Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται συχνά ως κάτι άυλο: μια εφαρμογή, ένα chatbot, ένα εργαλείο που γράφει, απαντά, δημιουργεί εικόνες ή αναλύει δεδομένα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Πίσω όμως από αυτή την τεχνολογία υπάρχει μια πολύ πραγματική και βαριά υποδομή: data centers, servers, συστήματα ψύξης, ηλεκτρικά δίκτυα, νερό, γη, πρώτες ύλες και τεράστιες ποσότητες ενέργειας.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο εστιάζει πλέον και ο ΟΗΕ, ζητώντας από τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης περισσότερη διαφάνεια για το πραγματικό περιβαλλοντικό κόστος της τεχνολογίας.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κάλεσε τις εταιρείες AI να δημοσιοποιούν τα στοιχεία για την κατανάλωση νερού, τις εκπομπές άνθρακα και τη χρήση γης που συνδέονται με τα data centers τους.
Παράλληλα, ζήτησε από τις εταιρείες να δεσμευτούν ότι μέχρι το 2030 τα data centers τους θα λειτουργούν με ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
Γιατί η AI χρειάζεται τόσο πολλή ενέργεια
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί απλώς μέσα στο κινητό ή στον υπολογιστή του χρήστη. Οι απαντήσεις, οι αναλύσεις, οι εικόνες και τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται βασίζονται σε τεράστιες υπολογιστικές εγκαταστάσεις.
Αυτές οι εγκαταστάσεις χρειάζονται μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας για να λειτουργούν οι servers, αλλά και για να ψύχονται τα μηχανήματα ώστε να μην υπερθερμαίνονται.
Όσο περισσότερες εταιρείες, κυβερνήσεις και χρήστες χρησιμοποιούν εργαλεία AI, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για περισσότερα data centers και ισχυρότερες υποδομές.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters από ερευνητές του United Nations University, τα data centers κατανάλωσαν το 2025 περίπου 448 τεραβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως, ποσότητα μεγαλύτερη από την ετήσια κατανάλωση ηλεκτρισμού ολόκληρης της Σαουδικής Αραβίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη εκτιμάται ότι αντιστοιχούσε περίπου στο ένα πέμπτο αυτής της κατανάλωσης.
Τα βασικά στοιχεία
| Δείκτης | Εκτίμηση / πρόβλεψη |
|---|---|
| Ηλεκτρική ενέργεια data centers το 2025 | Περίπου 448 TWh |
| Μερίδιο AI στην κατανάλωση data centers το 2025 | Περίπου 20% |
| Πρόβλεψη κατανάλωσης data centers το 2030 | Περίπου 945 TWh |
| Μερίδιο AI στην κατανάλωση data centers το 2030 | Περίπου 40% |
| Κατανάλωση νερού το 2025 | Περίπου 4,5 τρισ. λίτρα |
| Πρόβλεψη κατανάλωσης νερού το 2030 | Περίπου 9,3 τρισ. λίτρα |
| Εκπομπές CO2 το 2025 | Περίπου 189 εκατ. τόνοι |
| Πρόβλεψη εκπομπών CO2 το 2030 | Περίπου 399 εκατ. τόνοι |
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το θέμα δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά και την ενέργεια, το περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.
Σύμφωνα με το Associated Press, τα data centers αντιστοιχούσαν περίπου στο 1,5% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας το 2025 και προβλέπεται να πλησιάσουν το 3% μέχρι το 2030.
Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη της AI μπορεί να δημιουργήσει νέες πιέσεις στα ηλεκτρικά δίκτυα, ειδικά σε περιοχές όπου ήδη υπάρχει υψηλή ζήτηση ή περιορισμένες υποδομές.
Το νερό είναι το δεύτερο μεγάλο ζήτημα
Πέρα από το ρεύμα, η AI χρειάζεται και νερό, κυρίως λόγω των συστημάτων ψύξης των data centers.
Η ποσότητα νερού που χρησιμοποιείται εξαρτάται από τον τύπο του data center, την περιοχή, το κλίμα, την τεχνολογία ψύξης και το είδος της ενέργειας που χρησιμοποιείται.
Το πρόβλημα γίνεται πιο σοβαρό όταν νέα data centers κατασκευάζονται σε περιοχές που ήδη αντιμετωπίζουν πίεση σε υδάτινους πόρους.
Γι’ αυτό και ο ΟΗΕ ζητά περισσότερη διαφάνεια, ώστε οι πολίτες και οι τοπικές αρχές να γνωρίζουν πόση ενέργεια και πόσο νερό απαιτείται για τις ψηφιακές υποδομές που εγκαθίστανται κοντά τους.
Οι πόλεις αρχίζουν να αντιδρούν
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στους διεθνείς οργανισμούς. Δήμαρχοι από δεκάδες πόλεις, μεταξύ των οποίων το Λονδίνο, η Μελβούρνη και το Φίνιξ, προωθούν κοινό πλαίσιο για να περιοριστούν οι επιπτώσεις των data centers σε ρεύμα, νερό και τοπικές κοινότητες.
Η έκρηξη της ζήτησης για υπολογιστική ισχύ, κυρίως λόγω AI, έχει οδηγήσει σε τεράστιες επενδύσεις σε νέες εγκαταστάσεις. Όμως σε αρκετές περιοχές υπάρχουν πλέον αντιδράσεις για την κατανάλωση ενέργειας, τη χρήση νερού, τον θόρυβο, την ασφάλεια και τη χωροθέτηση τέτοιων υποδομών.
Το βασικό ερώτημα είναι πώς μπορεί να αναπτυχθεί η τεχνητή νοημοσύνη χωρίς να μεταφερθεί το κόστος στους πολίτες, στα δίκτυα ηλεκτρισμού και στο περιβάλλον.
Δεν είναι μόνο πρόβλημα, μπορεί να είναι και εργαλείο
Η εικόνα δεν είναι μονόπλευρη. Η AI μπορεί να βοηθήσει στην εξοικονόμηση ενέργειας, στη βελτίωση των ηλεκτρικών δικτύων, στην πρόβλεψη ζήτησης, στη μείωση σπατάλης και στην καλύτερη διαχείριση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Το πρόβλημα είναι ότι η ανάπτυξή της γίνεται τόσο γρήγορα, ώστε οι υποδομές που τη στηρίζουν μπορεί να αυξηθούν πιο γρήγορα από τους κανόνες, τη διαφάνεια και τον περιβαλλοντικό σχεδιασμό.
Με απλά λόγια, η AI μπορεί να βοηθήσει στην πράσινη μετάβαση, αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται και η ίδια τεράστια ποσότητα ενέργειας για να λειτουργήσει.
Τι ζητά ο ΟΗΕ
Ο ΟΗΕ ζητά από τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να δημοσιοποιούν με σαφή τρόπο:
| Τι πρέπει να αναφέρεται | Γιατί έχει σημασία |
|---|---|
| Κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας | Για να φαίνεται η πίεση στα δίκτυα |
| Κατανάλωση νερού | Για να αξιολογείται η επίπτωση σε τοπικούς πόρους |
| Εκπομπές άνθρακα | Για να υπολογίζεται το κλιματικό αποτύπωμα |
| Χρήση γης | Για να φαίνεται η πραγματική κλίμακα των εγκαταστάσεων |
| Πηγή ενέργειας | Για να ξέρουμε αν η λειτουργία βασίζεται σε ΑΠΕ, φυσικό αέριο, άνθρακα ή πυρηνική ενέργεια |
Το μήνυμα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να θεωρείται μόνο ψηφιακή υπηρεσία. Είναι πλέον και ενεργειακή υποδομή.
Για τους απλούς χρήστες, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουν να χρησιμοποιούν AI. Σημαίνει όμως ότι η συζήτηση για την τεχνολογία πρέπει να γίνει πιο ειλικρινής.
Όπως έγινε παλαιότερα με τα αυτοκίνητα, τα εργοστάσια και τις μεγάλες βιομηχανίες, έτσι και τώρα οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες καλούνται να δείξουν με στοιχεία ποιο είναι το πραγματικό αποτύπωμα των υπηρεσιών τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει την οικονομία, την εργασία, την εκπαίδευση και την καθημερινότητα. Όμως η ανάπτυξή της έχει κόστος. Και αυτό το κόστος δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και ενεργειακό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό.
The post Η κρυφή πλευρά της AI: Πόσο ρεύμα και νερό καταναλώνει η τεχνητή νοημοσύνη appeared first on moneymatters.cy.
