Το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη αιτία πρόωρων και προλήψιμων θανάτων παγκοσμίως. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), περισσότερα από 37 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 13-15 ετών χρησιμοποιούν καπνικά προϊόντα, ενώ σε πολλές χώρες τα ποσοστά χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου από τους νέους ξεπερνούν εκείνα των ενηλίκων. Η φετινή εκστρατεία του ΠΟΥ για την Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος έχει ως κεντρικό μήνυμα το “Unmasking the appeal” και στοχεύει στην αποκάλυψη των στρατηγικών που χρησιμοποιούν οι καπνοβιομηχανίες για να καταστήσουν τα προϊόντα τους ελκυστικά, ιδίως στους νέους. Πίσω από τη φαινομενικά «μοντέρνα» και «αθώα» εικόνα, βρίσκονται σκοτεινές τακτικές που απειλούν τη δημόσια υγεία.
Η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΑΕΚ) στηρίζει την παγκόσμια αυτή προσπάθεια και ενώνει τη φωνή της με τον ΠΟΥ και τους συνεργάτες της για την προστασία της νέας γενιάς από τις επιρροές της καπνοβιομηχανίας. Οι τακτικές που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν τη δημιουργία περιβάλλοντος χαλαρής ρύθμισης, τη διάθεση ελκυστικών προϊόντων σε προσιτές τιμές και την προώθησή τους μέσα από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ (2025), το σχετικό διαφημιστικό περιεχόμενο έχει προβληθεί περισσότερες από 3,4 δισεκατομμύρια φορές παγκοσμίως.
Τα δεδομένα για την Ευρωπαϊκή Περιφέρεια δείχνουν ότι το 12,5% των εφήβων έχουν κάνει χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων, έναντι μόλις 2% των ενηλίκων, ενώ σε αρκετές χώρες της περιφέρειας τα ποσοστά χρήσης είναι 2-3 φορές υψηλότερα από εκείνα του παραδοσιακού καπνίσματος. Όσον αφορά την Κύπρο, η τελευταία Έρευνα Γενικού Πληθυσμού (ΑΑΕΚ, 2023) καταγράφει ότι περίπου το 38% των καπνιστών έχει χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό τσιγάρο τον τελευταίο μήνα. Η ηλικία έναρξης καπνίσματος παραμένει σταθερή στα 18 έτη. Παράλληλα, η Έρευνα ESPAD 2019 (μαθητές 15-16 ετών) δείχνει ότι το 14% των μαθητών έκανε χρήση συμβατικού τσιγάρου τον τελευταίο μήνα, σημειώνοντας πτωτική τάση. Ωστόσο, οι Κύπριοι μαθητές καταγράφουν από τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης ηλεκτρονικών τσιγάρων (5%) και ναργιλέ (21%) σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ανταποκρινόμενη σε αυτές τις ανησυχητικές ενδείξεις, η ΑΑΕΚ υλοποιεί στοχευμένη εκστρατεία διαφώτισης, εστιάζοντας στη νέα γενιά και στα νέα καπνικά προϊόντα. Ανάμεσα στις δράσεις περιλαμβάνεται η διανομή ενημερωτικού εντύπου σε όλα τα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης, ως εργαλείο παρέμβασης από τους καθηγητές Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε ενημερωτική εκδήλωση σε εμπορικό κέντρο της Λευκωσίας σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας και την Εθνική Επιτροπή Περιβάλλον και Υγεία του Παιδιού, κατά την οποία προσφέρθηκαν πληροφορίες για τους κινδύνους των νέων καπνικών προϊόντων και έγιναν μετρήσεις μονοξειδίου του άνθρακα σε καπνιστές.
Η ΑΑΕΚ έθεσε επίσης ως προτεραιότητα την εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας, διοργανώνοντας σε συνεργασία με την Πνευμονολογική Εταιρεία Κύπρου διήμερο σεμινάριο (22-23 Μαΐου), με τη συμμετοχή διακεκριμένων ιατρών από την Κύπρο και την Ελλάδα. Σημαντική πρωτοβουλία αποτελεί η ολοκλήρωση των πρώτων κατευθυντήριων οδηγιών για τη διακοπή του καπνίσματος στην Κύπρο, βασισμένων σε επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές, όπως προβλέπεται από τη Σύμβαση Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού (FCTC). Οι οδηγίες αυτές θα διανεμηθούν σύντομα στους επαγγελματίες υγείας και θα στηρίξουν την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων πρόληψης και θεραπείας.
Παράλληλα, η ΑΑΕΚ συνεχίζει την προσπάθεια αναθεώρησης της νομοθεσίας για το κάπνισμα, με στόχο την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της και τη συμπερίληψη όλων των νέων καπνικών προϊόντων, ακόμη και αυτών που δεν περιέχουν νικοτίνη. Τέλος, στο πλαίσιο της φετινής εκστρατείας, προβάλλονται κοινωνικά μηνύματα σε τηλεοπτικούς σταθμούς, κινηματογράφους και Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, προβάλλοντας τα οφέλη ενός περιβάλλοντος απαλλαγμένου από τον καπνό, καθώς και τους κινδύνους που κρύβουν τα νέα καπνικά προϊόντα.
Η ΑΑΕΚ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην προστασία της δημόσιας υγείας και ιδιαίτερα των νέων, εντείνοντας τις δράσεις της για την πρόληψη, την ενημέρωση και τη στήριξη της διακοπής του καπνίσματος στην Κύπρο.
