Σε οριακό σημείο βρίσκονται οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στην Ελβετία, με ιρανική πηγή να δηλώνει στο Reuters ότι οι διαπραγματεύσεις «έχουν διακοπεί, αλλά δεν έχουν ολοκληρωθεί». Η διατύπωση αυτή αφήνει ανοιχτό ένα μικρό, αλλά κρίσιμο, παράθυρο επιστροφής των δύο πλευρών στο τραπέζι του διαλόγου.
Οι επαφές πραγματοποιούνται στο θέρετρο Bürgenstock της Ελβετίας, σε ένα πλαίσιο υψηλής μυστικότητας και έντονης διεθνούς κινητικότητας. Η Ελβετία έχει επιβεβαιώσει ότι παρέχει ένα διακριτικό και αξιόπιστο περιβάλλον για τις συζητήσεις που αφορούν την εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδονται, η ιρανική αντιπροσωπεία αντέδρασε έντονα στις τελευταίες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ και φέρεται να αποχώρησε από τον χώρο των συνομιλιών σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις δεν θεωρούνται τερματισμένες δείχνει πως παρασκηνιακά συνεχίζονται προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Η ένταση αυξήθηκε μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος απείλησε με νέα πλήγματα κατά του Ιράν, ακόμη και την ώρα που ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς βρισκόταν στην Ελβετία για τις συνομιλίες. Το Reuters μετέδωσε ότι ο Τραμπ απείλησε με επανέναρξη του πολέμου με το Ιράν, ενώ οι επαφές διεξάγονταν υπό τη σκιά της απόφασης της Τεχεράνης να κλείσει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ.
Το μήνυμα από την Τεχεράνη ήταν επίσης σαφές. Μέλος της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας φέρεται να δήλωσε ότι, εάν δεν τερματιστεί ο πόλεμος στον Λίβανο, δεν πρόκειται να υπάρξουν διαπραγματεύσεις για άλλα ζητήματα. Η σύνδεση των συνομιλιών με το μέτωπο του Λιβάνου επιβεβαιώνει ότι η κρίση ΗΠΑ και Ιράν δεν είναι πλέον ένα διμερές διπλωματικό ζήτημα, αλλά μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής εξίσωσης.
Ο ρόλος του Λιβάνου είναι καθοριστικός. Σύμφωνα με προηγούμενες πληροφορίες του Reuters, ένας από τους όρους για την έναρξη των συνομιλιών διάρκειας 60 ημερών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ήταν η παύση των συγκρούσεων στον Λίβανο. Ωστόσο, νέες επιθέσεις και αντεπιθέσεις στην περιοχή υπονόμευσαν το ήδη εύθραυστο περιβάλλον της διαπραγμάτευσης.
Από την πλευρά του Ιράν, ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ προειδοποίησε τις ΗΠΑ να είναι προσεκτικές με τις δηλώσεις τους, τονίζοντας, σύμφωνα με το πρακτορείο Fars, ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις είναι έτοιμες να απαντήσουν εάν χρειαστεί.
«Δεν θεωρούμε ότι οι απειλές των Αμερικανών έχουν καμία αξία. Είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε», φέρεται να δήλωσε ο Γκαλιμπάφ, στέλνοντας μήνυμα ότι η Τεχεράνη δεν προτίθεται να επιστρέψει στις συνομιλίες υπό καθεστώς δημόσιας πίεσης ή απειλών.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας διπλωματίας στα όρια της κατάρρευσης. Οι συνομιλίες δεν έχουν τερματιστεί επισήμως, όμως το κλίμα έχει επιβαρυνθεί σημαντικά. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοιχτή τη διαδικασία, ενώ το Ιράν επιχειρεί να συνδέσει κάθε περαιτέρω πρόοδο με τις εξελίξεις στον Λίβανο, τα Στενά του Ορμούζ και τις εγγυήσεις για την εφαρμογή της συμφωνίας.
Strategist View
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ότι οι συνομιλίες διακόπηκαν. Είναι ότι δεν ανακοινώθηκε το τέλος τους.
Αυτό δείχνει πως και οι δύο πλευρές εξακολουθούν να χρειάζονται τη διπλωματική οδό, ακόμη και αν δημόσια υιοθετούν σκληρή ρητορική. Για την Ουάσιγκτον, μια πλήρης κατάρρευση των συνομιλιών θα αύξανε τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής εμπλοκής. Για την Τεχεράνη, η αποχώρηση από το τραπέζι λειτουργεί ως μήνυμα πίεσης, χωρίς να κλείνει οριστικά την πόρτα.
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι η κρίση έχει πλέον τρία επίπεδα. Το πρώτο είναι οι άμεσες συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν. Το δεύτερο είναι ο Λίβανος και ο ρόλος της Χεζμπολάχ. Το τρίτο είναι τα Στενά του Ορμούζ, δηλαδή ένας από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη.
Αν δεν υπάρξει γρήγορη επιστροφή στο τραπέζι, η περιοχή κινδυνεύει να περάσει από την εύθραυστη αποκλιμάκωση σε νέο κύκλο στρατιωτικής έντασης.
Πηγή: Reuters, CNN Greece, Fars
