκαν δικαστικά.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον εάν ο Τραμπ θέλει να επαναφέρει τους δασμούς, αλλά πόσο εκτεταμένη θα είναι η τελική λίστα, ποιος συντελεστής θα εφαρμοστεί σε κάθε οικονομία και ποιες εξαιρέσεις θα διασωθούν. Οι απαντήσεις αναμένεται να καθορίσουν το επόμενο κεφάλαιο στις εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ και να επηρεάσουν τις αγορές πολύ πέρα από την προθεσμία της 24ης Ιουλίου.
Το Strategist παρακολουθεί τις επίσημες αποφάσεις του USTR και του Λευκού Οίκου. Μέχρι την έκδοση της τελικής πράξης, οι συντελεστές και οι εξαιρέσεις παραμένουν προτεινόμενοι και ενδέχεται να τροποποιηθούν.
