Περίπου 45 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα παράγονται πλέον σε χώρες που επηρεάζονται άμεσα από πολέμους, κυρώσεις ή σοβαρές συγκρούσεις. Το μέγεθος αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 43% της παγκόσμιας προσφοράς και δείχνει ότι ο ενεργειακός χάρτης του 2026 έχει μετατραπεί σε χάρτη γεωπολιτικού κινδύνου.
- Χώρες που επηρεάζονται από συγκρούσεις παρήγαγαν περίπου 45 εκατ. βαρέλια ημερησίως με βάση την παραγωγή του 2025.
- Η ποσότητα αντιστοιχεί σε πάνω από 43% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
- Η διακοπή στον Κόλπο εκτιμάται σε περίπου 5 έως 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
- Οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία έχουν αφαιρέσει περίπου το ένα δέκατο της παγκόσμιας διυλιστικής ικανότητας.
- Η ενεργειακή ασφάλεια εξαρτάται πλέον ταυτόχρονα από παραγωγή, ναυσιπλοΐα, διύλιση, ασφάλιση και στρατηγικά αποθέματα.
Τέσσερις κρίσεις, ένα παγκόσμιο σύστημα
Υπολογισμοί του Reuters, βασισμένοι σε στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, συνδυάζουν την παραγωγή του Ιράν και του Περσικού Κόλπου με τη Ρωσία, τη Λιβύη και τη Βενεζουέλα. Δεν αντιμετωπίζουν όλες οι χώρες τον ίδιο τύπο κινδύνου. Το κοινό στοιχείο είναι ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο τμήμα της προσφοράς βρίσκεται κοντά σε πολεμικά μέτωπα, επιθέσεις σε υποδομές ή καθεστώτα περιορισμών.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή περιόρισε τις ροές από τον Κόλπο. Οι επιθέσεις στον ρωσικό ενεργειακό τομέα μείωσαν παραγωγή και διύλιση, με επιπτώσεις και στο Καζακστάν. Η Λιβύη παραμένει ευάλωτη σε εσωτερικές διακοπές, ενώ οι αμερικανικοί περιορισμοί στη Βενεζουέλα προσθέτουν ακόμη ένα στρώμα αβεβαιότητας.
Το αδύναμο σημείο είναι πλέον και τα διυλιστήρια
Η αγορά δεν χρειάζεται μόνο αργό πετρέλαιο. Χρειάζεται διυλιστήρια που να το μετατρέπουν σε ντίζελ, βενζίνη και αεροπορικά καύσιμα. Οι συγκρούσεις στον Κόλπο και στην Ουκρανία έχουν μειώσει τη διαθέσιμη παγκόσμια διυλιστική ικανότητα περίπου κατά 10%, δημιουργώντας στενότητα ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμα βαρέλια.
Η Ρωσία αντιμετώπισε ελλείψεις καυσίμων και περιόρισε εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ, ενώ εγκαταστάσεις στον Κόλπο δεν έχουν επανέλθει πλήρως. Έτσι, το πρόβλημα μετακινείται από την τιμή του αργού στην επάρκεια συγκεκριμένων προϊόντων που χρειάζονται οι μεταφορές, η γεωργία και η βιομηχανία.
Τα αποθέματα αγοράζουν χρόνο, όχι ασφάλεια
Ο IEA αναφέρει ότι τα παρατηρούμενα παγκόσμια αποθέματα είχαν μειωθεί κατά 410 εκατ. βαρέλια από την έναρξη του πολέμου έως το τέλος Ιουλίου. Η ιστορική απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών από τα αποθέματα των κρατών-μελών πρόσφερε ανάχωμα, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει επ’ αόριστον τη χαμένη παραγωγή και διύλιση.
Το νέο ενεργειακό πρόβλημα δεν είναι ένας μοναδικός αποκλεισμός. Είναι η ταυτόχρονη έκθεση πολλών κρίσιμων κόμβων σε διαφορετικές συγκρούσεις. Όταν παραγωγοί, στενά, αγωγοί και διυλιστήρια πιέζονται μαζί, η παγκόσμια αγορά χάνει τα περιθώρια εναλλακτικής.
