Το Brent στα $93 είναι ο πιο καθαρός δείκτης ότι η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν έχει περάσει από τη μάχη των δηλώσεων στη μάχη για τον πραγματικό έλεγχο του Στενού του Ορμούζ. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν τα πλοία κινούνται, αλλά ποιος αποφασίζει από πού, με ποιους όρους και με ποιο κόστος.
Η τιμή του διεθνούς σημείου αναφοράς έχει ενισχυθεί περισσότερο από 4% μέσα στην εβδομάδα. Η κίνηση αντανακλά την απουσία ενεργών διαπραγματεύσεων, την οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης και τον συνεχή κίνδυνο στρατιωτικού επεισοδίου πάνω στη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου.
- Η άνοδος του Brent στα $93 δείχνει ότι η αγορά δεν θεωρεί αξιόπιστη μια άμεση αποκλιμάκωση.
- Πάνω από 80% των πρόσφατων διελεύσεων χρησιμοποιούν τη διαδρομή του Ομάν, περιορίζοντας την ικανότητα του Ιράν να επιβάλλει τους όρους του.
- Η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή δυνατότητα διατάραξης, ακόμη και αν δεν ελέγχει κάθε πλοίο.
- Η διακοπή εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών από τα ΗΑΕ διευρύνει την οικονομική πίεση στο Ιράν.
- Η Ουάσιγκτον μπορεί να κερδίζει τη διαδρομή, αλλά δεν έχει ακόμη μετατρέψει αυτή την υπεροχή σε πολιτική συμφωνία.
Ο έλεγχος δεν είναι απόλυτος, είναι λειτουργικός
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι το πετρέλαιο συνεχίζει να ρέει μέσω του Ορμούζ. Τα διαθέσιμα στοιχεία ενισχύουν εν μέρει αυτή τη θέση. Σύμφωνα με την Kpler, περισσότερο από το 80% των διελεύσεων τις τελευταίες δύο εβδομάδες ακολούθησε τη διαδρομή του Ομάν, ένα αναγνωρισμένο κανάλι ναυσιπλοΐας στο οποίο αντιτίθεται το Ιράν.
Αυτό αποτελεί λειτουργικό κέρδος για τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς εταίρους τους. Δείχνει ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να μετατρέψει μονομερώς το Στενό σε ελεγχόμενη ιρανική ζώνη. Δεν σημαίνει, όμως, ότι το Ιράν έχασε τη δυνατότητα να απειλεί δεξαμενόπλοια, να αυξάνει τα ασφάλιστρα και να επιβάλλει καθυστερήσεις.
Στη στρατηγική των θαλάσσιων περασμάτων, δεν χρειάζεται πλήρης κυριαρχία για να δημιουργήσεις παγκόσμιο κόστος. Αρκεί η αξιόπιστη δυνατότητα διατάραξης.
Το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων
Η περίοδος που είχε προβλεφθεί για μια τελική συμφωνία έληξε χωρίς αποτέλεσμα. Η Ουάσιγκτον δεν μπορεί εύκολα να αποδεχθεί ένα καθεστώς στο οποίο το Ιράν θα εγκρίνει ή θα τιμολογεί τη διεθνή διέλευση. Η Τεχεράνη, από την άλλη πλευρά, συνδέει το άνοιγμα του Ορμούζ με την άρση του αποκλεισμού, τη χαλάρωση των πετρελαϊκών κυρώσεων, την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων και τον τερματισμό στρατιωτικών ενεργειών.
Οι δύο θέσεις δεν διαφέρουν μόνο στους όρους. Διαφέρουν στην αντίληψη της κυριαρχίας. Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το Ορμούζ ως διεθνή θαλάσσια οδό που δεν μπορεί να γίνει εργαλείο εκβιασμού. Το Ιράν το αντιμετωπίζει ως τη βασική εγγύηση ότι δεν θα υποστεί οικονομική και στρατιωτική πίεση χωρίς κόστος για τους αντιπάλους του.
Η νέα κίνηση των ΗΑΕ αλλάζει τους υπολογισμούς
Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να διακόψουν μέχρι νεωτέρας τις εμπορικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές με το Ιράν προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο πίεσης. Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν το μέτρο αφού κατηγόρησαν την Τεχεράνη για εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων προς τη χώρα και τη θαλάσσια κυκλοφορία. Το Ιράν αρνήθηκε την κατηγορία.
Για την Τεχεράνη, η απώλεια μιας μεγάλης περιφερειακής εμπορικής πύλης περιορίζει την πρόσβαση σε αγαθά, χρηματοδότηση και δίκτυα επανεξαγωγών. Για τα ΗΑΕ, όμως, η επιλογή έχει επίσης κόστος. Ενισχύει τη θέση τους δίπλα στην αμερικανική στρατηγική, αλλά τα καθιστά πιο άμεσα εκτεθειμένα σε ιρανικά αντίποινα.
Το στρατηγικό παράδοξο
Η αύξηση των αμερικανικών αποθεμάτων αργού κατά 4,4 εκατ. βαρέλια θα έπρεπε να λειτουργήσει κατευναστικά για τις τιμές. Το γεγονός ότι το Brent εξακολουθεί να ανεβαίνει δείχνει ότι η αγορά θεωρεί την πολιτική αβεβαιότητα σημαντικότερη από το βραχυπρόθεσμο ισοζύγιο αποθεμάτων.
Η Ουάσιγκτον διαθέτει στρατιωτική υπεροχή και αυξανόμενη ικανότητα να κρατά ανοικτή μια εναλλακτική διαδρομή. Το Ιράν, όμως, διατηρεί το πλεονέκτημα του αρνητικού αιφνιδιασμού. Μπορεί να μην ελέγχει την καθημερινή ροή, αλλά μπορεί να κάνει κάθε πλοίο, ασφαλιστή και εισαγωγέα να υπολογίζει το επόμενο πλήγμα.
Το Brent στα $93 αποτυπώνει ακριβώς αυτό το παράδοξο. Οι ΗΠΑ φαίνεται να κερδίζουν έδαφος στο νερό, αλλά δεν έχουν κερδίσει ακόμη τη διπλωματική μάχη. Μέχρι να υπάρξει συμφωνία για τους κανόνες διέλευσης, το Ορμούζ θα παραμένει όχι μόνο θαλάσσιο πέρασμα αλλά και ο βασικός μηχανισμός αμοιβαίου εξαναγκασμού ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
