Το τζίνσενγκ (Panax ginseng και Panax quinquefolius) συγκαταλέγεται στα πλέον μελετημένα φυτικά συμπληρώματα παγκοσμίως. Το κύριο ενδιαφέρον των επιστημόνων επικεντρώνεται στις δραστικές ουσίες του, τις γινσενοσίδες (ginsenosides), οι οποίες φαίνεται να επηρεάζουν πολλαπλά βιολογικά συστήματα του οργανισμού.
Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το τζίνσενγκ ως «προσαρμογόνο» (adaptogen), δηλαδή ουσία που ενδέχεται να βοηθά τον οργανισμό να ανταποκρίνεται καλύτερα στο σωματικό και ψυχολογικό στρες, χωρίς όμως να δρα ως φάρμακο για συγκεκριμένη νόσο.
Τα είδη του τζίνσενγκ
Υπάρχουν αρκετά είδη, όμως τα σημαντικότερα είναι:
- Ασιατικό ή Κορεάτικο τζίνσενγκ (Panax ginseng), που θεωρείται πιο διεγερτικό.
- Αμερικανικό τζίνσενγκ (Panax quinquefolius), με ηπιότερη δράση.
- Κόκκινο τζίνσενγκ, το οποίο προκύπτει μετά από ειδική θερμική επεξεργασία της ρίζας και παρουσιάζει διαφορετική σύσταση δραστικών ουσιών.
Παρότι τα προϊόντα διαφημίζονται συχνά ως ισοδύναμα, οι ειδικοί τονίζουν ότι διαφέρουν σημαντικά τόσο ως προς τη χημική τους σύσταση όσο και ως προς τη βιολογική τους δράση.
Αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράση
Ένα από τα πιο σταθερά ευρήματα των τελευταίων ετών είναι η ισχυρή αντιοξειδωτική δράση του τζίνσενγκ.
Οι γινσενοσίδες φαίνεται να μειώνουν την παραγωγή ελευθέρων ριζών και να περιορίζουν τη χρόνια φλεγμονή, η οποία σχετίζεται με καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη, νευροεκφυλιστικές παθήσεις και πρόωρη γήρανση.
Παρότι τα εργαστηριακά αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους για ασφαλέστερα συμπεράσματα.
Μπορεί να βελτιώσει τη μνήμη;
Ένας από τους πιο δημοφιλείς λόγους χρήσης του είναι η ενίσχυση της εγκεφαλικής λειτουργίας.
Μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλλει σε:
- καλύτερη συγκέντρωση,
- βελτίωση της βραχυπρόθεσμης μνήμης,
- ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών,
- καλύτερη πνευματική απόδοση σε περιόδους έντονου στρες.
Παράλληλα, διερευνάται ο πιθανός προστατευτικός του ρόλος έναντι νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η νόσος Alzheimer. Ωστόσο οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν ακόμη να χρησιμοποιηθεί ως θεραπεία.
Ενέργεια και αντιμετώπιση της κόπωσης
Ίσως η πιο διαδεδομένη χρήση του αφορά την αντιμετώπιση της κόπωσης.
Σύγχρονες ανασκοπήσεις δείχνουν ότι το τζίνσενγκ μπορεί να μειώσει την αίσθηση εξάντλησης, ιδιαίτερα σε:
- άτομα με χρόνια κόπωση,
- ασθενείς που υποβάλλονται σε θεραπεία για καρκίνο,
- ανθρώπους που βιώνουν έντονη σωματική ή πνευματική καταπόνηση.
Η δράση του δεν μοιάζει με αυτή της καφεΐνης. Δεν προκαλεί άμεση διέγερση, αλλά φαίνεται να βελτιώνει σταδιακά την παραγωγή κυτταρικής ενέργειας και να περιορίζει το οξειδωτικό στρες.
Ρύθμιση του σακχάρου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα σχετικά με τον διαβήτη.
Ορισμένες κλινικές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να:
- αυξήσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη,
- βελτιώσει τον μεταβολισμό της γλυκόζης,
- μειώσει τα επίπεδα σακχάρου νηστείας.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν αντικαθιστά την αντιδιαβητική αγωγή και η χρήση του πρέπει να γίνεται μόνο μετά από ιατρική συμβουλή, καθώς μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία όταν συνδυαστεί με φάρμακα.
Ανοσοποιητικό σύστημα
Το τζίνσενγκ φαίνεται επίσης να επηρεάζει θετικά το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα συγκεκριμένων ανοσοκυττάρων και ενδεχομένως να μειώσει τη συχνότητα λοιμώξεων του αναπνευστικού.
Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα επισημαίνει ότι τα μέχρι σήμερα δεδομένα δεν είναι αρκετά ώστε να συστήνεται ως μέσο πρόληψης των λοιμώξεων.
Σεξουαλική υγεία
Το τζίνσενγκ έχει μελετηθεί ιδιαίτερα για τη στυτική δυσλειτουργία.
Αρκετές μικρές κλινικές μελέτες δείχνουν μέτρια βελτίωση της στυτικής λειτουργίας, πιθανότατα μέσω καλύτερης αγγειοδιαστολής και αυξημένης παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου.
Οι ειδικοί όμως ξεκαθαρίζουν ότι δεν αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής και τα αποτελέσματα διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ασθενών.
Τι δείχνει η συνολική επιστημονική εικόνα;
Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα ανασκόπηση τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών κατέληξε ότι, παρά τις αρκετές ενδείξεις για οφέλη, δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν αποτελεσματικότητα για τη θεραπεία κάποιας συγκεκριμένης ασθένειας.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι περισσότερες μελέτες χρησιμοποιούν διαφορετικά εκχυλίσματα, διαφορετικές δόσεις και διαφορετική διάρκεια χορήγησης, γεγονός που δυσκολεύει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
Παρενέργειες και προφυλάξεις
Παρότι θεωρείται σχετικά ασφαλές όταν χρησιμοποιείται σωστά, το τζίνσενγκ δεν είναι κατάλληλο για όλους.
Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν:
- αϋπνία,
- πονοκέφαλο,
- νευρικότητα,
- γαστρεντερικές διαταραχές,
- ταχυκαρδία,
- μεταβολές της αρτηριακής πίεσης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα που λαμβάνουν:
- αντιπηκτικά,
- αντιδιαβητικά φάρμακα,
- αντικαταθλιπτικά,
- φάρμακα για την υπέρταση,
- στατίνες.
Δεν συνιστάται επίσης σε εγκύους, θηλάζουσες γυναίκες και παιδιά, λόγω έλλειψης επαρκών δεδομένων ασφάλειας.
Συμπέρασμα
Το τζίνσενγκ δεν αποτελεί το «θαυματουργό βότανο» που συχνά παρουσιάζεται στη διαφήμιση. Ωστόσο, οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι διαθέτει ενδιαφέρουσες βιολογικές ιδιότητες και μπορεί να προσφέρει ήπια έως μέτρια οφέλη σε τομείς όπως η αντιμετώπιση της κόπωσης, η γνωστική λειτουργία, η ρύθμιση του σακχάρου και η υποστήριξη του ανοσοποιητικού.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από το είδος του τζίνσενγκ, την ποιότητα του εκχυλίσματος, τη δοσολογία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ατόμου. Για τον λόγο αυτό, η χρήση του θα πρέπει να γίνεται με μέτρο και, ιδιαίτερα σε άτομα που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή ή πάσχουν από χρόνια νοσήματα, μόνο μετά από συμβουλή επαγγελματία υγείας.
The post Τζίνσενγκ: Το «βότανο της ζωής» – Τι δείχνει πραγματικά η επιστήμη για τα οφέλη και τους κινδύνους του appeared first on SciNews.eu.
