Του Παύλου Λοΐζου, CEO Ask Wire
Η συζήτηση για την ανάπτυξη, τα ακίνητα και το κράτος θυμίζει τη λαϊκή θυμοσοφία για την ανακάλυψη της ταχινόπιτας.
Δεν ανακαλύψαμε ξαφνικά ότι η αγορά κινείται γρήγορα. Το βλέπαμε. Απλώς τώρα αρχίσαμε να μετράμε τις συνέπειες.
Η Κύπρος έγινε πιο διεθνής, πιο γρήγορη και πιο σύνθετη από όσο μπορούν να αντέξουν οι υφιστάμενοι μηχανισμοί της. Το πρόβλημα, σήμερα, είναι ότι η ανάπτυξη τρέχει πιο γρήγορα από τα δεδομένα, τις άδειες, τις υποδομές και τις πολιτικές που πρέπει να τη στηρίξουν. Λες κι έχουμε ρίξει ένα μονοθέσιο της F1 σε χωματόδρομο.
Το βλέπουμε καθαρά στα ακίνητα.
Ψηφιοποίηση
Πρώτον, στην ψηφιοποίηση έχουμε κάνει βήματα προόδου, όμως είναι άλλο να μεταφέρεις έντυπα σε ηλεκτρονική μορφή και άλλο να έχεις πραγματικά διασυνδεδεμένα δεδομένα, αυτοματοποιημένους ελέγχους και αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο. Η Κύπρος βαθμολογείται με 64 στις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες προς τους πολίτες, έναντι 77 του μέσου όρου της Ε.Ε. Με απλά λόγια, ψηφιοποιήσαμε μέρος της γραφειοκρατίας, όχι όμως ακόμη τον τρόπο λειτουργίας του κράτους. Στις πλείστες περιπτώσεις, τα έντυπα έγιναν σαρωμένα έγγραφα και όχι ψηφιοποιημένες διαδικασίες.
Την ίδια ώρα, ο ιδιωτικός τομέας συλλέγει, καθαρίζει και αναλύει καθημερινά συναλλαγές, αγγελίες, άδειες, τιμές, μισθώματα και γεωχωρικά δεδομένα. Η αγορά ξέρει πού πιέζονται οι τιμές, πού αυξάνονται τα ενοίκια, πού χτίζεται νέο απόθεμα και πού αλλάζει η ζήτηση. Το κράτος, συχνά, το μαθαίνει αργότερα.
Δημογραφικές αλλαγές
Δεύτερον, στη δημογραφία. Σήμερα περίπου ένας στους τέσσερις κατοίκους της Κύπρου είναι ξένος υπήκοος. Το 2024 η καθαρή μετανάστευση ήταν θετική κατά 13.588 άτομα. Αυτό αλλάζει τη ζήτηση για κατοικίες, σχολεία, μεταφορές, υπηρεσίες και υποδομές.
Νέοι επαγγελματίες, εργαζόμενοι στην τεχνολογία, στα χρηματοοικονομικά και στις διεθνείς υπηρεσίες ζητούν διαφορετικά προϊόντα. Ψάχνουν, για παράδειγμα, μικρότερα διαμερίσματα, ευέλικτες μισθώσεις, εγγύτητα σε κέντρα εργασίας και υψηλότερο επίπεδο εξυπηρέτησης. Η αγορά ανταποκρίθηκε γρήγορα, ενώ οι πολιτικές στέγασης και οι τοπικές υποδομές πολύ πιο αργά.
Τουριστική ανάπτυξη
Τρίτον, στην τουριστική γη. Για χρόνια θεωρούσαμε ότι τουριστική ανάπτυξη σημαίνει κυρίως ξενοδοχεία. Στην πράξη, η αγορά βρήκε άλλο δρόμο. Κατοικίες και διαμερίσματα σε τουριστικές περιοχές μπήκαν στη βραχυχρόνια μίσθωση. Στο τρίτο τρίμηνο του 2025 καταγράφηκαν στην Κύπρο 3.104.502 διανυκτερεύσεις σε καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης μέσω online πλατφορμών.
Δηλαδή δημιουργήθηκε μια παράλληλη τουριστική υποδομή χωρίς να χτιστεί αντίστοιχος αριθμός ξενοδοχείων.
Αυτό φέρνει εισόδημα και καλύτερη αξιοποίηση ακινήτων. Φέρνει όμως και πίεση στα ενοίκια, αλλαγή χρήσεων, φορολογικά ζητήματα, ανάγκη για ελέγχους και ανάγκη να γνωρίζουμε τι πραγματικά συμβαίνει στην αγορά.
Η λύση δεν είναι να επιβραδύνουμε την οικονομία, ούτε να κατηγορούμε το κράτος για κάθε καθυστέρηση. Η λύση είναι να παραδεχθούμε το προφανές. Η Κύπρος άλλαξε ταχύτερα από τους θεσμούς της.
Τώρα το θέμα είναι τι κάνουμε με αυτή τη γνώση. Γιατί όταν η αγορά τρέχει και το κράτος περπατά, στην αρχή δημιουργείται ανάπτυξη, μετά δημιουργούνται στρεβλώσεις και στο τέλος πληρώνουν το κόστος οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές που χρειάζονται καθαρές αποφάσεις, καθαρά δεδομένα και καθαρούς κανόνες.
Άρα, η πρόκληση για την Κύπρο δεν είναι να ρίξει ταχύτητα, αλλά να μάθει να τη διαχειρίζεται.
