Η Ευρωπαϊκή Ένωση άνοιξε τον διαγωνισμό για τη δημιουργία έως επτά AI Gigafactories, εγκαινιάζοντας ένα επενδυτικό πρόγραμμα που μπορεί να κινητοποιήσει συνολικά έως €30 δισ. για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες που διεκδικούν ένα από τα τρία μεγαλύτερα κέντρα, σε μια αναμέτρηση που θα επηρεάσει τον χάρτη υπολογιστικής ισχύος της Ευρώπης για την επόμενη δεκαετία.
Τα έργα θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση και λειτουργία προηγμένων μοντέλων AI, προσφέροντας πρόσβαση σε startups, αναπτυσσόμενες εταιρείες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, πανεπιστήμια και δημόσιους οργανισμούς.
Τέσσερα μικρότερα και τρία μεγάλα έργα
Η διαδικασία προβλέπει δύο κατηγορίες υποδομών. Έως τέσσερα έργα θα διαθέτουν περίπου 25.000 έως 75.000 εξειδικευμένους επεξεργαστές AI, ενώ έως τρία μεγαλύτερα έργα θα μπορούν να φτάσουν τους 40.000 έως 100.000 προηγμένους επεξεργαστές το καθένα.
Η δημόσια στήριξη μπορεί να ανέλθει έως το €1 δισ. για κάθε έργο της πρώτης κατηγορίας και έως τα €2 δισ. για τα μεγαλύτερα. Η συμμετοχή δημόσιων κεφαλαίων δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 35% του συνολικού κόστους, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την προσέλκυση ιδιωτών επενδυτών.
Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σχέδιο, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη μπορούν να κινητοποιήσουν δημόσια στήριξη έως €10 δισ., με στόχο τουλάχιστον €20 δισ. πρόσθετων ιδιωτικών επενδύσεων.
Η ελληνική υποψηφιότητα για ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα
Η Ελλάδα, η Γερμανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία στηρίζουν προτάσεις για τα τρία μεγαλύτερα AI Gigafactories. Για τα μικρότερα έργα ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει, μεταξύ άλλων, η Τσεχία, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία και η Πολωνία.
Κάθε υποψηφιότητα πρέπει να έχει την επίσημη στήριξη τουλάχιστον μίας εθνικής κυβέρνησης. Οι προτάσεις μπορούν να αφορούν μία εγκατάσταση, περισσότερες τοποθεσίες στην ίδια χώρα ή διασυνοριακό έργο με κατανεμημένη υποδομή.
Για την Ελλάδα, μια επιτυχής υποψηφιότητα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής για το οικοσύστημα που αναπτύσσεται γύρω από το Pharos και τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλος». Θα ενίσχυε την πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ, την προσέλκυση διεθνών εταιρειών και την ανάπτυξη εφαρμογών σε τομείς όπως η υγεία, η ενέργεια, η άμυνα, η ναυτιλία και η βιομηχανία.
Η σύνδεση με την Κύπρο
Η Κύπρος δεν περιλαμβάνεται στις χώρες που στηρίζουν υποψηφιότητα για αυτόνομο Gigafactory, έχει όμως άμεση σύνδεση με το ελληνικό οικοσύστημα μέσω του Pharos-CY. Η κυπριακή υποδομή λειτουργεί ως AI Factory Antenna και συνδέει επιχειρήσεις, ερευνητές και δημόσιους φορείς με το ευρωπαϊκό δίκτυο υπερυπολογιστών.
Η επιλογή της ελληνικής πρότασης θα μπορούσε, επομένως, να αυξήσει έμμεσα και τις διαθέσιμες δυνατότητες για την κυπριακή αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι θα δημιουργηθούν λειτουργικοί μηχανισμοί πρόσβασης και συνεργασίας για startups, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις.
Η ενεργειακή εξίσωση
Τα AI data centers απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και νερού για ψύξη. Η βιωσιμότητα, η ενεργειακή απόδοση, η ασφάλεια τροφοδοσίας και η δυνατότητα αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών θα αποτελέσουν βασικά κριτήρια αξιολόγησης.
Η πρόκληση είναι οικονομική και πολιτική. Μια χώρα μπορεί να διαθέτει κατάλληλο οικόπεδο και ισχυρό επενδυτικό σχήμα, αλλά χωρίς επαρκές δίκτυο ηλεκτρισμού, γρήγορες αδειοδοτήσεις και μακροπρόθεσμη πρόσβαση σε ανταγωνιστική ενέργεια δύσκολα μπορεί να υποστηρίξει εγκατάσταση αυτού του μεγέθους.
Το παράδοξο της ευρωπαϊκής αυτονομίας
Η Ευρώπη θέλει να περιορίσει την τεχνολογική της εξάρτηση, αλλά τα ισχυρότερα AI chips εξακολουθούν να προέρχονται κυρίως από αμερικανικούς ομίλους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπογράψει επιστολές προθέσεων με τις AMD, Nvidia και Qualcomm, ώστε οι υποψήφιες κοινοπραξίες να έχουν πρόσβαση στον αναγκαίο εξοπλισμό.
Αυτό δημιουργεί ένα στρατηγικό παράδοξο: οι νέες ευρωπαϊκές υποδομές θα είναι περισσότερο κυρίαρχες ως προς την τοποθεσία, τα δεδομένα και τη λειτουργία τους, αλλά θα παραμείνουν βραχυπρόθεσμα εξαρτημένες από μη ευρωπαϊκούς επεξεργαστές.
Παράλληλα, υπάρχουν ερωτήματα για τη ζήτηση. Η επιτυχία δεν θα μετρηθεί μόνο από τον αριθμό των chips που θα εγκατασταθούν, αλλά από το κατά πόσο ευρωπαϊκές εταιρείες θα αξιοποιούν πραγματικά την υποδομή και θα δημιουργούν προϊόντα με εμπορική αξία.
Το χρονοδιάγραμμα
Η προθεσμία υποβολής προτάσεων λήγει στις 12 Νοεμβρίου 2026. Οι αποφάσεις κατακύρωσης αναμένονται στις αρχές του 2027 και οι εγκαταστάσεις θα πρέπει να τεθούν σε λειτουργία μέσα σε έως 18 μήνες από την υπογραφή των συμβάσεων.
Για την Ελλάδα, η διεκδίκηση δεν αφορά μόνο ένα μεγάλο data center. Αφορά τη δυνατότητα να περάσει από τον ρόλο του χρήστη τεχνολογίας στον ρόλο του περιφερειακού παραγωγού υπολογιστικής ισχύος, υπηρεσιών και εφαρμογών AI.
Περισσότερα για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα είναι διαθέσιμα στην επίσημη σελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα AI Gigafactories.
The post AI Gigafactories: Η Ελλάδα διεκδικεί ευρωπαϊκό έργο δισ. στον νέο χάρτη της τεχνητής νοημοσύνης appeared first on moneymatters.cy.
